Liệu Có Phải Spotify Đã Phá Hoại Âm Nhạc Trong 10 Năm Qua?

Ngọc Quỳnh
11/02/2020 - 10:00 237     0

Dịch vụ phát nhạc trực tuyến này đã tồn tại được một thập kỷ. Nó đã tạo ra một thiên đường sau đĩa CD cho người nghe nhạc - hay biến âm nhạc ngày nay thành một bản nhạc xám? Ben Beaumont-Thomas và Lauren Snapes, tổng biên tập và phó tổng biên tập âm nhạc của tờ The Guardian đã thảo luận về điều này

Has-10-Years-Of-Spotify-Ruined-Music

Luận điểm ủng hộ Spotify

Đó là vào năm 2008. Bây giờ You’re Gone của Basshunter đã năm lần đứng vị trí số 1 và bạn nghe mãi không chán. Các lựa chọn của bạn như sau: đi đến các cửa hàng và mua đĩa đơn trên CD; trả tiền để tải xuống  với chất lượng bản tải xuống cũng tệ như sự nghiệp tiếp theo của Basshunter; đi qua một mê cung các quảng cáo pop-up phim cấp ba để tải xuống bất hợp pháp; hoặc nghe Scouting for Girls năm lần cho đến khi nó được phát trên đài.

Mười năm trôi qua, Spotify đã xóa bỏ những việc tốn kém hoặc bực bội này. Bạn có thể truy cập ngay lập tức không chỉ Now You Were Gone, mà còn nhiều bài hát của Basshunter như From Lawnmower to Music hay đĩa đơn Giáng sinh không nổi bật lắm Jingle Bells (Bass). Và hầu như phần lớn âm nhạc phổ biến của bất kì ca sĩ nào.

Kết quả là thời kỳ dân chủ triệt để nhất của âm nhạc. Trong khi quảng cáo giữa các bài hát gắn vẻ đẹp của nghệ thuật với sự tàn bạo tiền, thì ít nhất bạn được nghe miễn phí. Nhờ Spotify và YouTube, không ai có quyền truy cập internet - 90% của Vương quốc Anh - cần phải trả tiền cho âm nhạc, một sự thay đổi chấn động từ thời đĩa vinyl, CD và các bản tải xuống, khi mà đối với nhiều người, quyền sở hữu âm nhạc là một thứ xa xỉ . Với giá 9,99 bảng - giá bán của một album CD mới phát hành năm 2008 - bạn có thể có quyền truy cập liên tục trong một tháng.

Bạn đã có thể nghe thấy những ảnh hưởng của nền dân chủ này đối với âm nhạc. Nhiều hồ sơ từ những nước không nói tiếng Anh đã xuất hiện, từ ban nhạc K-pop BTS đến ngôi sao người Puerto Rico Daddy Yankee, một phần nhờ vào sân chơi bình đẳng này; âm nhạc lai đa văn hóa của các ngôi sao như Stefflon Don như kết quả tự nhiên của một nền văn hóa có thể tiếp cận mọi thứ, mọi lúc. Các nhà phê bình chỉ ra rằng bạn không sở hữu âm nhạc mà bạn trả cho Spotify mà chỉ thuê nó một cách hiệu quả, mặc dù quyền sở hữu của các tập tin kỹ thuật số luôn luôn là ảo tưởng, như bất kỳ ai đã cố gắng sao chép các tập tin ở thư viện iTunes từ thiết bị này sang thiết bị khác. Vì sự sụp đổ song song của Blockbuster Video và in các chương trình truyền thông, hầu hết mọi người đều coi trọng sự tiện lợi hơn việc sở hữu các bản cứng phim ảnh, tin tức và âm nhạc. Cũng có thể lập luận rằng chất lượng của Spotify thấp hơn so với CD, điều đó là sự thật. Spotify có chất lượng âm nhạc thấp, nghe như những bài hát đã được phát từ xa. Nhưng cài đặt chất lượng cao 320kbps sẽ làm hài lòng tất cả những người nghe nhạy cảm nhất.

