Tại Sao Tương Lai Của Quỹ Đầu Tư Vốn Mạo Hiểm Lại Phụ Thuộc Vào Uber

Dương Đàm
13/02/2018 - 07:00 3123     0

Nếu những công ty trong lĩnh vực ride-sharing (chia sẻ phương tiện di chuyển) có một thành công vững bền, thì kỉ nguyên của những công ty khởi nghiệp tỉ đô sẽ đi đến chiến thắng. Còn nếu không, 8 năm hoạt động của các quỹ đầu tư mạo hiểm sẽ là một sự lãng phí khổng lồ.

Uber là thử nghiệm cơ bản để xem rằng liệu 8 năm hoạt động của các thương vụ đầu tư mạo hiểm ở thung lũng Silicon có thực sự đáng giá không. Uber - hiện đang được định giá khoảng 60 tỉ đô nhưng chỉ có các nhà quản lí và một vài chuyên gia đầu tư mới thực sự biết bản chất công ty này hiện đang như thế nào.

Nếu một ngày Uber trở thành một công ty cực kì thành công với giá trị vốn hóa thị trường cực lớn - tương tự như Facebook, công ty trị giá 300 tỉ đô - vậy kỉ nguyên khởi nghiệp của những công ty khởi nghiệp trị giá hàng tỉ đô sẽ trở thành sự thật.

Còn nếu Uber thất bại dưới sức ép gây ra bởi những tổn thất về mặt gắn kết, vậy thì 8 năm hoạt động của những quỹ đầu tư mạo hiểm sẽ là một sự lãng phí khổng lồ và ảo tưởng to lớn.

Trong tuần này, sự quan trọng của Uber trở nên rõ ràng hơn nhờ 2 bài phân tích rất đáng chú ý được viết bởi những nhà đầu tư mạo hiểm nổi tiếng. Cuộc tranh luận tập trung vào việc một Start - up  nên nhận bao nhiêu tiền đầu tư, bao nhiêu thì bị coi là quá nhiều và điều gì sẽ xảy ra khi môi trường đầu tư thay đổi trước khi một loạt các công ty được rót vốn tìm được chỗ đứng vững vàng.

Uber thực sự đáng giá

Trước tiên, Simon Rothman - thành viên của công ty đầu tư mạo hiểm Greylock, đã viết một bài báo với tên gọi: “Tại sao Uber chiến thắng?”.

Anh ta cho rằng Uber rất thông minh khi tận dụng thời kỳ mà dễ dàng kêu gọi đầu tư để vay một số tiền khổng lồ - Uber gọi được vốn đầu tư cổ phần khoảng 9 tỉ đô và một khoản nợ khác là 1,6 tỉ đô - và sử dụng số tiền đó để mua cả tá thứ một lúc. Uber thuê lái xe bằng cách đảm bảo cho họ mức lương theo giờ. Một khi họ đã có tài xế, họ tìm kiếm khách hàng bằng những chương trình giảm giá lớn và quảng bá mạnh mẽ. Điều này giúp tạo ra một chu kỳ hiệu quả và thúc đẩy doanh nghiệp - nhiều lái xe hơn đồng nghĩa với việc đón khách sẽ nhanh hơn, nhiều khách hàng sẽ chọn Uber hơn, thì tất nhiên nhiều lái xe sẽ đăng kí tham gia vào Uber, và cứ tiếp tục như vậy.

Rothman cho rằng đây là cách Uber mạnh mẽ vượt lên Lyft - công ty đã từng làm dịch vụ ride-sharing (chia sẻ phương tiện) áp đảo các công ty khác ở Mỹ. Theo một tài liệu tài chính của Bloomberg bị rò rỉ gần đây, hiện nay Uber đang thu lại lợi nhuận trên từng chuyến đi ở Mỹ (không tính những chi phí phát sinh ngoài như thuế hay khoản bù đắp vốn cổ phần cho nhân viên) và họ đang áp dụng mô hình tương tự ở nước ngoài, nhưng ở những quốc gia khác, mô hình này vẫn đang gây lỗ mông mênh.

Và Rothman, công ty của anh ấy không phải là các nhà đầu tư vào Uber.

Những công ty khởi nghiệp mạo hiểm

Bill Gurley - từ công ty đầu tư mạo hiểm Benchmark, đã viết một bài phê bình dài nhưng rất đáng đọc về môi trường đầu tư hiện tại ở thung lũng Silicon, nơi ông đánh giá là “nguy hiểm cho tất cả những người liên quan”. Bài viết này tổng hợp những gì mà nhiều nhà đầu tư đã nói trong năm qua khi giá trị của của các Startup tăng vọt.

Gurley cho rằng rất nhiều công ty khởi nghiệp tự huyễn hoặc bản thân bằng cách nhận nhiều tiền đầu tư nhiều hơn mức họ xứng đáng trong khi họ biết rằng mình không thể chứng minh được mình xứng đáng với những đồng tiền đó. Những cuộc định giá lớn này được định hướng bởi những người sáng lập - bởi vì điều hành một công ty trị giá hàng tỉ đô la là một điều đáng tự hào! Và bởi các nhà đầu tư ban đầu không muốn nhìn thấy giá trị của các công ty đầu tư của họ bị hạ thấp vì điều đó sẽ làm cho việc kiếm tiền cho quỹ mạo hiểm trở nên khó khăn hơn trong tương lai.

