2000- 2009: Thập Kỉ Mất Mát

11/11/2014 - 21:49 2964     0

Nếu yêu thích những thị trường nhạy cảm, thì thập kỉ đầu tiên của thế kỉ này là dành cho bạn.

Trong những năm đầu của thập kỉ này, chúng ta đã chứng kiến một trong những khởi đầu ấn tượng nhất và rồi sau đó bất ngờ sụp đổ của một khu vực thị trường từng được cho là làn sóng mới của tương lai. Chúng ta cũng chứng kiến những bong bóng đầu cơ với mức đòn bẩy cao ngất ngưởng và chúng ta phải chịu ảnh hưởng của những bê bối nhiều không đếm xuể. Không ít lần chính phủ đã phải vào cuộc để ban bố những điều luật mới và cuối cùng phải cứu trợ cho những ngành chủ chốt trong cấu trúc tài chính. Nhìn chung, 10 năm đầu của thế kỉ này có thể không được như các nhà đầu tư mong muốn. Và mặc dù đã rút ra được nhiều bài học quý giá nhưng phần lớn các nhà đầu tư sẽ cảm thấy vui hơn nếu thời kỳ đen tối này sẽ mãi chỉ xuất hiện trên trang sách sử. 

Tàu lượng và Tên lửa

Nổi bật nhất là mức độ biến động cao của thị trường, và mức độ này không chỉ giới hạn trong những lĩnh vực nhiều rủi ro của thị trường. Các chỉ số thị trường chứng khoán lớn đã trải qua những biến động to lớn hơn thập kỉ trước đó rất nhiều. Chúng ta cũng đã phải đối mặt với những biến động cực kì mạnh trong thị trường ngoại hối, trái phiếu và thậm chí cả hàng hóa. Mặc dù biến động trong tất cả những thị trường này đều không lạ lẫm gì nhưng có vẻ như những quy luật thị trường đã thay đổi đôi chút.

Cung cầu với Quy luật cơ bản

Ví dụ, trong thời gian gian đầu của thập kỉ này, cung và cầu là những động lực duy nhất làm tăng giá chứng khoán bởi những quy luật cơ bản dường như không còn quan trọng nữa. Nhiều nhà đầu tư mới gia nhập thị trường hơn và cũng có thêm nhiều nhà giao dịch lướt sóng non nớt khao khát kiếm hàng triệu đô từ những vụ IPO mua lại. Sự dư cầu chứng khoán, đặc biệt những cổ phiếu liên quan đến công nghệ và internet, đã đẩy giá lên rất cao. Tình hình càng trở nên “nóng” khi rất nhiều các ngân hàng đầu tư và những nhà môi giới chứng khoán lao vào cung cấp thêm các dịch vụ ngân hàng đầu tư để giúp đưa các công ty ra công chúng và sau đó gửi những tín hiệu mạnh để kêu gọi mua vào những cổ phiếu của những công ty đó thông qua các bài phân tích của họ. Việc ngưng đạo luật Glass- Steagall khiến đầu cơ và xung đột lợi ích là những yếu tố chính làm đẩy giá cổ phiếu lên cao.
Tất nhiên chúng ta đều biết quy luật cung cầu vận hành ra sao. Khi nhìn lại, phần lớn chúng ta nên nhận ra sự hỗn loạn này khi thị trường đi lệch khỏi những nguyên tắc cơ bản. Ngay sau khi cầu cho những cổ phiếu có tính đầu cơ này chững lại, giá đã giảm mạnh kéo theo sự sụp đổ của cả thị trường.

Lừa gạt, gian lận và trộm cắp

Khi tổng kết lại thập kỉ mất mát này, không thể thiếu phần của những vụ bê bối tai tiếng, lừa đảo và gian lận? Bạn có thể thấy rất rõ sự hiện diện của những xung đột lợi ích trên Phố Wall trong thời kì bùng nổ mạng internet, và đỉnh điểm là những bê bối của Enron, Worldcom và Tyco. Thật khó để tin rằng vụ thông đồng này đã tạo nên sụp đổ trên quy mô lớn. Các bên liên quan bao gồm cả những công ty kiểm toán như Arthur Anderson và có khả năng gồm cả các ngân hàng đầu tư đã tài tình tránh sự liên đới. Đây là 3 trong số các vụ bê bối tai tiếng nhất, và phần lớn mọi người đều bị ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp. Tiền tiết kiệm hoặc quỹ hưu trí của một số người thậm chí còn mất trắng.

