Độc Quyền (Monopoly) Và Nguồn Gốc Của Quyền Lực Độc Quyền

Nam Trần
22/08/2019 - 10:00 524     0

Độc quyền là một cấu trúc thị trường tồn tại khi có một nhà sản xuất hoặc người bán loại hàng hóa duy nhất mà không có sản phẩm thay thế. Trong thực tế, độc quyền tồn tại khi một ngành công nghiệp nằm trong tay của một nhà sản xuất. Trong môi trường cạnh tranh hoàn hảo, có rất nhiều nhà sản xuất riêng lẻ mà không ai trong số họ có bất kỳ quyền lực quá lớn nào trên thị trường. Mặt khác, một nhà độc quyền có sức mạnh ảnh hưởng đến giá cả thị trường. Vì nhà độc quyền là nhà sản xuất duy nhất sản phẩm của mình trong khu vực hoạt động, nên nó sẽ đối mặt với đường cầu thị trường dốc xuống từ trái sang phải. Vì lý do này, nhà độc quyền có quyền kiểm soát giá cả hoặc sản lượng nhưng không phải cả hai cùng một lúc theo nghĩa là nếu nhà độc quyền ấn định giá, người tiêu dùng sẽ xác định số lượng cần mua. Nếu nhà độc quyền sản xuất và cung cấp một số lượng nhất định, nhu cầu của người tiêu dùng sẽ xác định mức giá mà số lượng đó có thể được bán (thông qua nhu cầu của người tiêu dùng). Trong khi công ty bán hàng trong một thị trường cạnh tranh hoàn hảo là người chấp nhận giá, còn một công ty độc quyền là người định giá.

 

NGUỒN GỐC CỦA SỨC MẠNH ĐỘC QUYỀN

Một nhà độc quyền là nhà cung cấp duy nhất hàng hóa mà không có sản phẩm thay thế tồn tại và có thể loại trừ các đối thủ cạnh tranh. Sự kiểm soát của nhà độc quyền đối với việc cung cấp hàng hóa có thể là trong sản xuất hoặc bán hàng. Các điều kiện dẫn đến độc quyền có thể là các nguồn gốc quyền lực của nó. Đó là:

i. Độc quyền tự nhiên

Khi một nhà sản xuất có quyền kiểm soát nguồn nguyên liệu thô hoặc sở hữu các nguyên liệu thô được sử dụng để sản xuất một mặt hàng cụ thể, các đối thủ cạnh tranh khác không thể thâm nhập vào nó. Điều này có nghĩa là chủ sở hữu của nguyên liệu thô có thể sử dụng nó trong sản xuất để tận hưởng quyền lực độc quyền. Do đó, một sản phẩm tương tự không thể được sản xuất để cạnh tranh với nhà độc quyền.

ii. Độc quyền pháp lý

Có hai hình thức:

a. Độc quyền theo luật định

Đây là loại độc quyền được ban hành bởi một đạo luật của Nghị viện ở các quốc gia dân chủ. Các nhà cung cấp dịch vụ tiện ích như nước và điện thường là độc quyền theo luật định. Chính phủ quy định các công ty như vậy bằng cách kiểm soát giá cả mà họ được phép tính. Chính phủ cũng có thể chọn cung cấp hàng hóa liên quan. Với việc thành lập các độc quyền như vậy, cạnh tranh ngành hoàn toàn bị loại bỏ. Điều này là để tránh những nỗ lực bị trùng lặp vì nó có thể dẫn đến nguồn tài nguyên khan hiếm bị lãng phí.

b. Quyền sáng chế và bản quyền

Đây là một loại độc quyền hợp pháp. Khi một công ty phát minh ra một kỹ thuật sản xuất một sản phẩm, luật sáng chế trao cho nhà phát minh đó quyền kiểm soát độc quyền trong việc sử dụng các phương tiện sản xuất mà họ phát minh. Điều này làm cho cạnh tranh hầu như là không thể bởi vì không có người hoặc nhóm người nào khác có thể sử dụng phương tiện sản xuất này. Do đó sản xuất sẽ bị hạn chế và nhà phát minh được hưởng quyền lực độc quyền. Một bản quyền có thể được trao cho các tác giả và nhạc sĩ để bảo vệ họ khỏi bị sao chép tác phẩm nghệ thuật.

iii. Độc quyền hợp tác

Các công ty đôi khi có thể quyết định kết hợp với nhau để tạo thành một lực lượng thống nhất mạnh mẽ hơn, do đó việc kiếm lợi nhuận siêu thường trở nên dễ dàng hơn nhiều so với khi họ cạnh tranh lẫn nhau. Công ty đôi khi tham gia thông đồng theo cách này để loại bỏ các đối thủ tiềm năng. Về vấn đề này, một sự độc quyền mạnh mẽ được hình thành có thể quyết định giá cả và sản lượng của sản phẩm. Ví dụ, các quốc gia sản xuất dầu phần lớn trực thuộc OPEC - Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ, người quyết định giá dầu, do sức mạnh độc quyền của nó trong việc cung cấp dầu. Từ năm 1973 đến 1974, tổ chức này đã tăng giá dầu từ 2,90 đô la lên 9,00 đô la mỗi thùng. Có một sự gia tăng giá mạnh giữa năm 1978 và 1980 từ $ 12 đến $ 30 mỗi thùng.

iv. Sản xuất quy mô lớn

Độc quyền cũng có thể phát sinh vì quy mô kinh tế. Các công ty được thành lập có thể giữ độc quyền thông qua lợi thế chi phí vì nó có thể sản xuất với chi phí thấp hơn bất kỳ đối thủ tiềm năng khác nhỏ hơn có thể.

v. Nhượng quyền thị trường

Nhượng quyền thị trường là một quyền được cấp cho một công ty kinh doanh bởi một đơn vị chính phủ để sản xuất hoặc tiếp thị một mặt hàng cụ thể với nhãn hiệu thương mại được thiết lập. Công ty phải nộp cho đơn vị chính phủ để họ kiểm soát một số khía cạnh nhất định của các hoạt động vận hành thị trường của công ty. Nhượng quyền cho phép công ty trở thành một nhà độc quyền, vì nó trở thành nhà sản xuất hoặc phân phối hàng hóa duy nhất trong khu vực hoạt động.

vi. Công nghệ và vốn cần thiết

Khi cần một công nghệ độc quyền để có thể sản xuất một mặt hàng cụ thể, chỉ có các công ty có bí quyết mới có thể tham gia vào việc sản xuất hàng hóa như vậy. Ví dụ, chỉ có một vài hãng có công nghệ sản xuất máy bay trên thế giới. Đôi khi quyền lực độc quyền được hưởng bởi các công ty đã được thành lập bởi vì nhu cầu vốn trong việc thành lập ngành là rất lớn. Điều này khiến các đối thủ tiềm năng gần như không thể có được vốn cần thiết để đầu tư vào loại hình kinh doanh tương tự.

Nguồn : Saga.vn
Nam Trần
Nam Trần

INFLATION Lạm phát là một hiện tượng kinh tế khi mà...
Xem thêm >>