Phá hủy sự ổn định của các thành phố ở Mỹ

08/11/2019 - 07:00 228     0

Cuốn sách mới của Peter Moskowitz về chỉnh trang đô thị vạch ra cách mà chính quyền địa phương nhượng quyền lực của mình liên quan đến cuộc sống của người dân sang các lợi ích cá nhân.

Sống trong một thành phố để quan sát cách nó thay đổi từng ngày, quá trình thay đổi này diễn ra rất nhanh và thường vướng phải một vài rắc rối. Những thay đổi này thường là kết quả của những quyết định từ các nhà quy hoạch thành phố ở việc những người dân lâu năm vào hoặc thay đổi. Quá trình này thường được gọi bằng một thuật ngữ sử dụng phổ biến: Chỉnh trang đô thị. Tuy nhiên không có câu trả lời nào là duy nhất đối với câu hỏi chỉnh trang đô thị thực chất là gì , điều nào đã khiến cho chỉnh trang đô thị xuất hiện, cũng như nó sẽ thay đổi các khu dân cư và mọi người sống ở đó như thế nào.

"How to Kill a City: Gentrification, Inequality, and the Fight for the Neighborhood, là tác phẩm mới của nhà báo Peter Moskowitz, đem đến những suy nghĩ rõ ràng về những khái niệm nan giải.” Trong khi tái quy hoạch đô thị, việc ngoại thị hóa các thành phố, và các hình thức tạo vốn khác tương đối dễ phát hiện (một đường cao tốc được xây dựng xuyên qua một khu phố là một sự kiện tương đối  nổi bật), thì chỉnh trang đô thị lại kín đáo hơn, phân tán, và không cần phải nhúng tay vào", ông viết. Moskowitz bổ sung vào tiêu chuẩn phát triển nhằm tìm hiểu và giải thích quá trình chỉnh trang đô thị, và ông thẳng thắn đưa ra ý kiến là: mặc dù việc chỉnh trang đô thị đương nhiên sẽ mang lại một số  bước cải thiện cho một thành phố, bao gồm nhiều người và tiền bạc hơn. Nhưng nó sẽ giết chết những truyền thống và đa dạng văn hóa, những thứ khiến cho các thành phố trở nên sôi động và hấp dẫn.

Moskowitz nói về cách mà chỉnh trang đô thị đã lan rộng đến một số thành phố lớn nhất nước Mỹ, viết ra những nghiên cứu điển hình về Detroit, San Francisco, New York và New Orleans sau cơn bão Katrina Mỗi thành phố đều có những vấn đề và trường hợp riêng thúc đẩy quá trình này diễn ra,nhưng điểm tương đồng ở đây là những lựa chọn của những chính trị gia, các lãnh đạo doanh nghiệp cũng như những nhà phát triển có ảnh hưởng thế nào đến những người nghèo ở quốc gia đó.

Chỉnh trang đô thị, ở mỗi thành phố này,đều tháo dỡ và di dời các khu dân cư và cộng đồng đang ở đó để nhường  chỗ cho những cư dân mới, những người chủ yếu là người da trắng, và luôn giàu có hơn những người đến trước họ. Và sự lựa chọn giữa những người đi và người ở này dường như cứ lặp đi lặp lại.

Khi Moskowitz cho vào các câu chuyện quan trọng về những người hàng xóm định cư đã lâu trước khi các cửa hàng cà phê và căn hộ cao cấp xuất hiện .  Đó là bản phác thảo của ông về quá trình di cư hàng loạt - thứ sẽ gây ra các hậu quả nặng nề nhất. Ông vạch trần ra cách mà những thành phố và chính quyền   đưa ra những lựa chọn lấy danh nghĩa của nền kinh tế phát triển chỉ đem lại lợi ích cho một số cư dân mà không phải những người còn lại: Từ lựa chọn về địa điểm và cách thức tài trợ cho nhà ở giá rẻ, đầu tư vào các trường công, hỗ trợ những doanh nghiệp địa phương mới thành lập, nhưng đối tượng hướng đến không phải những cái cũ, quá trình dưới cái tên “chỉnh trang đô thị” thường là  mang nhiều mối nguy hại tiềm ẩn hơn.

