Tại Sao Bộ Não Của Chúng Ta Thường Bám Vào Những Niềm Tin Sai Lệch

Trung Phong
05/10/2020 - 10:00 525     0

Chúng ta đều đã tiến hóa để không chỉ có tính cả tin, mà còn vô cùng bướng bỉnh.

Và hầu hết chúng ta đều có niềm tin sai lệch, mặc dù chúng ta không biết điều đó. Phải không?

 

 

 

Làm thế nào để bạn tính được tuổi của một chú chó theo tuổi của người bình thường? Hầu hết mọi người nghĩ rằng chỉ cần nhân nó với bảy là sẽ ra, nhưng họ đã nhầm. Nó chỉ là một con số được bịa ra từ thế kỷ 13. Từ đâu mà chúng ta lại có những niềm tin như vậy, và làm thế nào mà quan niệm này tồn tại lâu đến thế? Câu trả lời ngắn gọn: Hãy đổ lỗi cho bộ não của bạn.

Đây là một câu chuyện dài.

 

TẠI SAO BỘ NÃO CHO RẰNG NHỮNG ĐIỀU NÀY LÀ ĐÚNG?

Chúng ta hình thành niềm tin theo một cách ngớ ngẩn, tin tất cả mọi thứ dựa trên những gì chúng ta nghe được trên thế giới nhưng không thực sự nghiên cứu về chúng.

Đây là cách mà chúng ta nghĩ chúng ta hình thành niềm tin trừu tượng:

1. Chúng ta nghe thấy một cái gì đó;
2. Chúng ta xác định xem điều đó đúng hay sai
3. Chúng ta hình thành niềm tin về nó.

Tuy nhiên, đây mới là cách thực sự mà niềm tin trừu tượng được hình thành:

1. Chúng ta nghe thấy một cái gì đó;
2. Chúng ta tin nó là sự thật;
3. Chỉ sau này, nếu chúng ta có thời gian hoặc thiên hướng tìm hiểu kĩ, chúng ta nghĩ về nó và xác định xem thực tế nó là đúng hay sai.

Trở lại năm 1991, nhà tâm lý học Harvard Daniel Gilbert đã tóm tắt nhiều nghiên cứu qua các thế kỷ về sự hình thành niềm tin theo cách này: Con người là những sinh vật dại khờ , rất dễ tin và rất khó nghi ngờ. Trong thực tế, tin tưởng là rất dễ dàng, và có lẽ là điều không thể tránh khỏi, nó có thể giống như sự hiểu biết không tự nguyện hơn là giống như đánh giá hợp lý.

Hai năm sau, Gilbert và các đồng nghiệp đã chứng minh qua một loạt các thí nghiệm mà chúng tôi mặc định tin rằng những gì chúng tôi nghe và đọc là đúng. Đối tượng của họ đọc một loạt các tuyên bố về một bị cáo hình sự hoặc một sinh viên đại học. Những quan điểm này được mã hóa bằng màu sắc để làm rõ rằng chúng là đúng hay sai. Các đối tượng phải chịu áp lực thời gian trả lời hoặc những người có nhận thức của họ tăng lên do một sự xao lãng nhỏ đã gây ra nhiều lỗi hơn trong việc nhớ lại liệu các tuyên bố là đúng hay sai.

Nhưng các lỗi sắp xếp không mang tính ngẫu nhiên. Dưới bất kỳ áp lực nào, chúng cho rằng tất cả các tuyên bố đưa ra đều đúng, bất kể vấn đề có là gì đi chăng nữa.

