Tại Sao Các Doanh Nhân Thành Công Thường Là Những “Gã Tồi”?

Giang Nguyễn
06/09/2018 - 07:00 496     0

Giáo sư Robert Sutton của trường đại học Standford đưa ra lời giải thích cho câu hỏi: Tại sao các hành vi thô lỗ lẫn những phản ứng dữ dội chống lại nó đều gia tăng trong giới khởi nghiệp hiện nay.

Dù rằng đã thực hiện không biết bao nhiêu bộ phim chiếu rạp lẫn cả những bộ phim độc lập riêng, thì diễn viên Daniel Radcliffe vẫn chỉ luôn được nhắc đến với vai diễn Harry Potter. Cũng chung số phận, giáo sư Robert Sutton của trường đại học Stanford - là tác giả của nhiều cuốn sách về những chủ đề như ra quyết định quản lý dựa trên căn cứ thực tế, tuy nhiên ông vẫn sẽ không thể nào thoát khỏi tiếng xấu của một “gã thô lỗ, tồi tệ”. Cuốn sách của giáo sư Sutton, xuất bản năm 2007: The No Asshole Rule: Building a Civilized Workplace and Surviving One That Isn't (tạm dịch: “Luật Để Không Trở Thành Gã Tồi: Xây Dựng Môi Trường Làm Việc Văn Minh và Sống Sót ở Những Môi Trường Không Như Vậy )  đã trở thành một cuốn sách bán chạy nhất bằng cách chỉ ra các yếu tố gây “ô nhiễm” văn hóa. Nó khuyến khích các công ty để xem xét lại các yêu cầu của họ để cho cả nhân viên và khách hàng  họ làm việc cùng.

Mười năm sau cùng với hàng ngàn email cầu xin lời khuyên, Sutton trở lại đề tài này với chủ đề The Asshole Survival Guide: How to Deal With People Who Treat You Like Dirt (tạm dịch “Sổ Tay Sinh Tồn Trong Môi Trường Tồi Tệ: Làm Thế Nào Để Chung Sống với Những Kẻ Coi Bạn Không Ra Gì”). Trong một năm chứng kiến sự ra đi của Travis Kalanick khỏi Uber và American Apparel đã trở thành dĩ vãng, chúng tôi đã hỏi Sutton về mối quan hệ giữa doanh nghiệp và những kẻ khốn nạn.

Theo tính toán của bạn, khi các lực lượng khuyến khích hành vi xấu của các doanh nhân và các lực lượng không ủng hộ đều đang gia tăng thì điều gì đang tiếp sức cho cách cư xử khốn nạn trong doanh nghiệp?

Hai lực lượng liên quan đến nền kinh tế toàn cầu. Các doanh nhân ngày nay làm việc với mọi người trên khắp thế giới. Trang web của họ đang được thực hiện ở Ấn Độ và nhà máy của họ ở Trung Quốc. Họ gọi điện thoại vào lúc nửa đêm và 6 giờ sáng. Họ phải đi công tác nhiều hơn. Thông qua công nghệ, họ luôn gắn bó với công việc. Những người bị làm phiền trở nên xấu tính hơn. Ngoài ra, mọi người luôn thực hiện những cuộc hội thoại  từ xa thế nên, không có sự giao tiếp bằng mắt.Thật dễ dàng cảm thấy khó chịu khi bạn không thấy mọi người trực tiếp trong toàn cảnh của họ

Sự gia tăng của [cổ phiếu có quyền biểu quyết quá cao], tạo cho một số người sáng lập kiểm soát nhiều hơn, cũng có thể là một phần lý do cho việc này. Bạn càng có nhiều quyền lực tuyệt đối trong tay, bạn càng trở nên thành một người tồi tệ trong việc định nghĩa về sự đồng cảm và sự nhạy cảm của xã hội. Những điều đó càng khiến bạn trở thành một kẻ khốn nạn hơn.

Lực lượng nào chống lại nó?

Thực tế là chúng dễ bị bắt. Nhìn vào United Airlines và video mà lái xe Uber làm về Travis. Mọi người nhìn thấy hành vi xấu này và họ đang chống lại. Và với các trang web như Glassdoor và khiếu nại trực tuyến xếp xếp hạng sao, hành vi khác thường trở nên khó che giấu hơn. Vì vậy, dưới cùng của đường phân phối bị cắt.