Trong cuốn “How to kill a city’s” (Làm thế nào để giết chết một thành phố”  ở phần nói về New Orleans, Moskowitz đã nhấn mạnh vào sự đối xử bất công giữa các khu phố nghèo và những người giàu trong giai đoạn hậu Katrina, lưu ý rằng một số người nhận thấy cần khôi phục kinh tế đã nói rằng cơn bão này đã xóa sổ một số những khu vực dân cư ít đươc mong muốn hơn, tạo không gian để tái xây dựng mà không còn nhiều cảnh nghèo nàn và xập xệ tập trung nhiều như trước . Tuy nhiên, những khu vực ít được quan tâm này cũng đang được tái xây dựng chậm hơn và theo cái cách mà cuối cùng để cho người dân ở đó trước kia phải chịu cảnh lang bạt. Ngoài ra, Moskowitz  còn viết về những thay đổi trong các dịch vụ cơ bản của thành phố, đặc biệt là hệ thống trường học, các gia đình nghèo khó bị thiệt thòi, những người phải chịu gánh nặng từ đủ thứ giấy tờ lằng nhằng.Thành phố cũng bỏ đi công đoàn giáo dục, cái đã từng giúp xây dựng một phần tầng lớp trung lưu đen của New Orleans.

Trong biên niên sử của Detroit, Moskowitz cho thấy chỉnh trang đô thị tạo ra sự khác biệt  như thế nào trong một thành phố đang dần dần cạn kiệt vì khó khăn về kinh tế hơn là khó khăn về thiên tai. Ông chỉ ra rằng trong một nỗ lực năm 2010 để cải tổ lại  thành phố thành một trung tâm đô thị đang trên đà phát triển, thay vì đưa ra một phương pháp để đối mặt với thất bại tài chính gây nên một cơn chấn động, thị trưởng thành phố, ông Dave Bing,  đã đề nghị thu hẹp ranh giới của Detroit để tập trung vào khu vực trung tâm, đồng thời cắt bỏ phần nằm ngoài ranh giới đó. Ý tưởng này, mặc dù đã bị bác bỏ, nhưng vẫn mang lại những tác động lâu dài về cách mọi người định nghĩa về thành phố Detroit, Moskowitz lập luận, với các nhà phát triển, các nhà quy hoạch đô thị và các tập đoàn tập trung hầu hết năng lượng và tiền bạc vào một phần tương đối nhỏ của thành phố. " Giờ đây Detroit đã là một vòng khép kín”", ông viết : "việc sống  ở Detroit mới và không muốn quay lại sống ở thành phố trước kia là điều hoàn toàn có thể ." Và sau khi nộp đơn xin phá sản, chính quyền thành phố đã có không còn nhiều quyền hành trong việc phác thảo ra tương lai của thành phố. Quyền lực đó đã rơi vào tay những nhà phát triển và những người hoạt động phi lợi nhuận-những người vẫn có cái nhìn hơi hạn chế về những điều kiện để trở thành Detroit.

San Francisco và New York xét trên nhiều phương diện thì có  những vấn đề và cơ hội trái ngược hoàn toàn với Detroit. Thay vì muốn thúc ép tăng trưởng kinh tế ở các khu vực tập trung dân cư, người dân ở đây đang phải vật lộn để chịu đựng sự tăng trưởng này. Khi San Francisco trở thành một trung tâm giành cho các công ty lớn hơn, giàu có hơn và cho cả  nhân viên của họ thì việc di dời cư dân lâu năm đã làm cho mọi nỗ lực dui trì trở nên vô nghĩa hoặc về việc xây dưng nhà ở giá rẻ trong thành phố. Mặc dù nền kinh tế ổn định, khuynh hướng hào phóng với người dân cùng sự tham gia nhiệt tình trong công tác chính trị thành phố ở cả New York và San Francisco, các chính sách có tiềm năng giúp người dân nghèo cũng vẫn còn chậm và mang lại hiệu quả kém  hơn so với dòng vốn tư nhân mới - cái mà luôn nhìn chằm chằm vào các khu dân cư và chiếm chỗ ở của người dân. Xét thấy trong tất cả các thành phố Moskowitz , ông thấy rằng sự lựa chọn của chính quyền thành phố và các tiểu bang đã hạn chế việc tạo ra nhà ở giá rẻ và thay đổi chính sách nhà ở công cộng. Điều này đã khiến cho những người nghèo có ít nơi cư trú ở các thành phố ngày càng đắt đỏ.