Has-10-Years-Of-Spotify-Ruined-Music

Spotify đến với phần lớn người hâm mộ âm nhạc. Những người mê âm thanh, những người tôn sùng đối tượng, những người chống tư bản, nhạc sĩ - những nhóm này rất phản đối Spotify, nhưng không đáng kể so với số lượng người nghe thông thường, những người không bao giờ đọc các dòng ghi chú đầu tiên.  Đối với nhiều người, âm nhạc là để tạo tâm trạng, một thứ gì đó để làm việc hoặc tập thể dục - những tình huống mà Spotify hữu ích phục vụ với các danh sách phát như Productive Morning hay Extreme Metal Workout 

Các thuật toán machine learning của Spotify rất đáng tự hào - khi bạn nghe một bản nhạc và nó gợi ý những điều bạn cũng có thể thích - chứ không phải các gợi ý phổ biến. Nhưng có rất nhiều người có sở thích tương đối hẹp - trong một thế giới mà không phải ai cũng có thời gian hay thiên hướng để đọc về âm nhạc mới - các gợi ý này thực sự đáng trân trọng. Và nếu bạn thích nhạc công giáo, hay là fan cuồng của nghệ sĩ nào đó, có một số danh mục để bạn tìm hiểu (thậm chí có Basshunter nếu bạn muốn). Có nhiều cuộc tranh luận về việc chia sẻ doanh thu và hoạt động quảng bá, nhưng Spotify miễn phí, và tổng số lượt truy cập khiến nó về cơ bản là không tưởng. Ben Beaumont-Thomas

 

Luận điểm chống lại Spotify

Phần lớn các cuộc phỏng vấn không chính thức của họ trong 10 năm qua quan tâm đến Spotify - cụ thể là có bao nhiêu nghệ sĩ ghét nó. Họ hoảng sợ và gạt đi sau khi nói điều đó “Đừng bảo là tôi ghét nó nhé. Tôi thực sự cần nó để hỗ trợ album mới của mình”. Và đúng là họ cần: Spotify đã tạo nên những ông hoàng

Sau những năm 2000 ảm đạm, sự bùng nổ doanh thu của ngành công nghiệp âm nhạc gần đây là nhờ sự phát triển của việc phát nhạc trực tuyến. Ai cũng biết rằng các nghệ sĩ không thích điều này. Tỷ lệ tiền bản quyền Spotify nổi tiếng là thấp. Chỉ 10% nghệ sĩ hàng đầu thống trị 99% các luồng phát nhạc trực tuyến - như Ed Sheeran có 16 bài hát trong Top 20 sau khi phát hành album “÷”. Sự bảo trợ của Spotify để đưa các nghệ sĩ vào danh sách phát, điều khiển các luồng phát nhạc trực tuyến vẫn vô cùng quan trọng. Các nhạc sĩ có thể không đủ khả năng để khiếu nại.

Với mức giá tương đối phải chăng 9,99 bảng một tháng cho một tài khoản  không có quảng cáo, Spotify mang lại lợi ích cho người tiêu dùng nhiều hơn so với nghệ sĩ - một cách hời hợt. Mối quan hệ bóc lột của Spotify với các nhạc sĩ có hiệu ứng nhỏ giọt. Điều cơ bản nhất là nghệ sĩ nào không phát hành thêm nhạc thì cũng không kiếm được thêm nhiều tiền từ Spotify - hoặc họ sẽ phải lưu diễn lâu hơn (tốn sức khỏe và sức sáng tạo) và tìm ra nguồn doanh thu thay thế để tồn tại. Nhưng ngay khi các nhạc sĩ nhận ra rằng điều đó là không thể tránh được, thì sau thập niên 90, Spotify cũng đã chặn luôn con đường thay thế đó. Như nhà phê bình Liz Pelly viết trong một bài viết của Baffler, các thương hiệu không phải trả tiền để sử dụng các bài hát trên quảng cáo - họ có thể đưa chúng vào danh sách phát thương hiệu mà không cần xin phép hoặc trả một xu.