Gian lận sổ sách

Một nhân tố chính khác tạo nên sự đầu cơ và những biến động là áp lực khiến các tổ chức tài chính phải trình ra những kết quả lợi nhuận “trên trời”. Một trong những cách nhanh nhất để nguỵ tạo thu nhập ngay lập tức (và những chi phí) là tạo ra những khái niệm và sản phẩm mới mẻ. Chúng ta đã chứng kiến sự nở rộ của khái niệm tài trợ ngoài bảng cân đối kế toán (off-balance-sheet financing), khái niệm trước kia từng được sử dụng trong những dịp hiếm hoi để tạo hiệu quả thuế và những lợi ích ngắn hạn khác. Điều mà phần lớn mọi người không biết vào thời điểm đó là tài trợ ngoài bảng cân đối kế toán là cách rất tốt để che đậy gian lận. Các công ty đã tạo ra những thông tin sai lệch khiến giới phân tích đưa ra những ý kiến tích cực và xếp hạng mua mạnh mà không hay biết rằng sự tăng trưởng được đưa ra là kết quả của những thủ thuật kế toán thiếu trung thực.

Những cách phá hủy mới

Dường như ngay sau khi những chiến thuật trên bị “cho về vườn”, có những lực đẩy mới để đẩy mạnh việc tái cơ cấu nợ. Có thể có rất nhiều người nghĩ rằng đây là cách mới để thu hút đầu tư. Các khoản vay thế chấp và nợ đã được gom bởi ngân hàng và những người cho vay khác bắt đầu bán nợ của họ. Quá trình tái cơ cấu tất cả các loại nợ được đẩy nhanh trong suốt 10 năm nhưng cuối cùng đột ngột thất bại khi bị đẩy đến  bờ vực nguy hiểm. Hợp đồng hoán đổi nợ xấu (credit default swap) cũng có tác động mạnh tới nền kinh tế của chúng ta. Ban đầu đây chỉ là một công cụ được sử dụng để phòng vệ và điều chỉnh danh mục đầu tư. Ngay khi các nhà đầu tư bắt đầu sử dụng công cụ phái sinh ít được giao dịch này theo kiểu đầu cơ, thị trường lại sụp đổ một lần nữa. Thị trường sớm nhận ra rằng tỷ lệ đòn bẩy của những khoản đầu tư đã vượt quá mức ổn định và sự sụp đổ đang đến gấn. Đằng sau đó, thị trường bất động sản giúp tiếp sức cho các kế hoạch gom và tái cơ cấu nợ cũng trên bờ vực sụp đổ. Và khi sụp đổ, đó sẽ là một vụ sụp đổ có tính lịch sử. 

Sự can thiệp của chính phủ

Thập kỉ tiếp theo được hi vọng ít nhất sẽ là thập kỉ tái cấu trúc. Mặc dù trong lịch sử, các thị trường được tự do hoạt động, nhưng sự can thiệp của chính phủ là không thể tránh khỏi. Đạo luật Sarbanes- Oxley đã tập trung đáng kể vào việc giảm thiểu các vụ bê bối của doanh nghiệp. Yêu cầu phải có CEO và các nhân vật chủ chốt ký phê duyệt các báo cáo tài chính là bước tiến quan trọng để liên kết trách nhiệm và quản lí. Nghe có vẻ tuyệt vời, nhưng quy định này có hiệu quả trong dài hạn hay không phụ thuộc vào sự trung thực của người ký. Đã có những quy định khắt khe trên Phố Wall để giảm bớt xung đột lợi ích. Bổn phận của nhà phân tích và ngân hàng đầu tư đã được yêu cầu tách bạch rõ ràng hơn. Mặc dù cách làm này ít nhiều có hiệu quả, nhưng các quỹ phòng vệ lại nhanh chóng nhảy vào trở thành tâm điểm của thị trường. Và như chúng ta đã biết, vụ bê bối Madoff đã khép lại thập kỷ này với mô hình Ponzi lớn nhất trong lịch sử.

Hướng tới tương lai

Có thể bạn phân vân liệu gói cứu trợ vào cuối thập kỉ này và những quy định mới đang còn được cân nhắc có giúp cải thiện tình hình. Giảm bớt quyền lực của Cục Dự trữ Liên bang, tạo sàn giao dịch thực sự cho các phái sinh để có thể giám sát chặt chẽ, hạn chế và đánh thuế vào lương thưởng của các CEO có lẽ là những bước quan trọng để giúp thị trường trở về quỹ đạo. Chúng ta chỉ có thể hi vọng rằng những việc làm này sẽ giúp hạn chế sự đầu cơ và lạm dụng tràn lan. Chính phủ dường như chỉ luôn cố khắc phục những thứ đã hỏng thay vì hướng đến tương lai. Và thị trường có ổn định hay không sẽ phụ thuộc vào ngành, các nhà quản lý và lòng tham vốn đi liền với hoạt động đầu tư.


Lều - Infographic

    INFLATION Lạm phát là một hiện tượng kinh tế khi mà...
    Xem thêm >>