Monopoly (Mô Hình Độc Quyền) Và Những Đặc Điểm Của Monopoly

Hưng Lương
07/08/2019 - 10:00 952     0

Một nhà độc quyền thuần túy là nhà cung cấp duy nhất trong một thị trường. Đối với các mục đích của quy định, sức mạnh độc quyền tồn tại khi có một công ty duy nhất kiểm soát từ 25% thị phần trở lên trong một thị trường cụ thể.

Hình thành độc quyền

Độc quyền có thể hình thành vì nhiều lý do, bao gồm:

  1. Nếu một công ty có quyền sở hữu độc quyền 1 loại tài nguyên khan hiếm, chẳng hạn như Microsoft sở hữu Thương hiệu hệ điều hành Windows , tức là Microsoft có sức mạnh độc quyền và là công ty duy nhất có thể khai thác Windows.
  2. Các chính phủ có thể tạo ra một trạng thái độc quyền vững chắc, chẳng hạn như với Bưu điện, được Oliver Cromwellcông nhận là độc quyền vào năm 1654. Tập đoàn Thư tín Hoàng gia cuối cùng đã mất vị thế độc quyền vào năm 2006, khi thị trường được mở ra để cạnh tranh.
  3. Nhà sản xuất có thể có bằng sáng chế về thiết kế, hoặc bản quyền về ý tưởng, nhân vật, hình ảnh, âm thanh hoặc tên, cho họ quyền độc quyền để bán hàng hóa hoặc dịch vụ, chẳng hạn như người viết bài hát có độc quyền đối với tài liệu của họ.
  4. Độc quyền có thể được tạo ra sau khi sáp nhập hai hay nhiều công ty. Cho rằng điều này sẽ làm giảm cạnh tranh, việc sáp nhập như vậy phải tuân theo quy định chặt chẽ và có thể được ngăn chặn nếu hai công ty giành được thị phần kết hợp từ 25% trở lên.

Đặc điểm chính

       1. Độc quyền có thể duy trì mức lợi nhuận siêu thường về lâu dài.Với tất cả các công ty, lợi nhuận được tối đa hóa khi MC = MR. Nói chung, mức độ lợi nhuận phụ thuộc vào mức độ   cạnh tranh trên thị trường, mà đối với độc quyền hoàn hảo là bằng không. Tại mức tối đa hóa lợi nhuận , MC = MR và sản lượng là Q và giá P. Cho rằng giá (AR) cao hơn ATC tại Q, lợi nhuận siêu thường là có thể đạt được (phần diện tích PABC ).

Không có sự thay thế chặt chẽ, nhà độc quyền có thể thu được lợi nhuận siêu thường, phần diện tích PABC.

      2. Một nhà độc quyền không có người thay thế sẽ có thể nắm được sức mạnh độc quyền lớn nhất.

Đánh giá độc quyền

Những lợi thế của độc quyền

Độc quyền có thể được bảo vệ trên các căn cứ sau:

  1. Họ có thể hưởng lợi từ   quy mô nền kinh tế và có thể là độc quyền ' tự nhiên ', do đó, có thể lập luận rằng tốt nhất là họ nên duy trì độc quyền để tránh sự trùng lặp lãng phí của cơ sở hạ tầng sẽ xảy ra nếu các công ty mới được khuyến khích xây dựng cơ sở hạ tầng của riêng họ.
  2. Những nhà độc quyền nội địa có thể thống trị trong lãnh thổ của chính họ và sau đó thâm nhập thị trường nước ngoài, thu được nguồn doanh thu xuất khẩu quốc gia quý giá. Đây chắc chắn là trường hợp của Microsoft.
  3. Theo chuyên gia kinh tế người Áo   Joseph Schumpeter, các công ty kém hiệu quả, bao gồm cả độc quyền, cuối cùng sẽ được thay thế bởi các công ty hiệu quả và hiệu quả hơn thông qua một quá trình được gọi là sự  hủy diệt mang tinh sáng tạo.
  4. Một số nhà kinh tế đã luôn tranh luận rằng cần có sức mạnh độc quyền để tạo ra hiệu quả  sáng tạo mà ở đây, cụ thể là tiến bộ công nghệ. Điều này là do:
  5. Mức lợi nhuận cao thúc đẩy đầu tư vào mảng R&D.
  6. Sự đổi mới có nhiều khả năng với các doanh nghiệp lớn và sự đổi mới này có thể dẫn đến chi phí thấp hơn so với các thị trường cạnh tranh.
  7. Một công ty cần một vị trí thống lĩnh để chịu được những rủi ro liên quan đến đổi mới.
  8. Các công ty cần có năng lực bảo vệ tài sản trí tuệ của mình bằng cách thành lập rào cản gia nhập; nếu không, sẽ ngay lập tức có vấn đề với những kẻ ăn theo.
  9. Tại sao phải chi một khoản tiền lớn cho R&D nếu ý tưởng hoặc thiết kế được sao chép ngay lập tức bởi các đối thủ chưa phân bổ tiền cho R&D?
  10. Tuy nhiên, những doanh nghiệp độc quyền được bảo vệ khỏi sự cạnh tranh bởi các rào cản gia nhập và điều này sẽ tạo ra một mức lợi nhuận siêu thường lớn.
  11. Nếu một phần lợi nhuận này được đầu tư vào công nghệ mới, chi phí sẽ giảm qua quá trình đổi mới. Điều này sẽ làm cho đường cung độc quyền dịch ở bên phải so với cung thị trường. Kết quả là giá thấp sẽ hơn và sản lượng cao hơn trong dài hạn.

