Học Thuyết Pháp Lý Lexicon 029: Hàng Hóa Công Cộng Và Hàng Hóa Tư Nhân

Nam Quốc
24/09/2019 - 10:00 566     0

Một trong những ý tưởng mạnh mẽ nhất mà lý thuyết pháp lý vay mượn được  từ kinh tế học là ý tưởng về "lợi ích công cộng". Dù là sinh viên năm nhất hay là sinh viên năm cuối thì sinh viên theo luật sẽ được  biết rằng trong mô hình kinh tế tân cổ điển cận đại, tiêu chuẩn của hàng hóa công cộng (ví dụ: an ninh quốc gia) nên được cung cấp bởi chính phủ trong khi hàng hóa tư nhân (ví dụ, ô tô) phải được cung cấp bởi thị trường. Đối với các nhà lý luận pháp lý, khoảng cách giữa hàng hóa công cộng và  hàng hóa tư nhân để lại dấu vết một trong những đường lỗi quan trọng trong luật - giữa các lĩnh vực luật tư nhân về tài sản, hợp đồng, dân sự, v.v. và các chuyên ngành luật công như luật môi trường,  hành chính, và hiến pháp. Bài viết này sẽ cung cấp cho chúng ta một cái nhìn cơ bản về sự khác biệt kinh tế giữa hàng hóa công cộng và hàng hóa tư nhân cho sinh viên học luật (đặc biệt là sinh viên năm nhất) quan tâm đến lý thuyết pháp lý.

Để bắt đầu một cách hiệu quả hơn, SAGA.VN sẽ giới thiệu qua về các ý tưởng căn bản dưới đây:

Hàng hóa công cộng có hai đặc điểm - không có đối thủ cạnh tranh và không độc hại. Ví dụ: chi tiêu quốc phòng là điều vô hại (ví dụ như bản thân tôi được bảo vệ bởi các lực lượng vũ trang Hoa Kỳ  thì không làm giảm đi sự bảo vệ của họ đối với bạn). Quốc phòng là một lợi ích không thể chối cãi: Quân đội không thể nói với Mexico, "Solum đã không chi trả hóa đơn quốc phòng của mình. Hãy tấn công anh ta. "

Hàng hóa tư nhân có đối thủ cạnh tranh và thanh trừng lẫn nhau. Nếu tôi sở hữu một chiếc máy tính xách tay, việc sử dụng nó làm giảm khả năng sử dụng của bạn; do đó, việc tôi sự dụng nó sẽ cạnh tranh với máy tính của bạn. Hơn nữa, tôi có thể loại bạn ra khỏi việc sử dụng máy tính xách tay của tôi (bằng cách khóa nó khi tôi không sử dụng nó).

Trên bức tranh tân cổ điển, chúng tôi sử dụng các thị trường để cung cấp hàng hóa như máy tính xách tay (không thể thanh trừng và cạnh tranh lẫn nhau), nhưng chính phủ cung cấp hàng hóa như quốc phòng (không thể tách rời và không có  đối thủ).

Lưu ý về thuật ngữ: "Hàng hóa công cộng" so với "Lợi ích công cộng" và với "Tài nguyên công cộng".

Trước khi chúng ta tìm hiểu xa hơn, hãy đảm bảo rằng chúng ta đồng ý về cách chúng ta sử dụng cụm từ "lợi ích chung". Điều này rất quan trọng vì cùng một cụm từ được sử dụng cho các mục đích khác nhau trong các bối cảnh khác nhau. Vì vậy, hãy quy định như sau:

Cụm từ  "hàng hóa công cộng" sẽ được sử dụng trong bài viết này để chỉ ý tưởng về hàng hóa của các nhà kinh tế (theo nghĩa rộng bao gồm cả "hàng hóa" và "dịch vụ") đáp ứng các tiêu chí về tính không cạnh tranh và không thể thanh trừng lẫn nhau.

Các cụm từ "lợi ích công cộng" hoặc "lợi ích chung" sẽ được sử dụng để chỉ ý tưởng về hàng hóa mang lại lợi ích cho công chúng nói chung để phân biệt với hàng hóa hoặc lợi ích có lợi cho một tầng lớp xã hội nhất định (hoặc "nhóm người trong xã hội").

Cụm từ "tài nguyên công cộng" sẽ được sử dụng để chỉ hàng hóa tư nhân thuộc  quyền sở hữu của chính phủ hoặc được ủy thác cho cộng đồng. Các công viên quốc gia là công trình công cộng, nhưng có thể không phải là hàng hóa công cộng theo nghĩa kinh tế.

