Ngày nay, yếu tố cơ bản bảo đảm an toàn giao thông trên các đường phố chính là chiếc đèn giao thông. Vậy bạn có biết nó ra đời từ rất sớm thậm chí còn trước cả khi có ô tô.

Ban đầu, đèn xanh đèn đỏ chỉ dành cho tàu hỏa. Lúc đầu, nó thắp sáng bằng khí gas. Sau 43 năm, chúng mới chạy điện nhưng vẫn cần người điều khiển cho tới khi hoàn toàn tự động năm 1950. Ban đầu, tín hiệu giao thông này chưa có đèn vàng và thay thế nó là chiếc còi hú vang khi cần.

Lịch sử đèn tín hiệu có từ tháng 10/1868, khi người ta đặt hệ thống đèn ngay bên ngoài tòa nhà Quốc hội Anh ở Luân Đôn. Chúng được lắp để báo hiệu cho những đoàn tàu hỏa đi ngang qua đây. Trên cây cột kiểu hình khuỷu tay gắn hai chiếc đèn khí gas, một màu xanh và một màu đỏ để dùng cho ban đêm. Đèn đỏ có nghĩa là "dừng lại", còn đèn xanh là "chú ý".

Đèn dùng khí gas để thắp sáng trong những năm cuối thế kỷ XIX. Khí gas được đưa vào từng đèn theo hệ thống van và khi cần thắp sáng đèn nào, một cảnh sát sẽ vặn to đèn đó và vặn nhỏ đèn kia. Sử dụng đèn tín hiệu này cực kỳ nguy hiểm và ngày 2/1/1869, tức chỉ vài tháng sau khi vận hành, hệ thống đèn này phát nổ khiến một cảnh sát bị thương khi đang điều chỉnh. Dù vậy, nó vẫn được sử dụng cho tới khi một người Mỹ (Lester Wire) phát minh ra đèn tín hiệu dùng điện năng vào năm 1912.

 Đèn giao thông ở Đức

Sau khi ngành công nghiệp ôtô phát triển vượt bậc, một cảnh sát có tên Lester Wire, làm việc tại thành phố Salt Lake thuộc bang Utah của Mỹ, đã nảy ra ý tưởng đưa đèn tín hiệu đường sắt vào đường bộ năm 1912. Khi đó, đèn tín hiệu trên đường sắt đã được tự động hóa nhưng do tàu chỉ chạy trên đường thẳng nên lúc đưa sang đường bộ, vốn nhiều đường ngang ngõ tắt, chúng hoàn toàn không thích hợp và lại trở về hình thức điều chỉnh thủ công.

Tháng 8/1914, Công ty tín hiệu giao thông ra đời ở Mỹ và chịu trách nhiệm lắp đặt đèn giao thông tại các ngã tư bang Ohio. Điều đặc biệt là khi đó, đèn tín hiệu chưa hề có đèn vàng nên mỗi khi chuẩn bị chuyển trạng thái, cảnh sát giao thông bấm một chiếc còi hú vang để báo cho lái xe biết.

Đến năm 1920, hệ thống đèn tín hiệu này mới có đủ 3 màu: xanh, vàng, đỏ và do sĩ quan cảnh sát Williams Potts, sống tại thành phố Detroit, sáng chế.

Năm 1923, Gerrette Morgan đã được nhận bằng phát minh thiết bị điều khiển tín hiệu giao thông, mặc dù ông không phải là người trực tiếp làm nên cuộc cách mạng đèn tín hiệu giao thông hiện đại.

 "Cây" đèn giao thông?!  

Nguyên nhân dẫn tới phát minh của Morgan là do tình trạng tai nạn xảy ra nhiều trên đường phố Mỹ trong những năm đó. Ông thấy cần phải có một tiêu chuẩn thống nhất để hệ thống tín hiệu sẵn có hoạt động thật hiệu quả. Sau khi nghiên cứu, Morgan thiết kế cột tín hiệu hình chữ T, trong đó có các tín hiệu như "dừng lại", "đi" và "dừng lại ở tất cả các hướng". Khi đèn báo "dừng lại ở tất cả các hướng", người đi bộ mới được phép đi qua đường.

Tính hệ thống, nghiêm ngặt và tân tiến trong phát minh của Morgan dẫn tới một câu chuyện chưa được xác minh. Theo tin đồn, Morgan đã bán bản quyền phát minh tín hiệu giao thông cho hãng điện lực Mỹ GE với giá 40.000 USD (một khoản tiền rất lớn vào thời đó). Chính GE là hãng phát triển ý tưởng của Morgan thành hệ thống đèn giao thông hiện đại. Năm 1963, Morgan qua đời và ông được nhận huân chương về những đóng góp cho hệ thống giao thông do Chính phủ Mỹ trao tặng.

Sau năm 1923, hệ thống đèn tín hiệu vẫn phải có người vận hành. Tính riêng tại thành phố New York, hơn 100 cảnh sát phải làm việc 16 giờ một ngày và tổng tiền lương ở mức 250.000 USD mỗi năm. Do những khó khăn nói trên, các kỹ sư được lệnh thiết lập và phát triển hệ thống đèn tín hiệu điều khiển tự động. Tuy nhiên, phải gần 20 năm sau, ước mơ của cảnh sát giao thông mới thành sự thật.

Năm 1950, đèn tín hiệu xanh - đỏ tự động được sử dụng rộng rãi ở Canađa và phát triển nhanh chóng trên thế giới. Ngày nay, hệ thống đèn tín hiệu hiện đại hơn rất nhiều, tích hợp nhiều tính năng như tự động chụp hình xe vượt đèn đỏ. Bên cạnh đó, nhiều nước có phát minh hết sức thú vị như đèn 4 chế độ ở Anh, New Zealand, Phần Lan... đèn sẽ chuyển từ "đỏ" sang "đỏ và vàng" rồi mới đến "xanh" và về lại "vàng". Trạng thái đỏ và vàng nhằm báo cho tài xế biết đèn xanh sẽ sáng trong một thời gian ngắn nữa.

Tại các nước trên thế giới, kể cả Việt Nam, có đèn tín hiệu giao thông ba màu đơn giản, ý nghĩa từng màu được quy định như sau: Tín hiệu xanh là được đi; Tín hiệu đỏ là cấm đi; Tín hiệu vàng là báo hiệu sự thay đổi tín hiệu. Khi đèn vàng bật sáng, người điều khiển phương tiện phải cho xe dừng lại trước vạch dừng, trừ trường hợp đã đi quá vạch dừng thì được đi tiếp. Tín hiệu vàng nhấp nháy là được đi nhưng cần chú ý.

Nhưng hiện nay khi các bạn đi trên các tuyến đường giao thông, khi thấy đèn vàng , nghĩa là tín hiệu giảm tốc hoặc chuẩn bị chạy, thì các bác tài của ta cứ tăng tốc hết ga vì sợ đến "đèn đỏ".Tình trạng này rất dễ gây tai nạn giao thông, ùn tắc giao thông hiện tượng này khá phổ biến mặc dù chưa gây hậu quả nghiêm trọng, nhưng những cú va quẹt vào nhau, lấn làn đường ,... là những hình ảnh gây mất mỹ quan thành phố và ý thức của nhân dân ta.Thiết nghĩ mọi người nên chờ đợi chỉ 30 giây mà sợ mất thời gian, trong khi trong 1 ngày ta đã lãng phí bao nhiêu thời gian quý báo cho việc vô bổ,....