Tháng 7/1992. (Giá cổ phiếu ngày 01/07/1992: $40.50)
Tình trạng của Kodak vào thời điểm này:
o Nợ. Bảng cân đối tài sản của Kodak xấu đi nghiêm trọng trong thời gian 10 năm trở lại. Cuối năm 1992, tổng số nợ của Kodak là 10,3 tỷ USD, tăng gấp đôi kể từ 1988. Tỷ lệ nợ lên tới gần 60% nguồn vốn của Kodak.
o Các hoạt động đa dạng hóa quá tách xa nhau. Số tiền 5,1 tỷ USD bỏ ra để mua lại Sterling Drug trong năm 1988 đã không bao giờ mang lại lợi nhuận như mong muốn. Các nhà phân tích cũng đánh giá rằng bộ phận sản xuất máy photocopy đang thua lỗ và nên bán đi.
o Các hoạt động kinh doanh chính có thời gian dài hoạt động dưới mức trung bình. Theo Business Week, “Công ty đã làm tức giận cả Wall Street khi cho rằng suy giảm trên thị trường phim ảnh truyền thống trong thập kỷ 80 chỉ là tạm thời. Cơ cấu chi phí của Kodak được xây dựng trên mức tăng trưởng lợi nhuận mà họ không bao giờ đạt được.” Trái với dự báo của các nhà phân tích, Kodak cho rằng mức tăng trưởng trong lĩnh vực phim ảnh truyền thống sẽ là 6-8%. Trên thực tế, mức tăng trưởng này đạt 2-4%.
o Chiến lược dài hạn tồi. Kể từ năm 1982, Eastman Kodak đã thực hiện bốn lần tái cấu trúc riêng biệt, với hàng tỷ đô la được chi ra. Tuy nhiên (theo một chuyên gia phân tích thị trường của PaineWebber) công ty vẫn ở dưới chỉ số S&P 500 khoảng 200% kể từ 1982. Trong thập kỷ 80, tăng trưởng doanh thu hàng năm của Kodak là 6,7%, nhưng thu nhập, trước đây là 3 đô la một cổ phiếu, đã giảm xuống gần điểm hoà vốn vào năm 1991. Trong bốn năm cuối thập kỷ 80, Kodak dành cho hoạt động R&D 5,2 tỷ đô la, và tiêu dùng lượng vốn 8,2 tỷ đô la. Nợ dài hạn tăng tới 5,2 tỷ đô la, tổng nợ là 6,1 tỷ đô la, và vốn cổ phần tăng chưa đầy 100 triệu đô la. Đội ngũ quản lý công ty không thể chuyển lượng đầu tư khổng lồ thành giá trị gia tăng co các cổ đông, mặc dù đã có các biện pháp tái cấu trúc được áp dụng.
Tháng 8/1992 (Giá cổ phiếu ngày 3/8/1992: 43,37 đô la)
Người đứng đầu công ty quản lý đầu tư Lens Inc., Robert A.G. Monks, đã gửi thư tới Giám đốc điều hành của Kodak, Kay R. Whitmore. Nội dung thư xác định Kodak như địa chỉ để các cổ đông đáng tin cậy tham gia đóng góp giá trị. Thư của Monk có nội dung như sau:
==
Trong báo cáo thường niên năm 1991 của Eastman Kodak, ngài [Whitmore] miêu tả phương châm chủ đạo của công ty như sau: “Chúng tôi không tham gia một thị trường hay tiến hành một vụ làm ăn chỉ đơn giản bởi chúng tôi sở hữu khả năng kỹ thuật để làm việc đó. Mục tiêu của chúng tôi là vị trí số một hoặc số hai trên các thị trường có mức lợi tức lớn hơn chi phí vốn.” Vị trí hàng đầu của Kodak không được thể hiện rõ ràng với các thị trường truyền thống như: hoá chất, hay thiết bị sao chụp. Cũng không thấy các tín hiệu hứa hẹn công ty sẽ vươn tới mục tiêu này trong kết quả kinh doanh của Kodak những năm gần đây. Tuy nhiên, sự thật rõ ràng là tỷ lệ lợi tức của Kodak không nằm trong số các công ty hàng đầu của ngành… Kodak vẫn đang thống trị thị trường phim ảnh toàn cầu nhưng sự cạnh tranh đang ngày càng tăng lên. Liệu kết hợp các hoạt động đa dạng hoá hay tập trung vào xây dựng văn hoá cạnh tranh trong công ty sẽ mang lại khả năng đương đầu hiệu quả hơn với các đối thủ cạnh tranh mạnh mẽ trên thị trường?