Chúng ta có thể sử dụng cụm từ "lợi ích công cộng" để chỉ lợi ích công cộng hoặc tài nguyên công cộng, nhưng với mục đích của bài viết này, chúng ta sẽ sử dụng nó theo nghĩa  "lợi ích công cộng" theo kinh tế học.

Tiêu chí cho hàng hóa công cộng

Hàng hóa công cộng  có hai tiêu chí để phân biệt với hàng hóa tư nhân. Thứ nhất  là công khai chỉ khi chúng phục vụ cộng đồng là và không thể loại trừ. Một ưu điểm của  hàng hóa tư nhân chỉ tồn tại khi chúng bao gồm nó là cả có đối thủ và có tình thanh trừng. (Chúng tôi sẽ giải quyết các trường hợp hỗn hợp chỉ trong một chút.)

" Cạnh tranh" là tài sản của việc tiêu thụ hàng hóa. Tiêu thụ hàng hóa có  sự cạnh tranh nếu tiêu thụ của anh X làm giảm cơ hội của những người khác, Y, Z, v.v., trong việc tiêu thụ hàng hóa. Một số hàng hóa  có sự cạnh tranh gắt gắt vì được một lượng lớn yêu cầu từ con người. Nếu tôi uống một ly rượu vang của Vườn nho Heitz Martha, thì bạn mất đi cơ hội để uống ly rượu vang đó. Nếu tôi đặt pháo nổ, bạn không thể đặt quả pháo tương tự. Các hàng hóa khác có tính cạnh tranh vì hiệu ứng đám đông . Nếu tôi đang sử dụng máy tinh tại phòng chờ sinh viên, thì bạn không thể sử dụng nó vào thời điểm tôi đang dùng nó được  bởi vì chỉ một người có thể ngồi trước màn hình tại một thời điểm nhất định

"Sự loại trừ" cũng là một tài sản của việc  tiêu thụ hàng hóa. Rất hữu ích để phân biệt hai hình thức loại trừ: (1) loại trừ thông qua việc tự xoay xở và (2) loại trừ thông qua luật pháp. Nếu tôi muốn loại bạn ra  khỏi dất của tôi, tôi sẽ xây dựng một hàng rào - kết quả loại trừ từ chính nỗ lực của chính bản thân tôi. Nhưng nếu tôi muốn loại trừ khả năng tiểu thuyết của tôi bị người khác sao chép đồng thời tôi lại muốn nó được bán, được phát hành trên diện rộng thì tự bản thân tôi không thể nào làm được, không thể nào kiểm soát hết được thực sự có bao nhiêu người muốn ăn cắp bản quyền sách của tôi. (Sẽ rất tốn kém khi thuê một người bảo vệ để theo dõi từng bản sao hoặc mọi máy photocopy.) tuy nhiên, Chính phủ có thể ban hành  hành vi ăn cắp bản quyền này tương đương với hành vi phạm tội hình sự hoặc hành vi dân sự trái phép. do đó chính phủ có thể tạo ra sự thanh trừng đối với một số đối tượng có hành vi sai trái thông qua luật pháp.

Thị trường và chính phủ

Quan điểm chung là thị trường nên cung cấp hàng hóa và dịch vụ  tư nhân, còn chính phủ nên cung cấp hàng hóa và dịch vụ công cộng. Trong trường hợp cung cấp hàng hóa và dịch vụ tư nhân dựa trên nguyên lí hiệu quả Pareto. Nguyên tắc Pareto là ý tưởng đơn giản rằng nếu một hành động nào đó có thể giúp ít nhất một người trở nên tốt hơn cũng như một người không bị thiệt hại gì, thì hành động đó là có hiệu quả. Nếu chúng ta có một hàng hóa tư nhân, ví dụ: một công cụ,người mua và người bán sẵn sàng thực hiện trao đổi hàng hóa dựa vào hiệu quả Pareto: người mua có dùng tiền để đối hàng và người bán  dùng hàng đó để lấy tiền từ người mua. Nếu chúng tôi giả định giao dịch này không có chi phí bên ngoài tác động (gây hại cho bên thứ ba), thì việc trao đổi trên phản ánh đúng về nguyên tắc Pareto người mua và người bán đều có lợi.

