Theo bài viết của Nguyễn Mạnh trên TBKTVN, ngày 20/11/2007, một loạt các doanh nghiệp sản xuất bao bì của Việt Nam đang đối mặt với đợt tăng giá giấy nguyên liệu cao. Giá giấy nguyên liệu trong nước tăng từ 40-50%, còn giấy nhập ngoại cũng tăng từ 20% - 40% chỉ trong vòng 3 tháng đã đẩy các doanh nghiệp sản xuất vào thế khó khăn.

Ông Vũ Ngọc Bảo, Tổng thư ký Hiệp hội giấy và bột giấy cho biết: mặc dù, giá nguyên liệu giấy tăng chóng mặt nhưng các doanh nghiệp bao bì không thể tăng giá bán ở mức đủ bù đắp chi phí vì khách hàng không dễ gì chấp nhận. Vì vậy, các doanh nghiệp vẫn phải "gồng mình" chịu lỗ mong chờ qua thời điểm tăng giá và để giữ được khách hàng.

Nguồn nhập khẩu của các doanh nghiệp trong nước chủ yếu là từ ASEAN, Hàn Quốc, Nhật Bản. Vào khoảng tháng 6, 7/2007, giấy Kraft nhập khẩu từ Nhật Bản khoảng 420 USD/tấn, giờ đã lên 475 USD/tấn, giấy Dublex trước đây mua 520 USD/tấn nay tăng lên 590 USD/tấn. Trong khi đó, giá giấy trong nước còn tăng mạnh hơn, mới tháng 8/2007, loại giấy bình thường nhất chỉ để làm lớp sóng bên trong thành bao bì có giá là 3.700 đồng/kg và nay đã có giá 5.700 đồng/kg, còn loại giấy để làm bề mặt do nhà máy giấy Việt Trì bán ra có giá6.800 đồng/kg thì nay đã tăng lên 8. 900 đồng/kg. Các loại giấy bình thường khác cũng tăng từ 4.500 đồng lên 6.500 đồng/kg.

Nguyên liệu nhập khẩu vào Việt Nam tăng nhưng vẫn bị ảnh hưởng bởi chính sách thuế. Nhiều nước trong khu vực và trên thế giới nhập khẩu bột và giấy loại là 0%, thì tại Việt Nam bột là 1% còn giấy loại là 3%. Giá nguyên liệu cao lại phải chịu thêm thuế đã làm cho khả năng duy trì sản xuất của các doanh nghiệp giảm. Đối với ngân sách Nhà nước 3% không lớn nhưng đối với các doanh nghiệp sản xuất thì đó là vấn đề rất lớn.

Hiện nay, các nhà máy giấy trong nước chỉ chú trọng đến sản xuất giấy viết, giấy in báo, nơi cung cấp giấy nguyên liệu lớn nhất hiện nay vẫn là khu làng nghề ở Bắc Ninh nhưng lại chủ yếu tái chế từ nguồn giấy phế liệu. Trong khi đó, hai nhà máy Bãi Bằng và Tân Mai đã chủ động được nguồn nguyên liệu nhưng cũng không đáp ứng được nhu cầu.

Không những thế, nguồn giấy trong nước ngày càng mất đi dẫn đến mức độ khan hiếm ngày càng cao. Do Việt Nam là nước xuất khẩu, 70 - 80% giấy bao bì sản xuất dành cho việc xuất khẩu hàng công nghiệp, thế nhưng khối lượng này chỉ có ra đi mà không quay vòng tái sản xuất trong nước. Nguyên liệu đã ít ỏi lại thêm nhập khẩu khó khăn, vì vậy, giấy phế liệu trong nước hiện tại cũng rất đắt và phải tranh nhau mua.

Hiện tại quan niệm về bao bì đã thay đổi. Trước đây, không mấy ai chú trọng đến bao bì, nhưng nay lại khác một sản phẩm tốt không chỉ được đánh giá ở nội dung mà còn phải thể hiện sức mạnh ở chính mẫu mã hoặc bao bì bắt mắt, vì điều đó không những ảnh hưởng lớn tới tâm lý người tiêu dùng mà còn để nhận diện và khẳng định thương hiệu sản phẩm.

Như vậy, điều tất yếu là "cái" bao bì đã chiếm tới 50% có khi là 80% giá trị của sản phẩm. Như vậy nhìn về lâu dài, khi mà nhu cầu tiêu dùng ngày càng tăng lên, yêu cầu về mẫu mã ngày càng khắt khe hơn, ngành xuất khẩu đang có đà tăng mạnh, rất nhiều mặt hàng cần đến bao bì, trong khi đó các doanh nghiệp sản xuất bao bì vẫn đang phải đối mặt với tình cảnh éo le như hiện nay thì sẽ ảnh hưởng và thiệt hại rất khó lường?