Ngoài ra còn nhiều hình mẫu ngoài kia, cả những kẻ khốn nạn và các nhà lãnh đạo những người đối xử với mọi người người thực sự tốt. Tôi sẽ không nói bất cứ điều gì về những kẻ khốn nạn, nhưng về phía mặt tốt có những người như Satya Nadella, người đang điều hành Microsoft hay Tim Cook là một hình mẫu tuyệt vời về sự công bằng và đối xử tôn trọng với mọi người

Tuy nhiên, Nadella và Cook không phải là những người sáng lập. Vậy ai là gương mẫu trong số các doanh nhân siêu thành công? Có một điều như một con người kỳ khôi?

Brian Chesney (sáng lập Airbnb) có thể là một hình mẫu hoàn hảo. Nếu bạn hỏi, mọi người sẽ hay nhắc đến tên của anh ấy. Katrina Lake tại StitchFix. [Người sáng lập Netflix] Reed Hastings cho thấy rằng bạn có thể có các tiêu chuẩn, cứng rắn mà không trở thành một kẻ khốn nạn. Tôi nghĩ rằng Mark Zuckerberg đang làm khá tốt chuyện này

Tất nhiên về phía mặt xấu, 1 ví dụ điển hình là Travis Kalanick. Sự việc anh ta bị đuổi khỏi Uber xứng đáng là dấu mốc trong lịch sử “những kẻ khốn nạn”.

Nếu Travis đã đối xử với người dân với sự tôn trọng và không ghê tởm như vậy tôi nghĩ  rằng ông sẽ được ở lại lâu hơn. Điều thú vị là câu chuyện tường thuật kể về một chàng trai mới rằng 1 anh ta là một người văn minh, tập trung bên trong có thể làm việc với cả quá trình và con người. Điều đó có lẽ sẽ không được nhấn mạnh nhiều nếu không có Travis như là một điểm đối lập. Tôi cho rằng các nhà đầu tư có lẽ sẽ cẩn thận hơn về các nhà sáng lập những người dường như có thể mang lại nhiều rủi ro. Nhưng họ bị cám dỗ bởi số tiền họ không thể tự kiểm soát được.

Tôi nghĩ rằng bạn cũng phải có cái nhìn rộng hơn vào Uber về các bài học về mở rộng quy mô và làm thế nào mà điều đó có thể đã góp phần vào việc gia tăng sự khốn nạn. Nếu bạn phát triển quá nhanh và không kiểm soát xã hội đầy đủ, doanh nghiệp có thể rơi vào trường hợp như trong “Chúa Ruồi” (tác phẩm của William Golding nói với chủ đề chính là sự tha hóa nhân cách con người của một nhóm trẻ bị lạc ở đảo hoang)

Các doanh nhân phải cố gắng hơn những người khác để có được những gì họ muốn, có nghĩa là họ sẽ phải chà đạp lên người khác. Và Malcolm Gladwell nói rằng những nhà cải cách đột phá thường là những người khó ưa. Vậy chẳng phải là ít nhất thì việc sẵn sàng trở thành một kẻ khốn cũng đóng góp vào thành công của doanh nghiệp?

Tôi không nghĩ nó là cần thiết. Ví dụ những người sáng lập ra  Warby Parker và Harry’s không phải là những người như vậy. Nhưng sự khốn nạn còn phụ thuộc vào cách nhìn nhận của người khác. Nếu bạn gây sự với  ai đó, nếu bạn là một người hung hăng, một số người có thể coi bạn là kẻ khốn nạn. Là một doanh nhân, thỉnh thoảng bạn cần phải hách dịch và đẩy người ta đến nỗi họ đang tức giận. Tuy nhiên, có một sự khác biệt giữa những gì bạn làm và cách bạn làm điều đó. Bạn có thể không đồng tình và có một quan điểm mạnh mẽ mà không cần phải đối xử thiếu tôn trọng với những người khác

Những người sáng lập có thể đi thẳng từ trường để khởi nghiệp mà không có kinh nghiệm xã hội làm việc cho người khác sẽ có có xu hướng khốn nạn hơn? Họ cũng không được tiếp xúc với kinh nghiệm khiến họ trở nên nhẹ nhàng, như trở thành cha mẹ.

Chris Fry (cựu nhà đầu tư thiên thần, hiện là giám đốc kỹ thuật của Medium.com) đã thăm lớp học của chúng tôi ở Stanford, và ông nói: “Tôi vẫn tiếp tục cung cấp tiền cho tất cả những người này, và tôi cảm thấy như tôi có một lũ trẻ với những khẩu súng đã lên đạn" Nếu bạn cung cấp quyền lực và tiền bạc cho những người không bao giờ có nó trước đấy và không biết làm thế nào để sử dụng nó, nó có thể gây ra vấn đề. Đối với ảnh hưởng của trẻ em, những người có con đang ở trong độ tuổi thanh thiếu niên thì sẽ thường xuyên bị hạ thấp cái tôi bởi những đứa trẻ của mình.