==
Tháng 11/1992 (Giá cổ phiếu ngày 2/11/1992: 41,37 đô la)
Ba nhà quản lý hàng đầu của Lens đã gặp TGĐ Kay Whitmore và các quản lý cao cấp khác của Kodak để trao đổi về vị thế cạnh tranh của công ty trên thị trường. Cả hai bên đều thống nhất rằng các nội dung trao đổi rất thẳng thắn và xây dựng. Lens đưa ra các quan tâm cụ thể đối với định hướng chiến lược của Kodak:
(1) Kết quả tài chính của Kodak trong những năm gần đây mang lại cho các nhà đầu tư bên ngoài Kodak tín hiệu về đội ngũ quản lý:
• Đang tuân theo chính sách xây dựng một đế chế kinh doanh chỉ dựa trên qui mô tổng thể;
• Quẳng càng ngày càng nhiều tiền vào vấn đề cốt lõi của Kodak- cạnh tranh cho thị phần- và dường như không hề có chiến lược giải quyết vấn đề;
• Đầu tư quá nhiều vào việc đa dạng hoá kinh doanh với nỗ lực duy trì tăng trưởng của công ty và phục hồi tỷ lệ lợi nhuận đang giảm dần;
• Tạo điều kiện phát triển cho bộ máy hành chính quan liêu đồ sộ;
• Nỗ lực của Kodak trong đa dạng hoá hoạt động kinh doanh vẫn chưa hề mang lại kết quả thành công nào. Chi phí cho hoạt động thâu tóm, và các chương trình nghiên cứu khổng lồ, cùng với ngân sách vốn đang được tài trợ bởi các khoản nợ tăng gần gấp 5 lần. Trong khi đó, vốn cổ phần của các cổ đông vẫn được giữ nguyên. Tăng trưởng vẫn duy trì chậm, và tỷ lệ lợi nhuận giảm đáng kể. Lãnh đạo Kodak đã thực hiện sáu lần cải tổ, tiêu tốn 4,7 tỷ đô la, trong khoảng thời gian chưa tới 8 năm, nhưng hầu như không có tác động đáng kể tới tỷ lệ lợi tức.
(2) Lens đã gửi tới lãnh đạo của Kodak một bản kế hoạch tài chính chi tiết (sau khi có yêu cầu) với 6 điểm đề xuất cải thiện giá trị của các cổ đông:
• Nâng cao nhận thức về tài sản và doanh thu;
• Tiếp tục tăng trưởng lợi nhuận;
• Chuyển dịch sử dụng dòng tiền để giảm nợ và tăng cổ tức càng sớm càng tốt;
• Khôi phục sức mạnh tài chính của công ty thông qua giảm nợ;
• Tập trung quan tâm và năng lượng của HĐQT và lãnh đạo vào các hoạt động kinh doanh chủ chốt;
• Phân phối các tài sản không liên quan tới hoạt động kinh doanh chủ chốt cho các cổ đông.
