Saga - Việt Nam trong bối cảnh hội nhập toàn cầu

Hội nhập toàn cầu là một thế tất yếu để mở rộng thị trường và để được (hy vọng) đối xử bình đẳng với một luật chơi chung minh bạch hơn và đồng nhất. Không hội nhập thì sẽ mất sân chơi, chịu một luật chơi khắt khe hơn, trọng tài cũng không thân thiện khi có xung đột quyền lợi. Như vậy chắc chắn sẽ mất dần tính cạnh tranh. Nhưng, hội nhập không đồng nghĩa với nâng cấp tính cạnh tranh của mình. Hội nhập sẽ không bảo đảm được sự đổi đời. Nhiều nước đã vào WTO hàng chục năm nay và có nhiều lợi thế địa lý, tài nguyên, thị trường (như Mexico) mà vẫn èo uột, mặc dù kim ngạch xuất khẩu đã tăng bốn, năm lần trong mười năm qua. Điều kiện đủ để đổi đời là nghiêm khắc nhìn lại những điều kiện nội tại và cương quyết có biện phápđiều chỉnh tức thời.

Nhờ vào các công nghệ thông tin hiện đại, thế giới đang thu nhỏ lại và có thể sẽ có một luật chơi ngày càng công bằng hơn. Nhưng thế giới ngày nay không phẳng và sẽ không bao giờ phẳng. Trong phạm trù khả năng cạnh tranh, không có cái gọi là một thế giới kinh tế đại đồng, mà chỉ có những thế giới nhỏ trong một thế giới toàn cầu. Các yếu tố hội nhập toàn cầu và công nghệ thông tin chỉ là những hằng số trong phương trình cạnh tranh. Ai cũng có cơ hội tiếp cận thông tin và thị trường tương đối như nhau. Nhưng mỗi quốc gia vì hoàn cảnh đặc thù lại có những điều kiện nội tại khác biệt. Những quốc gia nào biết tự mình cởi trói cho mình thì sẽ có cơ hội “tập huấn” trên một mặt phẳng, phát triển thể lực tốt để có cơ hội thành công trên đấu trường. Những quốc gia nào không chịu tự cởi trói, lại còn bắt vận động viên của mình “tập huấn” trên một sân vừa nghiêng vừa lắc thì sẽ không có đủ điều kiện thể lực để cạnh tranh.

Với một sân chơi toàn cầu ngày càng thu nhỏ, cường độ của cuộc chơi sẽ nhanh hơn, có va chạm nhiều hơn. Chỉ có những ai có thể lực tốt, nhờ được lớn lên, chăm chút trong một môi trường tốt mới có khả năng thi đấu tốt.

Trong tương lai, bảng xếp hạng chỉ số cạnh tranh toàn cầu sẽ vẫn có một số nền kinh tế đó. Tất

cả đều chịu ảnh hưởng những điều kiện ngoại tại giống nhau (ngoại trừ một vài nước có hoàn cảnh đặc biệt). Nhưng sẽ có một số nước sẽ bị/được đổi ngôi. Yếu tố quyết định cho sự đổi ngôi sẽ tùy vào khả năng cải thiện điều kiện nội tại của từng nước.

Tương lai của Việt Nam trong cạnh tranh toàn cầu
Việt Nam thường được đánh giá là có nhiều “tiềm năng”. Trong thời gian gần đây nhiều nhà đầu tư nước ngoài, kể cả những “đại gia” của Wall Street Mỹ, bắt đầu tích cực ngắm nghía thị trường Việt Nam vì họ hy vọng khi Việt Nam trở thành một thành viên của WTO thì môi trường chính sách trong nước sẽ có yếu tố “ổn định”. Nghĩa là hiếm có những thay đổi lớn và bất ngờ. Nhưng các “đại gia” này sẽ không làm được cái việc “đổi đời” cho người dân Việt. Để Việt Nam tiếp tục là một thị trường cung cấp nhân lực với giá rẻ (các đại gia này cũng sẽ rất thích) và mãi mãi là một nền kinh tế “tiềm năng” hay sẽ tăng tốc nâng lực cạnh tranh của người dân Việt đầy năng khiếu kinh doanh để họ có thể cung cấp sản phẩm, dịch vụ có giá trị gia tăng ngày càng cao thì đó là quyết định của người Việt và chỉ người Việt với nhau mà thôi.