Có Phải Tầng Lớp Trung Lưu Đang Dần Biến Mất Trong Xã Hội Ngày Nay?

12/03/2019 - 07:00 960     0

Trong các học thuyết kinh tế của nước ngoài, đặc biệt là Mỹ, thì sự tồn tại và phát triển của tầng lớp trung lưu là một chỉ báo vô cùng quan trọng đối với sức khỏe của 1 nền kinh tế và đây là 1 thành phần không thể không nghiên cứu trong kinh tế học. Tuy nhiên, người Việt Nam ta lại thường sử dụng khái niệm này một cách không chính thống và không có thói quen nhìn vào tầng lớp này vì hệ thống mạng lưới xã hội của chúng ta không giống với phương Tây và Mỹ, nhưng chính vì thế nên thông qua bài  viết này, chúng tôi muốn giới thiệu để bạn đọc có thể hiểu thêm về khái niệm tầng lớp trung lưu, sự hình thành, phát triển cũng như tầm ảnh hưởng của nó tới nền kinh tế của nước Mỹ.

Trong nhiều nền kinh tế tư bản chủ nghĩa, thì cái mác “tầng lớp trung lưu” là một định nghĩa về mặt tài chính chủ yếu được dựa trên lối sống mà một người có khả năng chi trả. Nói 1 cách truyền thống như ở bên Tây thì gia nhập tầng lớp trung lưu đồng nghĩa với việc bạn sở hữu một căn nhà khang trang ở khu vực cận thành thị (suburb), hai vợ chồng mỗi người một chiếc xe hơi, con cái được đi học ở những ngôi trường chất lượng và mỗi năm cả gia đình bạn có thể tận hưởng một vài tuần nghỉ dưỡng ở một bãi biển ấm áp đầy nắng.

Tuy nhiên, trong những năm gần đây, sự suy giảm của tầng lớp trung lưu đã trở thành một vấn đề thu hút được nhiều sự chú ý của giới truyền thông. Vậy, những kiểu người nào thì thuộc về tầng lớp trung lưu, và bạn cần phải kiếm được bao nhiêu tiền để có thể gia nhập vào tầng lớp này? Điều thú vị là, các chuyên gia kinh tế lại không thể cùng thống nhất ý kiến về một tiêu chuẩn chung cho khái niệm này, mặc dù hầu hết người dân Hoa Kỳ đều tin rằng họ thuộc tầng lớp này. Tuy nhiên, bất kể bạn dùng cách nào để xác định tầng lớp trung lưu đi chăng nữa, thì đơn giản là không thể có chuyện tất cả mọi người đều cùng thuộc một tầng lớp được. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ kiểm tra xem "tầng lớp trung lưu" thực sự có nghĩa là gì, nghiên cứu xem tại sao số lượng thành viên của tầng lớp này có vẻ như đang dần thu hẹp lại.

Các tính toán liên quan đến tầng lớp trung lưu

Thống kê từ Cục điều tra dân số Hoa Kỳ đã sử dụng dữ liệu về các hộ gia đình ở Mỹ để tính toán ra một số các thông số quay quanh chủ đề này.

Bảng dưới đây chia các hộ gia đình ở Mỹ thành 5 nhóm đều nhau dựa trên thu nhập hàng năm, lần lượt từ nhóm 1 là top 20% hộ dân có thu nhập thấp nhất, đến nhóm 5 là top 20% có thu nhập cao nhất.

Thu nhập trung bình và thu nhập lớn nhất của các nhóm hộ gia đình ở Mỹ (2008)

Nhóm

Trung bình

Giới hạn trên

1

$11,655 (khoảng 

250 triệu VND)

$20,712 (khoảng 

460 triệu VND)

2

$29,517 (khoảng

650 triệu VND)

$39,000 (khoảng

860 triệu VND)

3

$50,132 (khoảng

1,1 tỷVND)

$62,725 (khoảng

1,4 tỷ VND)

4

$79,760 (khoảng

1,8 tỷ VND)

$100,240 (khoảng

2,2 tỷ VND)

5

$171,057 (khoảng

3,8 tỷ VND)