Khó khăn hiện nay của ngành sản xuất bao bì không chỉ là do giá giấy nguyên liệu tăng cao, mà nguyên nhân sâu xa là do chúng ta chưa có một sự đầu tư cần thiết và đúng mức cho ngành công nghiệp này. Việc đầu tư cho một nhà máy bột giấy, sản xuất giấy quy mô lớn cần rất nhiều vốn nhưng các doanh nghiệp trong nước vẫn có thể hợp sức nhau làm được. Vấn đề chính là nhất thiết phải có một chính sách cụ thể của Nhà nước để hỗ trợ cho ngành này vì nó liên quan đến chính sách về trồng và khai thác nguyên liệu, bảo vệ rừng, điều mà bấy lâu nay nằm ngoài khả năng của các doanh nghiệp.

Sản xuất và xuất khẩu càng phát triển thì nhu cầu về bao bì càng lớn, trong khi đó ngành này đang có cơ hội để phát triển trong tương lai, góp phần phát triển nền kinh tế và giải quyết các vấn đề xã hội. Đã có nhiều nhà đầu tư nước ngoài nhận thấy tiềm năng về nhu cầu cũng như khả năng phát triển và cung cấp nguyên liệu của ngành này đã xin giấy phép đầu tư vào sản xuất.

Hi hi, hình như tiêu đề không chuẩn? Ai lại nói là "Cổ phiếu" nhận giải thưởng "Doanh nghiệp"? Nhặt thêm viên sạn nữa ở đoạn cuối "Giấy SG đứng thứ đầu về năng lực sản xuất tại Việt Nam." Nhưng phải nói thông tin và phần comment rất bổ ích. Hi vọng có thể tìm được cổ phiếu của công ty mà mình có thể "đầu tư" theo đúng nghĩa trong thời gian tới.

Giấy Sài Gòn ra đời từ năm 1998, trong vòng 5 năm đầu, Công ty xác định chỉ làm công tác gây dựng thị trường không phải ở nội thành mà là ở các quận, huyện ngoại thành và các tỉnh, thành lân cận. Và đến cuối năm 2006, Giấy Sài Gòn đã là thương hiệu đứng thứ nhì trong các sản phẩm giấy tiêu dùng với 3 giải thưởng về thương hiệu mạnh Việt Nam (theo Sài Gòn Giải phóng).

Nhớ lại những ngày đầu tiên, ông Cao Tiến Vị, Tổng Giám đốc CTCP Giấy SG chia sẻ, “Chúng tôi đã đi bán giấy giống như người đi bán cà rem”. Trước khi lập công ty, do không “bạo vì tiền” nên ông Vị đã mất khá nhiều thời gian suy nghĩ cho việc đặt tên công ty và cuối cùng Giấy Sài Gòn đã được chọn bởi “nó dễ nhớ, dễ thuộc và dễ đi vào lòng người”.

Khi đã thành công ở “vòng ngoài”, Giấy Sài Gòn bắt đầu “đánh” mạnh vào nội thành. Lúc này, công ty vừa bước vào giai đoạn tìm hiểu và định hình nhu cầu tiêu dùng, vừa chú trọng đến việc xuất hiện trên các phương tiện thông tin đại chúng và tham gia các giải thưởng để thu hút sự chú ý của người tiêu dùng. Với phương châm “thị trường đến đâu, đầu tư đến đấy”, Giấy Sài Gòn đã mạnh dạn đầu tư dây chuyền thiết bị để đa dạng hóa sản phẩm, chiếm lĩnh thị phần. Trong năm 2007, Giấy Sài Gòn sẽ xuất hiện với nhiều nhãn hiệu mới, cao cấp hơn, đồng thời tăng cường xuất khẩu ra nước ngoài. “Với những thương hiệu mới thì cách gây dựng theo dạng “đánh du kích”, đến thời điểm này vẫn còn nguyên tác dụng” – ông Vị chia sẻ.