Nhưng khi chúng ta đến với hàng hóa và dịch vụ công cộng, thị trường không hoạt động một cách đơn giản như vậy. Tại sao lại không? Đơn giản nhất, bởi vì nếu một hàng hóa là không có tính thanh trừng nhau, thì sẽ không  có ai trả tiền cho nó. Giả sử một người quyết định kinh doanh làm sạch không khí bằng máy loại bỏ ô nhiễm. Tôi sẽ không tự nguyện trả tiền cho dịch vụ này, vì tôi vẫn có thể hít vào thở ra ngay cả khi tôi không trả tiền. Nếu một công ty tư nhân đề nghị bảo vệ tôi trước những kẻ xâm lược, tôi sẽ không tự nguyện mà sử dụng dịch vụ của họ. Việc trả tiền của cá nhân tôi sẽ có ảnh hưởng không đáng là bao đến quy mô lực lượng vũ trang. Nếu người khác trả tiền, tôi không trả. Nếu người khác không trả tiền, thì việc chi tiền  của tôi sẽ không có tác dụng gì. Tất nhiên, bạn sẽ nhận ra tôi đang mô tả vấn đề người ăn không , cũng giống như tình trạng tiến thoái lưỡng nan của tù nhân. Chính vì vậy, chính phủ nên cung cấp hàng hóa và dịch vụ công cộng chứ không phải thị trường.

Như bạn mong đợi, quan điểm về việc chính phủ cung cấp hàng hóa công cộng và thị trường nên  cung cấp hàng hóa tư nhân đang gây tranh cãi. Các nhà xã hội cho rằng chính phủ có thể làm tốt trong  việc cung cấp hàng hóa tư nhân, bởi vì kế hoạch của chính phủ có thể tạo ra các phúc lợi mà thị trường không thể đáp ứng  được. Các nhà học thuyết pháp lý theo chủ nghĩa cá nhân hóa lại cho rằng thị trường có thể cung cấp hầu hết các loại hàng hóa và dịch vụ vì nhiều lý do, bao gồm cả những quan điểm cho rằng  độc quyền có thể được khắc phục bằng các giải pháp thị trường khéo léo. Tôi sẽ đề cập đến việc phê bình xã hội chủ nghĩa hay chủ nghĩa tự do cá nhân hóa dựa trên quan điểm nhà nước cung cấp hàng hóa công động, còn thị trường cung cấp hàng hóa tư nhân.  nhưng bạn nên biết rằng những sự phê bình này được nói đến một cách rộng rãi.

Các loại hình mở rộng: Hàng hóa và dịch vụ  công cộng, tư nhân, phí cầu đường và các tài sản chung

Cho đến nay, chúng tôi giả định rằng tính thanh trừng và tính cạnh tranh luôn đi đôi với nhau và do đó chỉ có hai loại hàng hóa:  hàng hóa công cộng và hàng hóa tư nhân. Trong thực tế, vẫn có thể tồn tại các loại hình khác như hàng hóa có tính cạnh tranh nhưng không thể loại trừ hoặc hàng hóa không có tính cạnh tranh nhưng không thể loại trừ. Vì vậy, trên thực tế có 4 loại như sau:

- Hàng hóa công cộng: không có tính cạnh tranh và không thể loại trừ.

- Hàng hóa tư nhân: có tính cạnh tranh và loại trừ

- Thuế qua đường, đậu bến, chỗ ngồi: không cần cạnh tranh và không thể loại trừ.

- Các tài sản chung có tính cạnh tranh và không có tính loại trừ

Bảng sau cho thấy bốn loại dưới dạng ma trận 2x2:

Chúng tôi đã đề cập đến hai loại đầu tiên, nhưng chúng tôi cần xem xét loại ba và bốn. vậy nên, hai loại hàng hóa tiếp theo ngay sau đây;

Các loại lệ phí và sở hữu trí tuệ

Hàng hóa thu phí có  đặc trưng mức tiêu thụ không có tính cạnh tranh nhưng khả năng  loại trừ. Giả sử chúng ta có một đường cao tốc ở khu vực nông thôn, vì ở khu vực này đường cao tốc có khả năng sử dụng là rất ít  thậm chí khi đi trên con đường là miễn phí. Tuy nhiên, việc sử dụng đường cao tốc có thể bị hạn chế bằng cách lắp đặt các trạm thu phí. Điều này có nghĩa là chúng ta sẽ phải trả phí cho việc đi qua  đường cao tốc. Các nhà kinh tế gọi "hàng hóa thu phí" là những hàng hóa có tính cạnh tranh nhưng có tính loại trừ thể loại trừ.

