EU - Những Điều Bạn Cần Biết

Hồng Linh
20/07/2016 - 21:00 5290     0

Sau hai cuộc chiến tranh thế giới tàn khốc, sự ra đời và phát triển của Liên minh châu Âu (EU) đã thể hiện khát khao hòa bình, hợp tác và thịnh vượng của các nước Châu Âu. Sau hơn 60 năm hình thành và phát triển, EU hiện là một trong những tổ chức kinh tế - chính trị lớn nhất thế giới. Qua bài viết này, Saga xin được giới thiệu một số thông tin cơ bản về EU.

I. Lịch sử hình thành

Liên minh châu Âu bắt nguồn từ Cộng đồng Than Thép châu Âu (ECSC) và Cộng đồng Kinh tế Châu Âu (EEC), được thành lập lần lượt vào năm 1951 và 1958 bởi sáu nước thành viên là Bỉ, Pháp, Tây Đức, Ý, Luxembourg và Hà Lan.

Bộ trưởng ngoại giao Pháp Robert Schuman là người đi đầu trong việc thành lập ECSC với Tuyên bố Schuman vào tháng 5 năm 1950. Tổ chức này chính là tiền thân của nhiều cộng đồng khác ở châu Âu và hiện nay là Liên minh châu Âu. Cái tên Liên minh châu Âu bắt đầu được chính thức sử dụng vào năm 1993, sau Hiệp ước Maastricht.

Ngày nay, EU có 28 quốc gia thành viên với tổng dân số hơn 500 triệu người.

II. Các quốc gia thành viên

EU đã dần phát triển từ 6 thành viên sáng lập đến 28 quốc gia thành viên như ngày nay. Trong đó, Bỉ, Pháp, Đức, Ý, Luxembourg và Hà Lan là 6 nước đầu tiên thành lập Cộng đồng kinh tế châu Âu , hay còn gọi là thị trường chung vào năm 1957. Anh, Ireland và Đan Mạch tham gia vào làn sóng mở rộng đầu tiên vào năm 1973, tiếp theo là Hy Lạp vào năm 1981, Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha  gia nhập 5 năm sau đó. Đông Đức tham gia sau khi thống nhất đất nước; Áo, Phần Lan và Thụy Điển đã trở thành một phần của EU vào năm 1995. Làn sóng mở rộng lớn nhất đã diễn ra vào năm 2004 với 10 nước thành viên mới gia nhập. Romani và Bun- ga- ri gia nhập vào năm 2007 và Croatia là quốc gia gần đây nhất gia nhập vào năm 2013.

III. Cơ cấu tổ chức

Về cơ bản, EU có các định chế chính là: Hội đồng châu Âu, Hội đồng Bộ trưởng, Nghị viện Châu Âu, Uỷ ban Châu Âu

Một cuộc họp của Hội đồng châu Âu.

1. Hội đồng châu Âu (European Council)

Hội đồng châu Âu là cơ quan quyền lực cao nhất của EU gồm lãnh đạo 28 nước thành viên, Chủ tịch Hội đồng châu Âu và Chủ tịch Ủy ban châu Âu. Hội đồng đưa ra định hướng và ưu tiên chính trị cho cả khối, cùng với Nghị viện châu Âu thông qua các đạo luật của EU và ngân sách chung của Liên minh. Các quyết định của Hội đồng châu Âu chủ yếu được thông qua theo hình thức đồng thuận.

Chủ tịch Hội đồng châu Âu (President of the European Council) có nhiệm kỳ 2,5 năm (tối đa 2 nhiệm kỳ).

2. Hội đồng Bộ trưởng (tên gọi sau Hiệp ước Lisbon của Council of the European Union hoặc Council of Ministers)

Hội đồng Bộ trưởng gồm đại diện (thường ở cấp Bộ trưởng) của các quốc gia thành viên và là cơ quan đưa ra định hướng chính sách trong các lĩnh vực cụ thể cũng như khuyến nghị Hội đồng châu Âu xây dựng các đạo luật chung.

Ngoài Hội đồng Ngoại trưởng do Đại diện cấp cao về Chính sách đối ngoại và An ninh chung của EU làm chủ tịch, Chủ tịch Hội đồng các Bộ trưởng khác do nước Chủ tịch luân phiên đảm nhiệm.

3. Nghị viện châu Âu (European Parliament – EP)

Nghị viện châu Âu có chức năng chính là cùng Hội đồng Bộ trưởng ban hành luật pháp; giám sát các cơ quan của Liên minh châu Âu, đặc biệt là Ủy ban châu Âu. Nghị viện có quyền thông qua hoặc bãi miễn các chức vụ ủy viên Ủy ban châu Âu; cùng Hội đồng Bộ trưởng có thẩm quyền đối với ngân sách và việc chi tiêu của Liên minh.

Từ năm 1979, các Nghị sĩ của Nghị viện EU được bầu cử trực tiếp, nhiệm kỳ 5 năm. Lần bầu cử gần đây vào tháng 6/2009. Trong Nghị viện, các Nghị sĩ phân chia theo nhóm chính trị khác nhau chứ không theo quốc tịch.

4. Ủy ban châu Âu (European Commission - EC)

Ủy ban châu Âu là cơ quan hành pháp của khối. EC hoạt động độc lập, có chức năng xây dựng, kiến nghị các đạo luật của EU, thực thi, áp dụng và giám sát việc triển khai các hiệp ước và điều luật của cộng đồng này, sử dụng ngân sách chung để thực hiện các chính sách chung của cả khối theo quy định.

