Ngân Hàng Nhà Nước Tăng Nguồn Cung Tiền Như Thế Nào?

Phúc Đinh
13/09/2017 - 07:00 249     0

Bài viết này sẽ phân tích cách ngân hàng nhà nước tăng nguồn cung tiền như thế nào để điều tiết nền kinh tế một cách hợp lý nhất và những vấn đề có thể phát sinh từ cách nhà nước điều tiết nên kinh tế như hiện tại.

Để hiểu được ngân hàng nhà nước tăng nguồn cung tiền như thế nào, điều tiên quyết phải hiểu được ý nghĩa của cung tiền, cái mà chúng ta hay liên tưởng đến tiền sẵn có (trong nền kinh tế) để sử dụng.

Thứ hai, bạn phải nhớ ba bên có ảnh hưởng đến nguồn cung tiền:

  1. Ngân hàng nhà nước
  2. Các ngân hàng thương mại và định chế tài chính
  3. Hộ gia đình gửi tiền

Sẽ dễ dàng hơn trong việc hiểu nguồn cung tiền là gì nếu bạn nhớ được "dự trữ" có nghĩa là “không có sẵn để sử dụng”, nó sẽ giúp bạn nhận ra việc dự trữ luôn xuất hiện mỗi khi nói đến việc giảm nguồn cung tiền.

Khái niệm này cũng sẽ dễ hiểu hơn nếu ta biết rằng số tiền do ngân hàng trung ương đang sở hữu hoặc dự trữ trong ngân hàng thương mại là không có sẵn và do đó không tính vào việc cung cấp tiền. Ví dụ, khi tính toán việc cung cấp tiền, nếu mọi người trong nền kinh tế có 10 đồng, ngân hàng nhà nước có 5 đồng, và các ngân hàng thương mai có 2 đồng dự trữ, vậy thì tổng cung tiền là 10 đồng.

3 Cách Ngân hàng nhà nước kiểm soát nguồn cung tiền

Ngân hàng nhà nước có ba lựa chọn để kiểm soát số tiền trong nền kinh tế. Điều quan trọng là phải xem tất cả các lựa chọn này sẽ kiểm soát gián tiếp và trực tiếp việc cung cấp tiền như thế nào.

1. Nghiệp vụ thị trường mở

Nghiệp vụ thị trường mở là việc mua bán trái phiếu chính phủ và là công cụ chủ yếu được Ngân hàng nhà nước sử dụng trong việc kiểm soát cung tiền. Khi bạn nghe thấy: "Nhà nước đang in tiền" thì có nghĩa là bạn đang nghe đến điều này. Nếu ngân hàng trung ương muốn tăng nguồn cung tiền cho nền kinh tế, họ sẽ mua trái phiếu. Ví dụ: nếu bạn bán trái phiếu kho bạc mà bạn đã mua trước đây, bạn sẽ nhận lại tiền mặt. Số tiền này hiện đã sẵn sàng cho bạn sử dụng, do đó khi ngân hàng nhà nước mua trái phiếu, nó sẽ làm tăng nguồn cung tiền. Điều ngược lại là vẫn đúng khi ngân hàng nhà nước bán trái phiếu.

Hiểu cách thức các Ngân hàng thương mại tạo ra tiền

Khi không có ngân hàng, một gia đình với 10 đồng sẽ đóng góp 10 đồng cho nguồn cung tiền chung. Tuy nhiên, hệ thống Ngân hàng Dự trữ theo tỉ lệ (Fractional-Reserve Bank system) cho phép các ngân hàng thương mại sử dụng 10 đồng đó để tạo ra các khoản vay cho người khác. Nếu các ngân hàng bị bắt buộc phải giữ lại 2 đồng dự trữ, họ có thể cho vay 8 đồng, từ đó tạo ra tiền và tăng nguồn cung tiền.

2. Yêu cầu dự trữ

Hoạt động của ngân hàng như viên đá quý của nền kinh tế, do đó, Ngân hàng nhà nước quy định hạn mức tiền cần dự trữ cho các ngân hàng thương mại để tránh và giảm tác động khi họ suy yếu tới nền kinh tế. Yêu cầu dự trữ bắt buộc khiến các ngân hàng phải nắm giữ một tỷ lệ phần trăm nhất định số tiền không sử dụng được cho mỗi đồng trong tiền gửi của khách hàng mà họ có.

