Saga - Tâm lý nhà đầu tư khi thị trường đi xuống

Đó là trạng thái tâm lý phổ biến của các nhà đầu tư cá nhân khi thị trường chứng khoán (TTCK) đi xuống trong tháng 3 và 4 vừa qua. Sự điều chỉnh của TTCK đã khiến nhiều nhà đầu tư lâm vào tình trạng dở khóc dở cười vì đã mua khi giá cổ phiếu đang ở trên đỉnh. Điều dễ nhận thấy là khi thị trường đi lên tất cả đều hồ hởi, khi thị trường đi xuống thì mọi hoạt động từ mua bán trên sàn tập trung, trên thị trường OTC cho đến đấu giá cổ phần đều vắng bóng nhà đầu tư.

Trên sàn tập trung tâm lý rụt rè thể hiện qua khối lượng mua bán sụt giảm, giá trị giao dịch các phiên chỉ bằng một nửa so với những tháng đầu năm 2007 kéo chỉ số VN- Index gần chạm mức 900 điểm; cộng thêm dự đoán của một số chuyên gia, tổ chức cho rằng chỉ số VN- Index có thể giảm đến mức 700 điểm khiến số nhà đầu tư đến sàn ước tính cũng giảm đi một nửa. Nhiều nhà đầu tư trong nước chỉ còn biết nhìn vào động thái của các nhà đầu tư nước ngoài, họ “nhẩn nha” mua vào với khối lượng ít theo từng phiên, nhưng chỉ cần hai phiên tăng mạnh vào ngày 7 và 8/5 khiến chỉ số VN- Index quay trở lại mức 1000 điểm là các nhà đầu tư nước ngoài có thể lãi lớn. Trên thị trường OTC tình hình cũng diễn ra tương tự. Giá của hầu hết các loại cổ phiếu đều đi xuống theo đà của thị trường tập trung; tuy nhiên, khó khăn hơn là không thể kiếm được người muốn mua cổ phiếu, cổ phiếu ngân hàng thường trong tình trạng “sốt” cũng giảm từ 20 đến 50%.

Tâm lý rụt rè còn lây lan sang cả các phiên đấu giá cổ phần lần đầu. Sau những phiên đấu giá cổ phần của những doanh nghiệp bị đẩy lên quá cao như Cadivi, PVI... nên nhiều chuyên gia đã dự đoán rằng phiên đấu giá cổ phần Công ty Phân đạm và Hoá chất dầu khí (PVFCCo) sẽ không thoát khỏi tình trạng này. Mặt khác, đợt IPO của PVFCCo diễn ra trong thời điểm thị trường đang đi xuống nên nhiều nhà đầu tư chán nản, không còn mặn mà đăng ký tham gia đấu giá. Chỉ đến khi công bố khối lượng đặt mua chỉ bằng 108,14% khối lượng chào bán thì nhiều nhà đầu tư mới bắt đầu thấy tiếc và chạy tìm mua suất “quyền đấu giá cổ phần” với giá từ 50 đến 80 triệu cho quyền đấu 10.000 cổ phần.

Việc tạm hoãn khớp lệnh liên tục tại sàn TP.HCM trong tháng 5/2007 cho thấy từ Uỷ ban chứng khoán Nhà nước, các Công ty chứng khoán và cả nhà đầu tư đều chưa được chuẩn bị kỹ. Mặc dù đã được thông báo trước về các đợt tập huấn nhưng do được khuyến cáo nên cẩn thận khi đặt lệnh nên nhà đầu tư vẫn chen lấn để tham gia các lớp hướng dẫn, cho thấy nhu cầu tìm hiểu kỹ về khớp lệnh liên tục của nhà đầu tư là rất lớn, trong khi đa phần các công ty chứng khoán vẫn chưa đáp ứng điều kiện kỹ thuật khi thực hiện khớp lệnh liên tục. Vì vậy, có thể dự đoán rằng khớp lệnh liên tục tuy không có gì là quá xa lạ (sàn Hà Nội đang áp dụng hình thức này) nhưng sẽ gây tâm lý rụt rè đối với nhà đầu tư ở những phiên đầu tiên. Mặt khác, hiện tượng tăng giá của các công ty niêm yết khi chuyển từ sàn Hà Nội vào TPHCM có thể sẽ không còn vì nguyên nhân tăng giá được cho là do phương thức khớp lệnh khác nhau giữa hai sàn.

Tâm lý rụt rè hẳn nhiên đã ảnh hưởng rất nhiều đến kết quả kinh doanh của nhà đầu tư. Một phần do nhà đầu tư còn thiếu kinh nghiệm, bản lĩnh và chiến lược đầu tư chưa hiệu quả; mặt khác, do thị trường chứng khoán Việt Nam còn non trẻ và đang trong giai đoạn phát triển nên khó có thể đưa ra nhận định chính xác diễn biến của thị trường. Với những nhà đầu tư chuyên nghiệp thì thị trường giá xuống chính là cơ hội tốt để đầu tư, việc Quỹ đầu tư VF1 liên tục thay đổi giá phát hành khiến nhiều nhà đầu tư phản đối nhưng lại cho thấy quyết tâm tăng vốn để không bỏ lỡ cơ hội của thị trường.

Chu Mạnh Quân