Thế nên là sự khốn nạn có phải là một điều mà những nhà sáng lập có thể bỏ được khi trưởng thành hơn? Xét cho cùng, câu chuyện nguồn gốc của Facebook có liên quan đến hành vi khốn nạn. Bây giờ nhiều người thấy Mark Zuckerberg là một chàng trai có lòng vị tha, vị tha.

Và nói về ảnh hưởng của trẻ em, cách làm Zuckerberg đã nghỉ để chăm sóc con và điều đó thực sự rất mạnh mẽ. Nhà sáng lập của Pixar Ed Catmull đã đưa ra luận điểm về Steve Jobs rằng ông đã không trở thành người thành công mà chúng tôi biết cho đến khi ông lang thang và bị đuổi khỏi Apple và rồi gặp rắc rối với NeXT. Thông qua những kinh nghiệm đó, ông trở thành một người thấu tình đạt lý, dễ làm việc nhóm hơn mặc dù đôi lúc ông vẫn có thể tỏ ra cứng rắn.

Một trong những độc giả của bạn đã yêu cầu được tư vấn về cách đối mặt với "hội đồng quản trị tồi tệ" (boardholes), chỉ ra những khó khăn của nhà đầu tư mạo hiểm. Bạn có thấy các lực lượng tương tự trong công việc giữa các nhà đầu tư mạo hiểm cũng như giữa các doanh nhân?

Oh, chúng thật là tồi tệ! Họ rất thiếu kiên nhẫn và ích kỉ!  Và chúng gần như là những người đàn ông da trắng. Họ nhắc nhở tôi về những đứa trẻ thành niên, những người chưa bao giờ lớn lên. Có những ngoại lệ. Tôi nghĩ rằng Andreessen Horowitz nhận thức xã hội nhiều hơn. Greylock được giác ngộ hợp lý.

Ngay cả mô hình kinh doanh dường như cũng đang trở nên khốn nạn hơn. OK, tôi đã cười vào ShipYourEnemiesGlitter.com. Nhưng có những dịch vụ để gửi những người bạn không thích những chiếc hộp rỗng và hình ảnh của những người cho chim ăn. Có sự cạnh tranh trong ngành giao phân tân nơi. Thị trường những kẻ khốn nạn có vẻ đang phát triển. Bạn có đồng ý rằng những người xung quanh đằng sau những hoạt động kinh doanh này có lẽ không phải là những con người thú vị nhất?

Điều đó có nghĩa là tôi cũng có thể là một kẻ khốn nạn. Khi The No Asshole Rule xuất hiện, tôi đã cố gắng để bắt đầu kinh doanh nơi mà mọi người có thể gửi bản sao của nó cho người khác một cách ẩn danh. Chúng tôi thực sự gây dựng ra nguyên mẫu. Nhưng vợ tôi chỉ ra rằng nói với mọi người rằng họ là kẻ khốn nạn thường là một hành động khốn nạn vì vậy tôi đang khuyến khích sự khốn nạn. Cô ấy nói với tôi, "Anh không muốn làm điều đó."

Làm sao bạn biết được mình có phải là một kẻ khốn nạn hay không?

Người tệ nhất để hỏi là chính bán. Điều tốt nhất bạn có thể làm là để có ai đó trong cuộc đời bạn nói cho bạn biết sự thật. Trong những giờ đen tối nhất của Thế chiến thứ II, vợ của Winston Churchill- Clementine đã viết cho ông một thông báo rằng: "Anh không phải là người tử tế như anh đã từng".Đó là vai trò [cựu thành viên hội đồng quản trị của Apple] Bill Campbell đối với Steve Jobs. Ngoài ra, vì việc trở thành một kẻ khốn nạn dễ truyền nhiễm, nếu ở khắp mọi nơi trong công ty bạn thấy những kẻ khốn nạn, bạn có thể trở thành một người trong số họ.

Vì vậy, bạn cần một người nói ra sự thật. Và nếu bạn thật sự là một kẻ khốn nạn thì hãy có ai đó đi đằng sau để dọn dẹp bãi chiến trường mà bạn đã gây ra.

 

Nguồn : Theo SAGA.VN
Giang Nguyễn

Saga App

Saga App