Với Gurley, đây không chỉ là một luận cứ học thuật. Ông cho rằng nó thực sự sẽ khiến tất cả mọi người trong mắt xích quan hệ ở Thung lũng Silicon choáng váng.

Giả định rằng, sẽ ra sao nếu một công ty khởi nghiệp được định giá 1 tỉ đô nhưng gần như không thể kiếm được chi phí hoạt động chỉ với doanh thu thực tế từ khách hàng.

Họ không thể công khai doanh thu của mình vì nó thực sự tồi tệ đến nỗi mà các nhà đầu tư cho công tác bán lẻ không thể chấp nhận rủi ro này. Các nhà đầu tư ban đầu sẽ không tài trợ cho các giai đoạn sau đó vì mọi thứ đã bị phơi bày, và nếu công ty bị phá sản, họ sẽ lấy lại quỹ đầu tư mạo hiểm VC (venture capital) ban đầu.

Vì vậy, cách duy nhất để các doanh nghiệp startup này có thể gọi được vốn từ việc định giá trước đây là lấy tiền của các nhà đầu tư khôn ngoan - Gurley gọi họ là “cá mập" - những người đề nghị những điều khoản "dơ bẩn" để kiếm tiền từ việc nhượng lại.

Về cơ bản, các nhà đầu tư này chỉ đầu tư khi họ chắc chắn rằng họ sẽ được thanh toán đầu tiên và được thu hồi toàn bộ giá trị đầu tư trước khi bất kỳ nhà đầu tư ban đầu nào được thanh toán. Nếu điều này xảy ra, tất cả những người có cổ phần trong công ty, nhân viên có vốn cổ phần, các nhà đầu tư và các cổ đông có giới hạn (LPs) đã trao tiền cho các nhà đầu tư mạo hiểm để đầu tư, đã bị lợi dụng.

Gurley đã đề cập đến rất nhiều Startup như Theranos hay Zenefits đã có khởi đầu đầy chật vật trong bài luận của ông. Nhưng ông không hề đề cập đến startup lớn nhất: Uber. Trong đợt kêu gọi đầu tư đầu tiên, Công ty của Gurley - Benchmark, là nhà đầu tư lớn nhất vào Uber vào năm 2011. Uber được định giá 60 triệu USD vào thời điểm này.

Sarah Lacy (Pando) chỉ ra rằng, mọi người đều thấy sự thất vọng trong câu chữ của Gurley khi sự đầu tư ban đầu của ông (về mặt giấy tờ) có giá trị gấp 1.000 lần số tiền mà ông trả cho nó.

Nhưng Uber vẫn tiếp tục kiếm tiền và không hề có kế hoạch lên sàn chứng khoán vào lúc nào đó. Khoản tiền đó bị giữ lại. Nó không phải là một khoản đầu tư có thể dễ dàng chuyển đổi.

Ai đúng?

Năm ngoái, một nhà đầu tư mạo hiểm VC khác (yêu cầu được giấu tên) đã chia sẻ vài điều thú vị với tôi. Chúng tôi đã nói về bong bóng dot-com và tất cả số tiền đã bốc hơi khi các công ty như Webvan hay Pets.com bị phá sản.

Ông nói rằng có rất nhiều tiền đã bị lãng phí. Tuy nhiên, số tiền mà tất cả các công ty mới thành lập lãng phí khi phá sản trong giai đoạn đó lại bị thu hẹp bởi giới hạn thị trường của một công ty duy nhất được tạo ra trong thời kỳ đó: Google (bây giờ là Alphabet), trị giá hơn 500 tỷ USD.

Thêm vào đó, Amazon được thành lập trong kỷ nguyên dot-com đầu tiên và được định giá gần 300 tỷ đô la, và các công ty khác trong thời kỳ đó như Salesforce (được định giá hơn 50 tỷ đô la) và Yahoo ( được định giá khoảng 30 tỷ đô la, dù hầu hết các giá trị đó đến từ khoản đầu tư may mắn hoặc có có sẵn ở Alibaba từ vài năm sau khi nó được lập ra), và thời đại dot-com giống như một chiến thắng lớn với các nhà đầu tư.

Nó phụ thuộc vào việc bạn đặt cược ở đâu, khi nào tham gia và khi nào cần rút lui. Trong vài năm tới, rất nhiều công ty khởi nghiệp được định giá quá cao và các nhà đầu tư của họ sẽ đâm đầu vào cái hố được Gurley sắp đặt trước, và rất nhiều người sẽ mất tiền.

Câu hỏi đặt ra là liệu Uber sẽ là một trong số đó hay không?

Nguồn : Theo SAGA.VN
Dương Đàm

Saga App

Saga App