Những bất lợi của độc quyền đối với người tiêu dùng

Độc quyền bị chỉ trích vì những tác động tiêu cực tiềm ẩn của chúng đối với người tiêu dùng, bao gồm:

  1. Hạn chế sản lượng trên thị trường.
  2. Tính giá cao hơn trong một thị trường cạnh tranh hơn.
  3. Giảm thặng dư tiêu dùng và phúc lợi kinh tế.
  4. Hạn chế lựa chọn cho người tiêu dùng.
  5. Giảm chủ quyền của người tiêu dùng.

Giá cao

Quan điểm truyền thống về độc quyền gia tăng chi phí cho xã hội gắn liền với giá cao hơn. Do thiếu cạnh tranh, nhà độc quyền có thể tính giá cao hơn (P1) so với thị trường cạnh tranh hơn (tại P).

Phúc lợi kinh tế trong thị trường cạnh tranh hoàn hảo là diện tích EFB. Mất không thặng dư tiêu dùng nếu thị trường bị độc quyền chiếm lĩnh là P P1 A B. Thặng dư nhà sản xuất, ở mức giá cao hơn P1, là E, P1, A, C. Do đó, tổng tổn thất phúc lợi kinh tế (ròng) là  diện tích ABC.

Tổn thất phúc lợi xã hội  do độc quyền gây nên có thể được hiển thị dưới dạng đơn giản hơn, so sánh giữa cạnh tranh hoàn hảo với độc quyền.

Sơ đồ thay thế

Sơ đồ sau giả định rằng chi phí trung bình là không đổi và bằng chi phí cận biên (ATC = MC). Trong thị trường cạnh tranh hoàn hảo, giá và sản lượng cân bằng là P và Q. Nếu thị trường được kiểm soát bởi một công ty duy nhất, trạng thái cân bằng của công ty là tại mức mà MC = MR, tức là tại P1 và Q1..Trong  thị trường cạnh tranh hoàn hảo, phúc lợi kinh tế là phần diên tích PFA và trong thị trường độc quyền là phần diện tích PFCB. Do đó, tổn thất xã hội phải gánh chịu là phần diện tích BCA

Những chi phí ngoại và rộng hơn

Độc quyền có thể dẫn đến:

  1. Một nền kinh tế ít cạnh tranh trong thương trường trên toàn cầu.
  2. Ít  hiệu quả cho nền kinh tê.
  3. Hiệu quả kém hơn
  4. Ít phân bổ hiệu quả
  5. Nền kinh tế có nguy cơ chịu sự kém hiệu quả của nhân tố 'X', đó là sự mất hiệu quả quản lý liên quan đến các thị trường nơi cạnh tranh bị hạn chế hoặc vắng mặt.
  6. Ít cơ hội việc làm hơn trong nền kinh tế, khi giá cao hơn dẫn đến sản lượng thấp hơn và lượng lao động cần sử dụng ít hơn.

Sự phá hủy sáng tạo

Phá hủy sáng tạo là một khái niệm  của Joseph Schumpeter người lập luận rằng các động lực của chu kỳ kinh doanh dưới chủ nghĩa tư bản có thể hủy diệt một số công ty kém hiệu quả bởi những người mới tham gia nhỏ hơn. Những người mới tham gia có thể khai thác công nghệ mới và có được lợi thế cạnh tranh so với các công ty cũ, lớn hơn mà vẫn tiếp tục sử dụng các công nghệ cũ hơn. Các doanh nhân mới thường sẵn sàng chấp nhận rủi ro và sử dụng các công nghệ mới để thâm nhập thị trường. Theo một nghĩa nào đó, họ có ít thứ để mất hơn hơn so với các công ty đã được thành lập. Cuối cùng, trên toàn nền kinh tế, các công nghệ mới thay thế những công nghệ cũ và lỗi thời.

Phân tích của Schumpeter có thể được coi là một "sự bảo vệ" của sự độc quyền, ít nhất là về mặt liệu chúng có cần được quy định hay không. Nếu Schumpeter là chính xác, thì thậm chí độc quyền tự nhiên có thể sẽ phải chịu sự cạnh tranh và đổi mới từ những người mới tham gia.