Một trong những ứng dụng quan trọng nhất của khái niệm hàng hóa thu phí trong học thuyết pháp lý phát sinh ra phạm vi của  sở hữu trí tuệ. Một phiên bản đơn giản hóa của câu chuyện thường diễn ra như sau. Không có quyền sở hữu trí tuệ do nhà nước ban hành, thì  thông tin (ví dụ: sáng chế hoặc sáng tác) sẽ là một hàng hóa công cộng thuần túy. Trong một thế giới không có tài sản trí tuệ, ví dụ, bản sao đầu tiên của một cuốn sách mới có thể giành cho những người mua đầu tiên.bản sao này tiếp tục được truyền tay hết người này đến người khác. Cuối cùng, các bản sao "miễn phí" sẽ chiếm lĩnh thị trường. Và điều này sẽ làm tổn hại  đến động lực viết sách của các tác giả ! ( có nhiều câu hỏi về điều này có đúng hay không thì được đề cập ở cuối bài )

Luật sở hữu trí tuệ được ban hành để cho những tác giả quyền bảo vệ mình. Bằng các bằng sáng chế và bản quyền thông qua các biện pháp trừng phạt mang tính pháp lý, luật sở hữu trí tuệ  chuyển đổi thông tin từ hàng hóa công cộng thành hàng hóa thu phí. Luật sở hữu trí tuệ tạo ra sự loại trừ, nhưng không phải là sự cạnh tranh.

Hàng hóa được xem là tài sản chung và "Bi kịch của cộng đồng"

Hàng hóa tài sản chung có tính cạnh tranh nhưng không có tính loại trừ. ví dụ có thể là các loài cá ở những địa điểm khác khau trên đại dương, giống như nằm ngoài vùng biển quốc gia (biển cả). Nguồn cá này có tính cạnh tranh bởi vì đánh bắt quá mức có thể dẫn đến việc giảm lượng cung  cá. Nhưng việc loại bỏ hoàn toàn tình trạng này là điều không thế. Tư giải quyết sẽ làm hiệu quả cho một khu vực đánh cá địa phương nơi mà các loài cá nằm trong một khu vực nhất định. Về mặt lý thuyết, một chiếc tàu tuần tra có thể giúp kiểm soát hết hoạt động của các tàu thuyền tư nhân. một Hàng hóa tư nhân và "Bi kịch của những kẻ chống đối"

Và cuối cùng, chúng ta nên lưu ý mặt trái của bi kịch phổ biến này, được đặt tên bởi Frank Michelman, "bi kịch của những kẻ chống đối". Điều này đề cập đến hiện tượng quyền sở hữu một tài nguyên đã được chia cho rất nhiều chủ sở hữu đến nỗi chi phí giao dịch và các vấn đề chia chác cổ phần đã ngăn chặn các giao dịch hiệu quả Pareto xảy ra. Ví dụ,ở Liên Xô cũ,  khi tài sản được "tư nhân hóa", một tòa nhà chung cư có thể được chia cho nhiều chủ sở hữu phân khúc, bao gồm lợi ích sở hữu của các thực thể chính phủ khác nhau và cư dân của tòa nhà. Về lý thuyết, mọi chủ sở hữu phải đồng ý trước khi giao dịch liên quan đến tòa nhà có thể diễn ra. Với số lượng lớn chủ sở hữu, chi phí hoàn thành giao dịch và trả hết tiền nắm giữ (những người từ chối chấp thuận để tăng phần lợi nhuận của họ) có thể khiến giao dịch không hoàn hảo về mặt kinh tế. Đây là một trường hợp thị trường không có khả năng phân bổ hiệu quả một hàng hóa tư nhân thuần túy.

Phần kết luận

Sự phân biệt hàng hóa công cộng / tư nhân là cơ bản cho sự đa dạng chủ đề trong học thuyết pháp lý. Bất cứ khi nào bạn gặp phải vấn đề phân loại  tài nguyên, hãy tự hỏi: "Tài nguyên này là công cộng, tư nhân, thu phí hay nhóm tài sản chung là tốt nhất không?" Và sau đó hỏi, "Liệu một sự thay đổi trong các quy tắc pháp lý điều chỉnh tài nguyên này có thể thay đổi trạng thái của nó không?" Mặc dù thuật ngữ ban đầu có thể gây ra sự nhụt chí để tiếp nhận  , nhưng các khái niệm thực sự rất đơn giản và dễ hiểu.

Nguồn : Theo SAGA.VN
Nam Quốc
Nam Quốc

INFLATION Lạm phát là một hiện tượng kinh tế khi mà...
Xem thêm >>