(3) Bản kế hoạch cũng khuyến nghị một số biện pháp “đổi mới quản lý” nhằm tạo ra quan hệ xây dựng giữa tích cực giữa đội ngũ quản lý và nhóm sở hữu của Eastman Kodak. Các khuyến nghị gồm:
• Áp dụng bổ phiếu kín;
• Chấm dứt hệ thống bỏ phiếu HĐQT so le nhằm mục đích thực hiện bổ phiếu hàng năm với tất cả các chức danh điều hành;
• Cải thiện tỷ lệ thành viên trực tiếp điều hành và thành viên không tham gia điều hành công ty hướng tới một HĐQT thật sự độc lập;
• Tách rời các vị trí Chủ tịch HĐQT và Tổng Giám đốc.
(4) Cuối cùng, LENS đề xuất giải pháp bổ sung cổ đông tại kỳ họp thường niên của Eastman Kodak năm 1993. Giải pháp này đề xuất thành lập một Hội đồng cố vấn gồm các cổ đông lớn nhất và lâu dài của công ty.
Tháng 1/1993 (Giá cổ phiếu ngày 31/12/1992: 40,50 đô la)
Ban lãnh đạo của Kodak triển khai một loạt hành động nhằm chứng tỏ cam kết mới với các cổ đông. Tờ Business Week viết: “Tin nội bộ cho hay, Chủ tịch Kodak, Kay R. Whitmore đã kết luận chỉ một cuộc phẫu thuật triệt để mới có thể cứu được công ty… `Các cổ đông đã và đang là những người chịu nhiều bất công nhất trong chúng ta’ ông thú nhận.” Các biện pháp mới có:
o Bổ nhiệm giám đốc tài chính mới, Christopher J. Steffen. Steffen gia nhập Kodak vào tháng 1/1993, với kinh nghiệm cải tổ thành công tại Chrysler và Honeywell. Kodak đã phá bỏ qui tắc truyền thống về bổ nhiệm nhân sự gắn bó lâu năm với công ty vào các vị trí chủ chốt. Steffen là nhân vật được bổ nhiệm vào vị trí cao nhất ngay khi bắt đầu làm việc tại Kodak kể từ năm 1912. Việc tuyển dụng Steffen mang lại kết quả hết sức khích lệ. Giá cổ phiếu của Kodak tăng 17% ngay sau đó vài ngày. Business Week đã tặng Steffen biệt danh “người đàn ông 2 tỷ đô la” vì những gì đã đóng góp vào giá trị thị trường của Kodak.
o Xem lại toàn bộ các hoạt động kinh doanh chính trong lĩnh vực phim ảnh. Trong thư gửi Monks, Whitmore đã miêu tả chiến lược “như một kế hoạch hành động mạnh mẽ... phù hợp với những nội dung chúng ta đã thảo luận khi ngài tới thăm chúng tôi tháng 11 năm ngoái tại Rochester.” Chiến lược đã dựa trên sự thực rằng tăng trưởng trong lĩnh vực kinh doanh phim ảnh ở mức 2-4% là quá chậm chạm, và dòng tiền cần được gia tăng bằng cách thức khác. Với mục tiêu này, Kodak thông báo cắt giảm chi tiêu cho R&D, điều chỉnh các hoạt động ở nước ngoài, và cắt giảm 2000 công việc tại tổng hành dinh Rochester. Các biện pháp này dự kiến sẽ cắt giảm mỗi năm 200 triệu đô la. Kế hoạch này nhận được sự đồng tình rộng rãi: “Đây là một sự nhận thức muộn mằn khi Kodak không tiếp tục phát triển hoạt động kinh doanh truyền thống của mình,” Eugene Glazer của Dean Witter phát biểu. Kimberly Retrievi của PaineWebber thì nhận xét “Đây là một chiến lược kinh doanh thực sự phù hợp với thực tế.”
o Một kế hoạch thù lao mới cho nhân sự điều hành cao cấp. Kế hoạch này yêu cầu 40 nhân sự quản lý hàng đầu mua cổ phần của Kodak, với giá trị tương đương từ 1 đến 4 lần lương hiện tại, khoảng 3,8 triệu đô la, trong 5 năm. Kế hoạhc này nhận được sự tán thưởng của các nhà đầu tư trong HĐQT. “Không gì có thể khiến các nhà quản lý suy xét giống một cổ đông hơn là trở thành cổ đông,” đại diện của Lens, Nell Minow phát biểu.