 

 

CON NGƯỜI THÍCH SỰ HIỆU QUẢ, CHỨ KHÔNG PHẢI SỰ CHÍNH XÁC

Cách chúng ta hình thành niềm tin được tạo nên từ sự thúc đẩy tiến hóa hướng tới hiệu quả hơn là sự chính xác. Sự hình thành niềm tin trừu tượng (nghĩa là niềm tin bên ngoài trải nghiệm trực tiếp của chúng ta, được truyền tải qua ngôn ngữ) là một trong số ít những khả năng vượt trội của con người, khiến nó tương đối mới trong khoảng thời gian tiến hóa

Trước khi ngôn ngữ xuất hiện, tổ tiên của chúng ta chỉ có thể hình thành niềm tin mới thông qua những gì họ trực tiếp trải nghiệm về thế giới vật chất xung quanh họ. Đối với niềm tin nhận thức từ trải nghiệm cảm giác trực tiếp, nó hợp lý để giả định các giác quan của chúng ta không nói dối chúng ta. Rốt cuộc thì, Trăm nghe không bằng một thấy.. Trong thực tế, đặt câu hỏi về những gì bạn nhìn thấy hoặc nghe thấy có thể khiến bạn ăn. Đối với tổ tiên tiến hóa của chúng ta, tốt hơn là an toàn hơn là xin lỗi, đặc biệt là khi xem xét liệu có nên tin rằng xào xạc trên cỏ là một con sư tử.

Kết quả là, chúng ta không phát triển một mức độ hoài nghi cao khi niềm tin của chúng ta là về những thứ chúng ta trực tiếp trải nghiệm, đặc biệt là khi cuộc sống của chúng ta  bị đe dọa. Khi ngôn ngữ phức tạp phát triển, ta có được khả năng hình thành niềm tin về những điều chúng ta không thực sự trải nghiệm và có xu hướng tin tưởng chúng mạnh mẽ như vậy.

 

BỘ NÃO KHÔNG SỬA ĐƯỢC NIỀM TIN SAI LỆCH, NHƯNG BẠN THÌ CÓ 

Có lẽ nó không phải là vấn đề lớn. Hầu hết mọi người không sử dụng máy để tính tuổi chó để đưa ra quyết định y tế  cho vật nuôi của họ, và bác sĩ thú y biết rõ hơn tất cả ai khác . Rủi ro lớn hơn là không thể cập nhật niềm tin của chúng ta khi có thông tin mới phát sinh và thực sự,  chúng ta biết nhiều về chó ngày nay hơn so với tổ tiên thời trung cổ của chúng ta đã biết. Thật không may, chúng ta vẫn hình thành niềm tin mà không kiểm tra hầu hết chúng, và duy trì chúng ngay cả sau khi nhận được thông tin rõ ràng, chính xác.

Năm 1994, nhà nghiên cứu Hollyn Johnson và Colleen Seifert đã yêu cầu các đối tượng nghiên cứu đọc các thông điệp về vụ cháy nhà kho. Một số tin nhắn đề cập rằng đám cháy bắt đầu gần một tủ chứa lon sơn và bình gas điều áp, khuyến khích họ (dự đoán) để suy ra một kết nối. Năm tin nhắn sau đó, các đối tượng nhận được thông tin điều chỉnh nói rằng tủ quần áo trống rỗng, họ vẫn trả lời các câu hỏi về vụ cháy bằng cách đổ lỗi cho việc đốt sơn vì  khói độc và trích dẫn ra sơ suất để giữ các vật dễ cháy gần đó. Nó chỉ ra rằng sự khao khát tìm hiểu sự thật bất kể nó có phù hợp với niềm tin mà chúng ta hiện đang nắm giữ không thực sự trái ngược với cách mà bộ não của chúng ta xử lý thông tin.

Vì vậy, hãy đào sâu và giúp bộ não của bạn thoát ra những niềm tin sai lệch. Lần tới khi bạn tranh luận với ai đó về điều gì đó mà bạn tin là đúng, hãy lùi lại và tự hỏi làm thế nào bạn đi đến kết luận này. Đôi khi tất cả chỉ cần một chút  hoài nghi vào niềm tin của chính bạn để bạn có thể tạm dừng một lúc để cân nhắc việc thay đổi tâm trí của mình.

Nguồn : THEO SAGA.VN
Trung Phong
Trung Phong