Cuối cùng, Moskowitz nói rằng một phần lớn vấn đề khi nói đến tốc độ phát triển liên tục  trong việc chỉnh trang đô thị nằm ở việc nó là một quá trình thường liên quan đến đầu tư và quyết định của các pháp nhân tư nhân, bao gồm các nhà phát triển và các tập đoàn lớn, để thiết lập cửa hàng trong các khu phố mới.  Đối với những vùng khó khăn thì có thể điều đó sẽ đem lại những kết quả tốt, nhưng khi các nhà lãnh đạo thành phố trở nên quá phụ thuộc vào các kế hoạch và tiền của khu vực tư, những người sống và làm việc trong các khu dân cư này đều không để ý đến vấn đề trên cũng như nhận thức thấy cuộc sống mà họ đã tạo dựng lên. Các tổ chức tư nhân có những lợi ích và trách nhiệm khác nhau khi nói đến việc lập kế hoạch để xây dựng một khu dân cư. Và điều đó  có nghĩa là các khoản đầu tư của họ bất bình đẳng, hoặc có lợi cho một nhóm cư dân đa dạng.

Về điểm này, Moskowitz viết:

Việc tin rằng những hipsters có thể đảo ngược hậu quả của chủ nghĩa tư bản giai đoạn cuối là một ý tưởng thu hút các nhà quy hoạch đô thị ở các thành phố có thiếu tiền hơn là nhận thức được rằng nhiều thành phố của Mỹ hiện nay lao đao do suy giảm sau công nghiệp và bất bình đẳng gia tăng. Chỉnh trang đô thị có thể cung cấp một cơ sở thuế mới, nhưng nó cũng định hình lại thành phố là gì, biến chúng thành những kẻ ủng hộ bất bình đẳng, dựa vào nó để tự gây quỹ,mà vẫn không thể đáp ứng nhu cầu của người nghèo. Một giải pháp thực sự cho nền kinh tế của các thành phố của Mỹ sẽ đòi hỏi nhiều công việc hơn - nhiều thuế hơn, nhiều luật hơn, nhiều can thiệp hơn từ chính phủ liên bang. Những thứ đó rất khó để làm. Trong khi chỉnh trang đô thị thì rất dễ dàng.

Moskowitz nói rằng trong khi chỉnh trang đô thị là một vấn đề ở mọi quốc gia phát triển trên thế giới, xu hướng trở thành một cuộc khủng hoảng toàn diện ở các thành phố Mỹ do chỉnh trang đô thị có liên quan rất nhiều đến quy định nhà ở không đủ. “Trong hầu hết các quốc gia công nghiệp khác ngoài Hoa Kỳ, gần như đồng thuận rằng thị trường đất đai tư nhân sẽ không đáp ứng nhu cầu của người nghèo, và vì vậy các biện pháp đã được thực hiện để đảm bảo ít nhất một số đất còn lại trên thị trường hoặc đưa ra các quy định làm cho nó hợp lý.”

Và trong bối cảnh đó, Moskowitz có một số ý tưởng về cách giảm bớt sự châm ngòi của quá trình chỉnh trang đô thị: mở rộng và bảo vệ quyền sử dụng đất công và tạo cho người dân nhiều tiếng nói hơn trong thành phố thông qua các hội đồng nhân dân và các tổ chức tương tự. Moskowitz cũng muốn các thành phố quản lý nhà ở và tăng thuế, tiền lương và chi tiêu cho người nghèo. Ông không hy vọng tất cả, hoặc hầu hết, những kế hoạch này sẽ thành hiện thực. Nhưng việc thực hiện bất kỳ điều gì trong số chúng,theo ông, sẽ tạo thành sự tiến bộ.

Nguồn : THEO SAGA.VN