o Một Hội đồng định hướng công ty mới. Hội đồng chỉ duy nhất gồm các giám đốc không tham gia điều hành và có nhiệm vụ rõ ràng: “đánh giá vị thế cạnh tranh của Kodak và phát triển kế hoạch làm tăng giá trị cho những người nắm giữ cổ phần.”
o Một chiến lược dài hạn mới. Hai tuần sau khi được bổ nhiệm, Steffen tuyên bố muốn có bản kế hoạch kinh doanh mới sau sáu tháng. Mục tiêu của Steffen là cắt giảm tỉ lệ nợ-vốn từ 59% hiện tại xuống 30-40%. Steffen cũng cho biết sẽ không loại bỏ khả năng bán một số tài sản để đạt được mục tiêu này. Cổ phiếu tăng thêm 2,63 đô la ngay sau tuyên bố này.
Phản ứng của cộng đồng đầu tư với các biện pháp của Kodak rất tích cực. Đến cuối tháng 1/1993, giá cổ phiếu của công ty là 49,88 đô la.
Tháng 2/1993 (Giá cổ phiếu ngày 26/2/1993: 53,62 đô la)
Các bước đi cải cách quản lý mạnh mẽ và mong muốn thực sự chăm lo lợi ích cổ đông của Kodak đã khiến Lens rút lại đề xuất thành lập Hội đồng cố vấn cổ đông vào ngày 26/02/1993.
Tuy nhiên, Kodak không tiếp tục mang lại tin tức tốt lành. Ngày 28/2, chỉ 11 tuần sau khi đến Rochester, Chris Steffen tuyên bố từ chức Giám đốc tài chính của Kodak. Steffen nhận thấy ý tưởng của mình bị coi là “quá cách mạng” trong khi các nhà quản lý khác mong muốn một cách tiếp cận “có trình tự” hơn. Khi Steffen đột ngột từ chức (khiến cổ phiếu của Kodak giảm trên 5 đô la trong vòng 1 ngày), các cổ đông của Kodak đã đặt dấu hỏi cho cam kết đổi mới của công ty.
Trong vòng hai tuần kể từ khi Steffen từ chức đến khi khai mạc hội nghị thường niên của công ty, các nhà đầu tư đòi hỏi Kodak phải giải thích rõ lý do ra đi của Steffen, cũng như vì sao họ phải tin tưởng vào khả năng dẫn dắt công ty tới thành công của ban điều hành hiện tại. Cuối cùng, rất nhiều nhà đầu tư lớn nhận ra rằng Tổng giám đốc Whitmore đã không tìm cách đẩy Steffen ra đi và các cam kết cải cách của ông cũng khong hề giảm. Trong cuộc họp thường niên, Whitmore đã trình bày với các cổ đông về vai trò “xây dựng” và “hỗ trợ” của Lens và các nhà đầu tư khác trong những năm đã qua. Ông tuyên bố. “Các cổ đông cung cấp cho chúng ta nhưng quan điểm mới mẻ từ bên ngoài và chúng ta cần hết sức lắng nghe.”
Cuối cùng, các giám đốc độc lập tại Kodak đã không bị thuyết phục rằng Whitmore có đủ khả năng hoàn thành cam kết với các cổ đông về cải thiện đáng kể kết quả kinh doanh của Kodak. Ngày 6/8/1993, các giám đốc độc lập đã ra thông báo yêu cầu Whitmore rời khỏi vị trí. Ngày 27/10/1993, cựu TGĐ của Motorola, George Fisher được bổ nhiệm vào cương vị TGĐ Kodak. Ngay trong ngày, giá cổ phiếu của Kodak tăng 4,87 đô la một cổ phiếu, đạt mức 63,62 đô la.
Trần Trí Dũng (Sưu tầm)