Không giới hạn

Câu hỏi về các con số

Sau khi nhìn vào các con số trên, một số chuyên gia đã xếp những người thuộc tầng lớp trung lưu vào nhóm có thu nhập từ khoảng $20.000 đến $100.000/năm  (tương đương 440 triệu đến 2,2 tỷ VND/năm). Những người khác thì lại chỉ tính những người thuộc nhóm thứ 3, tức là có thu nhập từ $39.001 đến $62.725/năm (tương đương 860 triệu đến 1,4 tỷ VND/năm). Vì diện tích nước Mỹ rất lớn và mỗi bang lại có nền kinh tế phát triển khác nhau nên lẽ tất nhiên là một gia đình sống ở Arkadelphia, Arkansas (1 khu vực có mức sống tương đối rẻ và dễ chịu hơn) có thu nhập là $39.001/năm sẽ có lối sống khác hẳn với một gia đình sống ở Beverly Hills, California (một trong những khu giàu có nhất nước Mỹ ) có mức thu nhập tương đương - thậm chí với mức lương 6 chữ số (tức khoảng trên 2,2 tỷ VND/năm), không ai ở Beverly Hills dám tự nhận mình là người giàu có cả.

Những người giàu nhất và những người nghèo nhất

Trong nhóm 5 theo thước đo thu nhập thì $180.000 là giới hạn dưới của top 5%. Thu nhập bình quân của các hộ gia đình trong top 5% là $ 294.709/năm. Chúng ta có thể giả định rằng một nửa các hộ trong nhóm này kiếm được nhiều hơn con số trên.

Trong nhóm 1 theo thước đo thu nhập, dữ liệu từ Định mức Nghèo khó (Poverty Guidelines) được công bố bởi Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ được sử dụng để xác định tình trạng nghèo đói. Các thống kê này được dựa trên thu nhập và số lượng người trong hộ gia đình. Nhóm 20% hộ có thu nhập thấp nhất do Cục điều tra dân số xếp hạng gần tương đương với định nghĩa của chính phủ Mỹ về một gia đình 3 người nằm trong diện nghèo đói.

Thống kê đói nghèo năm 2008

Số người trong hộ gia đình

48 bang đất liền và Washington D.C.

Alaska

Hawaii

1

$10,400

$13,000

$11,960

2

$14,000

$17,500

$16,100

3

$17,600

$22,000

$20,240

4

$21,200

$26,500

$24,380

Sự biến mất của tầng lớp trung lưu

Hầu hết các phương pháp xác định đều cho thấy tầng lớp trung lưu đang suy giảm. Báo cáo của Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ về thu nhập, đói nghèo và tầm phủ sóng của bảo hiểm y tế - được phát hành vào tháng 9/2009 đã ghi nhận được rằng: thu nhập bình quân thực tế đã giảm 3,6% từ năm 2007 đến 2008, xuống còn $50.303/năm. 2 nhóm hộ gia đình có thu nhập thấp nhất (tức 40% số hộ) đều phải hứng chịu sự giảm sút về thu nhập, thu nhập của nhóm thứ 3 không đổi, và chỉ có thu nhập của top 20% tăng nhẹ. Top 5% có thu nhập tăng nhiều nhất. Tỷ lệ nghèo đói chính thức đạt 13,2%, tức là khoảng 39,8 triệu người vào năm 2008.

Cách đây không lâu, hầu hết các gia đình thuộc tầng lớp trung lưu có thể đều đạt được và duy trì vị thế này chỉ dựa vào thu nhập của một trụ cột gia đình duy nhất. Tuy nhiên, ngày nay, nhiều gia đình có tới 2 nguồn thu nhập lại đang dần mất đi vị thế tầng lớp trung lưu, và trong một số trường hợp, thậm chí là mất đi chính căn nhà của mình, bởi họ đang sống một lối sống vượt quá khả năng chi trả của bản thân.

Một nghiên cứu do một nhóm các chuyên gia của Viện Brookings công bố vào tháng 6/2006 đã nhấn mạnh sự suy giảm các khu dân cư của tầng lớp trung lưu và sự gia tăng bất động sản của tầng lớp thượng lưu. Theo nghiên cứu này, tỷ lệ của các khu dân cư trung lưu ở 100 khu vực đô thị lớn nhất nước Mỹ đã giảm từ 58% vào năm 1970 xuống còn 41% vào năm 2000. Những ngôi nhà mới to đẹp với khu vực trường học chất lượng cao mọc lên khắp cả nước, và người tiêu dùng bị vướng vào các món nợ khổng lồ do việc sử dụng các khoản thế chấp có lãi suất điều chỉnh để có thể mua được một mảnh đất hoành tráng theo ý muốn.