Has-10-Years-Of-Spotify-Ruined-Music

Đặt vấn đề tiền bạc sang một bên, những danh sách phát này đã thay đổi căn bản trải nghiệm nghe nhạc. Spotify tự hào về các đề xuất được cá nhân hóa của mình, hoạt động bằng cách kết nối “các điểm dữ liệu” của được gán cho các bài hát (từ rap, indie, đến vô số các loại nhạc ít phổ biến khác) để xác định loại nhạc mới mà bạn có thể thích. Mô hình của nó không được mã hóa để tạo bất ngờ mà để duy trì sự thoải mái thụ động. Nó chỉ tương tự như: “Bạn thích bánh mì à? Vậy hãy thử bánh mì nướng nhé!

Nó giới hạn khám phá âm nhạc và âm thanh của âm nhạc. Đĩa đơn được thiết kế để tránh việc bỏ qua một bài hát, làm mất đi cơ hội đưa nó vào danh sách phát phổ biến: các rap đoạn điệp khúc thường bắt tai nhanh hơn. Giai điệu pop với nhịp độ vừa phải đồng nhất từ ​​rap và EDM đã trở nên chiếm ưu thế: Nhà phê bình nhạc pop của New York Times Jon Caramanica thường xuyên chê bai âm thanh này với tên là Spotifycore (Cốt lõi của Spotify)

Thuật toán thúc đẩy các nhạc sĩ tạo ra âm nhạc đơn điệu với số lượng lớn để thành công trên bảng xếp hạng đỉnh cao: kết quả là album Migos 106 phút, Culture II và sự thống trị của Drake. Ngoài ra nhiều nghệ sĩ nổi tiếng của Spotify không có hồ sơ năng lực ở ngoài và được cho là nghệ sĩ giả mạo do Spotify ủy quyền để đưa ra danh sách phát và tiết kiệm tiền bản quyền.

Spotify trông giống như một nền tảng trung lập nhưng nó hoạt động như một người gác cổng. Nó đã phải đối mặt với phản ứng dữ dội trong năm nay sau khi áp dung kiểm duyệt âm nhạc của  R Kelly và XXXTentación vì những hành vi bạo lực đối với phụ nữ của họ. Tại sao chỉ có đàn ông da đen bị kiểm duyệt khi nhiều ngôi sao nhạc rock nam da trắng đã xâm phạm phụ nữ?

Sự bất bình đẳng liên tục duy trì: một bài báo của Pelly cho thấy mặc dù có những danh sách phát như Feminist Friday nhưng phụ nữ vẫn bị đánh giá thấp trong danh sách phát phổ biến. (Trong khi đó, Drake được hưởng lợi vì là “nghệ sĩ toàn cầu đầu tiên” của Spotify, gương mặt và âm nhạc của anh ấy xuất hiện trên mọi danh sách nhạc khi phát hành album năm nay, Scorp Scorpion). Đây là điều trái ngược với nền âm nhạc dân chủ.

“Tôi đã trả 9,99 bảng mỗi tháng. Tôi sử dụng Spotify để tạo danh sách phát cho đám cưới của bạn bè và để tổng hợp những bài hát của thập niên 80. Chúng ta có thể là những người nghe có trách nhiệm (tôi mua những album mà tôi đã nghe hơn 5 lần rồi) và trả tiền vì những người đáng lẽ ra nên được hưởng lợi từ nó lại không được. Bất kỳ nền tảng nào đe dọa những người làm sáng tạo - những người đã làm nền tảng cho hoạt động kinh doanh của nó - thực sự đen tối” - Laura Snapes

Ngọc Quỳnh
Ngọc Quỳnh