Economy / Nền Kinh Tế

Định nghĩa

Một nền kinh tế là một hệ thống các hoạt động của con người liên quan đến sản xuất, phân phối, trao đổi, và tiêu thụ hàng hóa và dịch vụ trong một quốc gia hoặc một khu vực địa lý nhất định.

Cấu thành một nền kinh tế không thể thiếu các cuộc cách mạng về công nghệ, lịch sử văn minh và tổ chức xã hội, cùng với địa lý và sinh thái, ví dụ cụ thể là các vùng với các điều kiện về nông nghiệp và cơ hội khai thác tài nguyên thiên nhiên khác nhau, trong số các nhân tố khác.

Nền kinh tế cũng đề cập đến thước đo tăng trưởng sản phẩm của một đất nước hoặc một khu vực.

Trong các nền kinh tế hiện địa, có 3 khu vực chính của hoạt động kinh tế, bao gồm:

  • Khu vực cơ bản : Liên quan đến việc khai thác và sản xuất nguyên liệu thô, như ngô-gạo-lúa mì, than đá, gỗ và sắt.
  • Khu vực thứ hai: Liên quan đến việc chuyển đổi nguyên liệu thô hoặc nguyên liệu trung gian thành hàng hóa, ví dụ sử dụng thép để sản xuất ôtô, hoặc sợi bông để làm thành quần áo.
  • Khu vực thứ ba: Liên quan đến việc cung cấp các dịch vụ tới người tiêu dùng và các ngành kinh doanh, như trông trẻ, rạp chiếu phim hay dịch vụ ngân hàng.

Sự phát triển kinh tế qua các thời kì lịch sử

Thời cổ đại các nền kinh tế chủ yếu dựa trên nông nghiệp, thời kì này hàng hóa được trao đổi với nhau trên thị trường do nhu cầu về nhiều hàng hóa khác nhau của bản thân người sử dụng. Aristotle (384-322 TCN) là người đầu tiên phân biệt sự khác nhau giữa giá trị sửa dụng và giá trị trao đổi của hàng hóa.

Thời Trung cổ 
Vào thời Trung cổ các thương gia như Jakob Fugger (1459-1525) và Giovanni di Bicci de' Medici (1360-1428) đã xây dựng nên những ngân hàng đầu tiên. Các cuộc khám phá ra vùng đất mới của Marco Polo (1254-1324), Christopher Columbus (1451-1506) và Vasco de Gama (1469-1524) đã dẫn tới sự giao lưu về thương mại giữa các lục địa và ra đời nền kinh tế thế giới đầu tiên. Năm 1513 sàn giao dịch chứng khoán đầu tiên ra đời ở Antwerpen.

Thời kì đầu của nền kinh tế hiện đại
Những nước mà Châu Âu xâm chiếm được gọi là thuộc địa, các nước như Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Pháp, Anh và Hà Lan cố gắng kiểm soát thương mại thông qua thuế và lệ phí hải quan nhằm bảo vệ nền kinh tế trong nước. Chủ nghĩa trọng thương ra đời ở thời kì này (thế kỉ 16- 18).

Thời kì cách mạng công nghiệp 
Nhà kinh tế đầu tiên thực thụ là Adam Smith (1723-1790). Ông đã xác định các nhân tố của một nền kinh tế là: sản phẩm được cung cấp với mức giá tự nhiên sinh ra dưới quy luật cạnh tranh - cung và cầu - và sự phân chia lao động. Ông cho rằng động lực cơ bản của thương mại tự do chính là lợi ích cá nhân. Mỹ là mảnh đất trú ngụ của hàng triệu người Châu Âu rời bỏ quê hương với ước vọng phát triển kinh tế và làm giàu. Ở Châu Âu, chủ "nghĩa tư bản hoang dã" bắt đấu thay thế chủ nghĩa trọng thương và dẫn tới phát triển kinh tế.

Chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội 
Ở Anh quan điểm của Adam Smith trở thành hiện thực trong khi tiết kiệm chi phí sản xuất tối đa dẫn đến nghèo đói, đô thị hóa và bần cùng hóa trong các tầng lớp dân chúng. Karl Marx (1818-1883) và Friedrich Engels (1820-1895) đã gọi nền kinh tế là một "hệ thống của chủ nghĩa tư bản." Từ việc khai thác kiệt quệ sức lao động và thiên nhiên nhằm tạo ra giá trị thặng dư, tư bản sẽ tích tụ vốn dẫn đến phá hủy cạnh tranh. Vì vậy chủ nghĩa xã hội sẽ giải phóng nền kinh tế khỏi sự chế ngự của tư bản. Nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung được thiết lập đầu tiên sau cuộc Cách mạng Nga năm 1917.

Sau chiến tranh thế giới thứ II 
Để xây dựng các nền kinh tế bị phá hủy sau Thế chiến II, những quan điểm mới là cần thiết.  Friedrich August von Hayek (1899-1992) và Milton Friedman (1912-2006) ủng hộ thương mại tự do toàn cầu và được coi là cha để của trường phái Tân tự do. Trái ngược với quan điểm đó John Maynard Keynes (1883-1946) cho rằng nền kinh tế phải được kiểm soát chặt hơn bởi chính phủ.

Xã hội ngày nay 
Toàn cầu hóa đã thúc đẩy nền kinh tế của các quốc giá, và những cuộc tranh luận của Ngân hàng thế giới, Tổ chức thương mại thế giới và những đối tượng có ảnh hưởng lớn khác trong diễn đàn kinh tế thế giới cũng những các cuộc thảo luận về sinh thái và vấn đề phát triển bền vững đã ảnh hưởng đến khái niệm thế nào là một nền kinh tế.




Góp ý