Các thành phố lớn cũng chuyển động theo xu hướng tương tự như các vùng cận thành thị, khi mà bất động sản cao cấp đã thay thế cho các khu nhà có giá cả phải chăng. Nghiên cứu của viện Brookings cũng chỉ ra rằng, thành phố New York đã mất đi 205.000 căn nhà có giá cả phải chăng trong giai đoạn 2002 - 2005. Các ngôi nhà này bị mất đi bởi 1 lý do mà nói theo cách của Thị trưởng Michael Bloomberg thì là lối sống “xa xỉ phẩm”.

Các xu hướng về việc gia đình dựa vào hai nguồn thu nhập và chi tiêu vượt quá số tiền kiếm được không chỉ giới hạn ở mình nước Mỹ. Trên toàn cầu, ngày càng có nhiều gia đình phụ thuộc vào việc sử dụng 2 nguồn thu nhập và một số đòn bẩy đáng sợ để đạt được ước mơ tầng lớp trung lưu của mình.

Tua nhanh đến năm 2010, và hậu quả của cuộc khủng hoảng tín dụng toàn cầu đã làm nổi bật lên sự điên rồ của những hành động này. Khi giá nhà đất sụt giảm thảm hại và tỷ lệ thất nghiệp tăng vọt, tầng lớp trung lưu lại bị thu hẹp hơn nữa. Ở Vương quốc Anh, Dịch vụ Tư vấn Tín dụng Khách hàng (Consumer Credit Counseling Service - CCCS) đã ghi nhận một sự tăng lên 257% của nhóm khách hàng có thu nhập vượt quá £30.000 (khoảng $57.000 đô la Mỹ) mỗi năm. Các cá nhân trên sống trong những căn nhà có giá trị vượt quá £500.000 và chu cấp cho lối sống của mình bằng trung bình 13 thẻ tín dụng khác nhau. Từ tháng 10/2008 đến tháng 5/2009, CCCS đã báo cáo về sự suy giảm 12% trong thu nhập trung bình của các cặp vợ chồng yêu cầu được hỗ trợ. Tình hình trở nên đáng lo ngại đến mức trong quý II/2009, 30% số người tìm kiếm sự giúp đỡ đã được khuyên rằng cách duy nhất để cứu họ là tự tìm ra một cách nào đó để kiếm thêm tiền. Trong năm 2008, chỉ có 4% làm được điều này.

Việc tỷ lệ rủi ro phá sản do thế chấp ở Mỹ tăng lên cũng cho thấy một câu chuyện tương tự. Khủng hoảng nhà đất và thiếu việc làm ở thành phố Detroit, Michigan trầm trọng tới mức các nhà quy hoạch thành phố đã phải dành nguyên nửa đầu của năm 2010 để xem xét các bản đề xuất về việc đóng cửa toàn bộ các khu dân cư và biến chúng thành các không gian xanh bởi không có người ở trong các khu đó nữa. Các công việc liên quan đến lĩnh vực sản xuất với mức lương cao từng được các nhà sản xuất ô tô và các nhà cung cấp của họ tuyển dụng đã không còn đủ dồi dào để hỗ trợ cho những chủ nhà tương lai và các dịch vụ hỗ trợ khu phố lành mạnh của thành phố nữa.

Lời khuyên để gia nhập tầng lớp trung lưu (và giữ vững vị thế này)

Mặc dù có rất nhiều những lập luận khác nhau về định nghĩa của tầng lớp trung lưu, nhưng không ai cho rằng những người có học vấn cao, hay thuộc giới “cổ cồn trắng” thì nghiễm nhiên thuộc về tầng lớp này. Việc có bằng cấp đại học đã từng, và cho đến nay vẫn thường được xem là cách nhanh nhất để những người trẻ bước vào hàng ngũ của tầng lớp trung lưu. Nhờ có sự toàn cầu hóa và quảng cáo, đó đã trở thành một mục tiêu chung của các sinh viên đại học, từ California cho đến Trung Quốc - và ở hầu hết các quốc gia khác.

Một khi đã được giáo dục kĩ càng, bạn cũng cần phải nắm vững về tình hình tài chính của bản thân. Thay vì chạy đua để mua những chiếc smartphone hiện đại nhất hay những xế hộp sang trọng nhất, hãy lắng nghe một số lời khuyên để tiết kiệm tài chính và giảm thiểu các món nợ mà bạn có thể vướng phải. Hạn chế việc sử dụng thẻ tín dụng, và nếu gia đình bạn có hai nguồn thu nhập, thì hãy chi tiêu một cách thông minh và đừng quên tiết kiệm để đề phòng lúc khó khăn. 

Nguồn : Theo SAGA.VN