Corporate Culture / Organizational Culture / Văn Hóa Doanh Nghiệp / Văn Hóa Tổ Chức

Định nghĩa

Wikipedia định nghĩa: Văn hóa doanh nghiệp bao gồm thái độ, kinh nghiệm, niềm tin và các giá trị trong một tổ chức. Văn hóa doanh nghiệp còn được định nghĩa là "tập hợp các giá trị và quy tắc được chia sẻ giữa mọi người và các nhóm trong một tổ chức, và kiểm soát cách thức các thành viên tác động lẫn nhau và với cổ đông bên ngoài tổ chức. Các giá trị là các niềm tin và quan niệm liên quan đến các mục tiêu mà các thành viên của tổ chức cần phải theo đuổi và quan niệm về những chuẩn ứng xử mà các thành viên cần sử dụng để đạt được những mục tiêu này. Từ các giá trị sẽ phát triển thành các quy tắc, hướng dẫn và kì vọng yêu cầu các nhân viên cần phải thực hiện trong những tình huống cụ thể và kiểm soát hành vi của các nhân viên đối với nhau.

Một số quan niệm khác thì cho rằng cách đơn giản nhất khi nghĩ về văn hóa doanh ngiệp đó là một trường năng lượng quyết định cách tư duy, hành động và quan sát thế giới xung quanh. Văn hóa có ảnh hưởng rất lớn và vô hình. Văn hóa doanh nghiệp được tạo ra một cách tự nhiên, mỗi khi mọi người cùng nhau chia sẻ mục đích, văn hóa được tạo ra. Văn hóa được hình thành tự động dựa trên sự kết hợp suy nghĩ, năng lượng, và quan điểm của mọi người trong một nhóm. Nhóm đó có thể là một gia đình, đội dự án, hoặc một công ty.

Văn hóa có cả biểu hiện hữu hình và vô hình. Một số biểu hiện rất dễ quan sát, đó là lớp bề mặt của văn hóa, còn phần lõi có ảnh hưởng sâu và mạnh hơn rất nhiều thì vô hình.

Lớp bề mặt của văn hóa doanh nghiệp: Biểu hiện hữu hình

- Trang phục làm việc
- Môi trường làm việc
- Lợi ích
- Khen thưởng
- Đối thoại
- Cân bằng công việc - cuộc sống
- Mô tả công việc
- Cấu trúc tổ chức
- Các mối quan hệ

Phần lõi: vô hình

- Các giá trị
- Đối thoại riêng
- Các quy tắc vô hình
- Thái độ
- Niềm tin
- Quan sát thế giới-
- Tâm trạng và cảm xúc
- Cách hiểu vô thức
- Tiêu chuẩn
- Giả định

Văn hóa doanh nghiệp là "thùng chứa" tầm nhìn, sứ mệnh và giá trị của doanh nghiệp và không đồng nghĩa với nhau.

Ngoài ra, người ta còn hay nhắc đến văn hóa mạnh (Strong culture) và văn hóa yếu (Weak culture) trong các bài viết về văn hóa tổ chức, trong đó:

  • Văn hóa mạnh là văn hóa trong đó các nhân viên tự giác phản ứng trước công việc và các tình huống bởi vì họ tin tưởng vào giá trị của tổ chức. Mọi người làm việc bởi vì họ tin rằng việc làm đó là đúng. Nhưng có một rủi ro đối với văn hóa mạnh đó là lối suy nghĩ theo nhóm (groupthink) - họ có thể nghĩ khác, nhưng không muốn thay đổi khỏi cách suy nghĩ của tổ chức, vì vậy lối suy nghĩ này làm giảm khả năng sáng tạo.
  • Văn hóa yếu là văn hóa có ít sự thống nhất theo các giá trị của tổ chức vì vậy việc kiểm soát phải được thực hiện qua hàng loạt thủ tục và hệ thống cấp bậc.

Sách "Văn minh làm giàu và nguồn gốc của cải" (TS.Vương Quân Hoàng) bàn đến vấn đề này như sau: 

"Chúng tôi nhận thấy rõ việc không hiểu chính xác được văn hóa doanh nghiệp là cái gì, cũng chính là một phần hời hợt của văn hóa nói chung: biết lờ mờ, đại khái, qua loa, biết thể rồi bỏ đấy. Trong quá trình tìm kiếm các bàn luận đã có về văn hóa doanh nghiệp, chúng tôi bắt gặp một định nghĩa như sau: “Văn hóa doanh nghiệp là toàn bộ các giá trị văn hóa được xây dựng trong suốt quá trình hình thành doanh nghiệp; chi phối suy nghĩ và hành vi của mọi thành viên trong doanh nghiệp tạo nên sự khác biệt giữa các doanh nghiệp và được coi là truyền thống riêng của mỗi doanh nghiệp.” (1)

Thực ra cái sự lủng củng và lẩn quẩn thế này cũng na ná việc gọi “dũng cảm” là “gan dạ” chính là “kiên cường”… Sự lằng nhằng đó khiến cho cái sự hiểu của chúng ta, của doanh nghiệp, của học sinh ngày càng mờ mịt hơn. Cái mà độc giả và chúng tôi đang cần để bắt đầu hành trình về vùng đất văn hóa kinh doanh là một khái niệm ngắn gọn, trong sáng, dễ hiểu và tải được chính xác nội dung. Có thế thì mới hướng tới vun đắp văn hóa doanh nghiệp, kinh doanh khỏe mạnh, vững bền và có lợi ích được chứ.

Khác với nhiều khái niệm học thuật thường hay được trình bày rắc rối, thế giới học thuật kinh doanh lại có khái niệm văn hóa rất rõ ràng, dễ hình dung và bao quát. Nó cũng làm cho người sử dụng yên tâm. Họ đưa ra khái niệm văn hóa doanh nghiệp được thừa nhận rộng rãi, và từ đó phát triển tiếp các tư tưởng mới giản dị như sau:

Đó chẳng qua là một hệ thống chứa những giá trị, các thái độ, niềm tin và các hành vi có ý nghĩa của cộng đồng bên trong doanh nghiệp. Văn hóa doanh nghiệp cps thể được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.” (2)

 Một số thuộc tính cơ bản. Các nghiên cứu sâu sắc và có bằng chứng rõ ràng như trong tài liệu do Blunt và Richards biên soạn (1993:[3]) đúc rút được một số thuộc tính quan trọng của văn hóa như sau: Thứ nhất, văn hóa có tính chất cưỡng ép và bắt buộc tuân thủ. Tính chất này cho phép số đông theo một hệ thống giá trị, niềm tin, hành vi trừng phạt các cá nhân vi phạm. Thứ hai, văn hóa có tính chất chia sẻ. Đây là tính chất giúp văn hóa lan truyền và ăn sâu vào cộng đồng. Thứ ba, văn hóa có đặc tính học tập, tự nguyện và bắt buộc. Cũng nhờ tính chất này mà văn hóa tiếp tục thay đổi, vận động, phát triển theo thời gian. Nó cũng giúp quá trình lan truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác có thể diễn ra mà không cần thiết phải có quan hệ huyết thống.

 




Góp ý