Chủ tịch Ủy ban do chính phủ các nước thành viên nhất trí đề cử. EC có 27 ủy viên và 01 Chủ tịch từ 28 nước thành viên, các ủy viên được bổ nhiệm trên cơ sở thỏa thuận giữa các nước thành viên và được Nghị viện phê chuẩn, nhiệm kỳ 5 năm.

IV. Phí đóng góp và vấn đề chi tiêu ngân sách

Hằng năm, mỗi quốc gia thành viên sẽ đóng phí thành viên cho EU để tạo nên một quỹ ngân sách chung. Đổi lại, mỗi quốc gia cũng sẽ nhận lại tiền từ EU thông qua các hoạt động hỗ trợ phát triển và các dự án khác. Sau khi tính hết các khoản hoàn lại này, năm 2015, Đức đóng góp nhiều nhất- chiếm 21,36 %, Pháp là quốc gia đóng góp lớn thứ hai với 15,72 % và thứ ba là Anh với khoảng 12,6 %.

Công đồng Kinh tế châu Âu khởi đầu như là một khối thương mại - với sự tự do di chuyển hàng hóa và dịch vụ trong thị trường chung. Giờ đây, những mục tiêu khác của EU bao gồm việc làm giảm sự bất bình đẳng trong khu vực, bảo vệ môi trường, thúc đẩy nhân quyền và đầu tư cho nghiên cứu và giáo dục.

Trong bản kế hoạch chi tiêu ngân sách cho giai đoạn từ năm 2014 đến 2020, EU dự chi hỗ trợ cho các khu vực khó khăn với số tiền nhiều nhất, lên đến 325 tỉ euro. Khoản chi lớn thứ hai là cho nông nghiệp, với các khoản hỗ trợ cho người  nông dân của các nước thành viên- với mức 278 tỉ euro. Khoản chi  tỉ tiêu nhỏ nhất là cho an ninh và kiểm soát biên giới, với 15,7 tỉ euro.

V.Thành tựu tiêu biểu

EU là một thực thể chính trị và kinh tế lớn và quan trọng hàng đầu thế giới. EU có 2/5 nước thành viên thường trực Hội Đồng Bảo An Liên Hợp Quốc, 4/7 nước công nghiệp hàng đầu thế giới (nhóm G7) và 4/20 nước trong nhóm G20.

EU hiện là nền kinh tế lớn nhất thế giới, GDP năm 2011 đạt 17,57 nghìn tỷ USD; Thu nhập bình quân đầu người toàn EU đạt 32,900 USD/năm.

Về Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), do khủng hoảng kinh tế, năm 2010, FDI của EU trên toàn cầu chỉ đạt được 107 tỷ euro, so với 281 tỷ euro của năm 2009. EU cũng là nhà tài trợ hợp tác phát triển lớn nhất thế giới. Mặc dù phải đối mặt với nhiều khó khăn kinh tế trong những năm qua, EU vẫn duy trì vai trò là nhà tài trợ lớn nhất thế giới với 53 tỷ Euro viện trợ phát triển (ODA) dành cho các nước đang phát triển trong năm 2011, chiếm hơn 60% tổng viện trợ của thế giới.

VI. Một số thông tin khác

Cờ châu Âu

Cờ châu Âu nổi bật với 12 ngôi sao vàng trên nền xanh, con số này không liên quan đến số lượng các quốc gia thành viên. Có mười hai ngôi sao bởi vì con số mười hai là biểu tượng truyền thống của sự hoàn hảo, toàn vẹn và thống nhất. Do đó, lá cờ sẽ giữ nguyên cho dù EU có mở rộng đến thế nào.

Bài ca chính thức

Vào năm 1972, Hội Đồng Châu Âu (cơ quan đã thiết kế lá cờ Châu Âu) đã chọn nhạc hiệu bài "Ode to Joy" (Hướng tới Niềm Vui) của Beethoven để làm bài ca chính thức của EU. Ode to Joy là bài ca không chỉ của Liên Minh Châu Âu mà còn là Châu Âu theo nghĩa rộng. Giai điệu bài hát đến từ Bản Giao Hưởng Thứ Chín được soạn bởi Ludwig Van Beethoven vào năm 1823.

Khẩu hiệu

“Thống nhất trong sự đa dạng” (United in diversity) là khẩu hiệu của Liên Minh Châu Âu. Khẩu hiệu này có nghĩa là, thông qua EU, các công dân Châu Âu cùng thống nhất trong sự hợp tác vì hòa bình và thịnh vượng, và khẳng định rằng nhiều nền văn hóa, truyền thống và ngôn ngữ khác nhau ở Châu Âu đều là một tài sản đáng quý của châu lục này.

Ngày Châu Âu

Vào ngày 9 tháng 5 năm 1950, Robert Schuman đã trình bày đề xuất của ông về việc tạo lập ra một Châu Âu có tổ chức. Đề xuất này được coi là khởi đầu của liên minh châu Âu ngày nay. Thế nên, ngày 9 tháng 5 hàng năm đã trở thành Ngày Châu Âu - một dịp cho các hoạt động kỷ niệm diễn ra nhằm mang Châu Âu lại gần hơn với các công dân của mình, và những con người Châu Âu cũng xích lại gần nhau hơn.

Nguồn : Theo Saga.vn
Hồng Linh