Biện pháp khắc phục

Sức mạnh độc quyền có thể được kiểm soát, hoặc giảm bớt, theo nhiều cách, bao gồm kiểm soát giá cả và cấm sáp nhập.

Người ta tin rằng chi phí cho xã hội phát sinh từ sự tồn tại của độc quyền và quyền lực độc quyền là lớn hơn nhữung lợi ích mà nó mang lại và độc quyền nên được điều tiết.

Các tùy chọn có sẵn cho các cơ quan quản lý bao gồm:

  1. Người điều chỉnh có thể đặt kiểm soát giá và thể thức, thường được gọi là giới hạn giá . Điều này buộc nhà độc quyền đưa ra giá, thường thấp hơn mức giá giúp tối đa hóa lợi nhuận. Ví dụ, ở Anh, công thức RPI - 'X' đã được sử dụng rộng rãi để điều chỉnh giá của các tiện ích được tư nhân hóa. Trong công thức, RPI (Chỉ số giá bán lẻ) đại diện cho tỷ lệ lạm phát hiện tại và 'X' là một con số được đặt ở mức tăng hiệu quả dự kiến, mà cơ quan quản lý tin rằng sẽ tồn tại trong một thị trường cạnh tranh. Tuy nhiên, có một vấn đề nan giải với việc kiểm soát giá vì việc giới hạn giá dẫn đến giá thấp hơn, nhưng giá thấp hơn cũng cản trở việc  những doanh nghiệp khác gia nhập thị trường. Công thức của nước là RPI + K + U , trong đó K là giới hạn giá và U là bất kỳ "tín dụng" nào chưa được sử dụng từ các năm trước. Ví dụ: nếu K là 3% trong năm 2010, nhưng một công ty nước chỉ 'sử dụng' 2%, thì công ty này có thể thêm 1% vào K không sử dụng vào năm 2011. Các nhà quản lý có thể loại bỏ giới hạn giá nếu họ đánh giá rằng cạnh tranh trên thị trường đã tăng đủ, như trong trường hợp OFCOM đã gỡ bỏ giới hạn giá của BT trong năm 2006.
  2. Một thay thế cho quy định giới hạn giá là tỷ lệ hoàn vốn quy định. Tỷ lệ quy định hoàn vốn, được phát triển ở Hoa Kỳ, là một phương pháp điều chỉnh giá trung bình của tư nhân hoặc tư nhân hóa các tiện ích công cộng, chẳng hạn như cung cấp nước, điện và khí đốt. Hệ thống, sử dụng các quy tắc kế toán để tính toán các chi phí hoạt động, cho phép các công ty trang trải các chi phí này và kiếm được tỷ lệ hoàn vốn 'công bằng' trên vốn đầu tư. Tỷ lệ 'công bằng' dựa trên tỷ lệ lợi nhuận điển hình có thể được dự kiến ​​trong một thị trường cạnh tranh.
  3. Cơ quan quản lý có thể ngăn chặn sáp nhập hoặc mua lại, hoặc đưa ra đặt điều kiện cho một cuộc sáp nhập thành công.
  4. Phá vỡ sự độc quyền, chẳng hạn như buộc Microsoft phải tách thành hai doanh nghiệp riêng biệt - một cho hệ điều hành và một cho bán phần mềm. Năm 2004, cơ quan quản lý viễn thông của Anh Ofcom khuyến nghị rằng BT được chia thành hai doanh nghiệp: bán lẻ và bán buôn.
  5. Một lựa chọn ít phổ biến hơn là đưa độc quyền dưới sự kiểm soát của công chúng, nói cách khác là quốc hữu hóa
  6. Cơ quan quản lý cũng có thể buộc các công ty   giải quyết   sản phẩm của họ và mở ra cơ sở hạ tầng của họ. Gói có nghĩa là bán một số sản phẩm với nhau trong một gói duy nhất. Ví dụ: Microsoft bán   PowerPoint, Access, ExcelWord như một sản phẩm chứ không phải là những sản phẩm riêng biệt. Giải ngân giúp các công ty tham gia thị trường dễ dàng hơn, như trong trường hợp của viễn thông Anh, khi BT buộc phải áp dụng vòng lặp giải ngân cục bộ, cho phép các nhà khai thác băng thông rộng mới tham gia vào thị trường.
  7. Cơ quan quản lý có thể sử dụng   cạnh tranh sân , chẳng hạn như đặt mục tiêu đúng giờ cho việc đào tạo những người điều hành dựa trên hiệu quả cao như tàu siêu tốc của Nhật Bản.
  8. Cũng có thể chia một dịch vụ thành  nhiều khu vực để so sánh hiệu suất của khu vực này với khu vực khác. Ở Anh, điều này được áp dụng cho cả dịch vụ cung cấp nước và đường sắt.
Nguồn : Theo Saga.vn
Hưng Lương
Hưng Lương

INFLATION Lạm phát là một hiện tượng kinh tế khi mà...
Xem thêm >>