Nếu nhà nước muốn giảm nguồn cung tiền, họ có thể tăng yêu cầu dự trữ của các ngân hàng thương mại. Ví dụ, nếu yêu cầu dự trữ là 25% cho mỗi 1 đồng tiền gửi của khách hàng, ngân hàng trung ương có thể tăng tỉ lệ này lên tới 50% cho mỗi đồng để giảm số tiền được tạo ra bởi các ngân hàng thông qua quá trình cho vay 25%.

3. Tỷ lệ chiết khấu

Các ngân hàng thương mại chỉ có hai nguồn vốn: tiền gửi và khoản vay từ ngân hàng trung ương. Do đó, số tiền một ngân hàng có thể cho vay phụ thuộc vào số hộ gia đình nộp tiền vào ngân hàng và tỉ lệ yêu cầu dự trữ bắt buộc. Hãy giả định rằng trong một năm không ai gửi tiền vào ngân hàng. Nếu một ngân hàng có 10 đồng tiền gửi, yêu cầu dự trữ là 20%, nó phải giữ 2 đồng dự trữ và chỉ có 8 đồng cho vay. Điều gì sẽ xảy ra nếu yêu cầu dự trữ tăng lên 30%, nhưng ngân hàng đã cho mượn 8 đồng? Đây là một ví dụ điển hình cho việc một ngân hàng không có đủ tiền để trang trải các yêu cầu dự trữ bắt buộc.

Câu trả lời: Ngân hàng thương mại có thể vay tiền ngân hàng nhà nước. Lãi suất mà ngân hàng trung ương tính phí cho các khoản vay này được gọi là lãi suất chiết khấu. Nếu chúng ta nghĩ đến mức lãi suất mà các ngân hàng phải trả để vay tiền, thì chúng ta có thể sử dụng các nguyên tắc cung và cầu truyền thống. Có nghĩa là, ngân hàng nhà nước có thể tăng tỷ lệ chiết khấu khi muốn giảm nhu cầu vay của ngân hàng, điều này làm giảm lượng tiền mà ngân hàng cho khách hàng vay và sẽ làm giảm nguồn cung tiền. Mặt khác, ngân hàng trung ương có thể giảm tỷ lệ chiết khấu, để các ngân hàng dễ dàng vay tiền hơn, và họ sử dụng nó để tạo ra các khoản vay cho khách hàng. Hãy nhớ rằng, khi tiền chuyển đến và đi từ nhà nước tới các ngân hàng thương mại để tạo ra khoản vay, việc cung cấp tiền sẽ dao động.

4. Hai vấn đề chính của 3 công cụ này

Chìa khóa để hiểu được kinh tế là phải đặt những câu hỏi kiểu như: "Những vấn đề gì tôi có thể nhận ra trong hệ thống này?" Điều đầu tiên làm cho hệ thống này trở nên “kỳ cục” là ngân hàng trung ương không kiểm soát trực tiếp việc cung cấp tiền mà kiểm sóa gián tiếp thông qua các ngân hàng thương mại. Vì vậy, để nhìn được một bức tranh tổng quát, ta cần phải thấy được sự quan trọng của việc các ngân hàng và khách hàng của họ có một vai trò to lớn trong việc ảnh hưởng đến cung tiền.

Vấn đề 1

Ngân hàng nhà nước không trực tiếp kiểm soát số tiền mà các ngân hàng cho mượn. Ở Mỹ, sau khi cuộc khủng hoảng kinh tế- tài chính xảy ra, mặc dù Fed đã cố gắng bơm tiền vào hệ thống, nhưng các ngân hàng lại không cho vay. Cái chết của những gã khổng lồ tài chính như Lehman Brothers và Washington Mutual khiến các ngân hàng rất sợ việc trở thành nạn nhân tiếp theo của cuộc khủng hoảng tài chính. Họ đã tự bảo vệ mình bằng cách giữ đống tiền mặt trong kho tiền của họ, điều này làm gián đoạn khả năng tăng nguồn cung tiền của Fed.

Vấn đề 2

Khi các hộ gia đình đột ngột hoặc thay đổi đáng kể hành vi gửi tiền, số tiền mà ngân hàng phải cho vay sẽ thay đổi. Ví dụ, với tiền gửi ít hơn, ngân hàng thương mại sẽ kiếm lời ít hơn từ hình thức cho vay. Điều này làm giảm nguồn cung tiền. Đây là lý do tại sao khi một số lượng lớn các hộ gia đình tăng tiền gửi tiết kiệm trong thời kì bùng nổ kinh tế hoặc giảm lượng tiền gửi trong thời gian khủng hoảng kinh tế thì ngân hàng nhà nước sẽ bắt đầu lo lắng.

Nguồn : Theo SAGA.VN
Phúc Đinh

Saga App

Saga App