Cũng theo ông Vị, khó khăn lớn nhất hiện nay trong việc xây dựng và phát triển thương hiệu, đó là các DN đang phải đối đầu trong việc cạnh tranh để thu hút những người thực sự có năng lực. Do vậy, con đường ngắn nhất của nhiều DN hiện nay là sử dụng người nước ngoài ở các vị trí quan trọng để hoạch định chiến lược phát triển thương hiệu. Bên cạnh đó, các DN trong nước đang bị khống chế bởi chi phí quảng cáo là 10%, trong khi DN nước ngoài chi gấp nhiều lần. Đây cũng chính là lý do khiến tần suất xuất hiện của các sản phẩm nước ngoài ngày càng dày đặc trên các phương tiện thông tin đại chúng, DN trong nước khó có thể chen chân vào…

Khi các ngành kinh doanh tài chính, ngân hàng, bất động sản đang là điểm nóng của nền kinh tế, một doanh nghiệp sản xuất trong lĩnh vực còn nhiều khó khăn như Giấy Sài Gòn lại được đề cử giải thưởng với thành tích tăng trưởng quả là một ngạc nhiên thú vị! Hy vọng có dịp tới thăm nhà máy sản xuất của Giấy Sài Gòn.

Con số 104.000 tấn giấy thành phẩm các loại, gồm có 2 nhóm sản phẩm chính là giấy công nghiệp (giấy Duplex, giấy Test liner, giấy Medium) và giấy tiêu dùng (giấy cuộn vệ sinh, khăn hộp, khăn tay, khăn ăn, khăn giấy các loại, và ly giấy), trong năm 2006 của Giấy Sài Gòn rất ấn tượng. Theo ông Vũ Ngọc Bảo, Tổng thư ký Hiệp hội giấy Việt Nam cho biết: sản lượng giấy của Việt Nam năm 2005 là 850.000 tấn, đáp ứng được khoảng 60% nhu cầu trong nước, sản lượng nhập khẩu 657.150 tấn, trị giá gần 311 triệu USD.

Theo Hiệp hội Giấy Việt Nam, tính tới thời điểm cuối năm 2006, cả nước có hơn 300 doanh nghiệp sản xuất giấy các loại với quy mô khác nhau, gồm: 7 doanh nghiệp thuộc Tổng công ty giấy Việt Nam, 6 doanh nghiệp nhà nước thuộc Hà Nội, Thanh Hoá, Nghệ An, Huế, Bình Dương, Long An, còn lại là các công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn, các hợp tác xã và doanh nghiệp tư nhân. Các đơn vị sản xuất giấy trải ra khắp miền đất nước, nhưng tập trung đông nhất vẫn là khu vực tỉnh Bắc Ninh (khoảng 100 doanh nghiệp), Tp.HCM với 60 doanh nghiệp.

Theo thống kê của Hiệp hội giấy Việt Nam, ngành giấy đã có tốc độ tăng trưởng cao và liên tục trong những năm vừa qua. Từ năm 1990 đến 1999, tốc độ tăng trưởng bình quân là 16%/năm, 3 năm sau đó (2000, 2001 và 2002) tốc độ tăng trưởng là 20%/năm, 5 năm tiếp theo tốc độ tăng trưởng dự báo là 28%/năm.

Với tốc độ tăng trưởng cao như vậy, cùng với gia tăng sản phẩm giấy nhập khẩu, đã giúp định suất tiêu thụ giấy trên đầu người của Việt Nam tăng từ 3,5kg/người/năm trong năm 1995 lên 7,7kg/người/năm trong năm 2000, 11,4 kg/người trong năm 2002 và khoảng 16 kg/người/năm trong năm 2005.

Tuy nhiên mức bình quân tiêu thụ giấy trên đầu người của Việt Nam vẫn còn rất thấp và cách xa các nước trong khu vực. Theo số liệu của tạp chí chuyên ngành giấy, năm 2004, mức tiêu thụ giấy (kg/người/năm) bình quân của châu Á đạt 32, trong đó Thái Lan là 31, Indonesia 19,4, Malaysia 80,9, còn ở Việt Nam mới chỉ có 14 kg. Việt Nam trở thành thành viên thứ 150 của WTO sẽ tạo ra cơ hội lớn để các doanh nghhiệp Việt Nam thâm nhập thị trường Trung Quốc, Lào, Campuchia và các nước trong khu vực.

Cũng theo Hiệp hội giấy Việt Nam, năng lực sản xuất nội địa hiện nay đối với mặt hàng giấy carton chỉ đáp ứng được 51% nhu cầu trong nước của mặt hàng này và đối với mặt hàng giấy vệ sinh thì sản xuất trong nước chỉ đáp ứng được 28% nhu cầu, riêng giấy couché có sản lượng rất thấp, chỉ đáp ứng được khoảng 8% nhu cầu.

Trong khi đó, mức độ gia tăng nhu cầu tiêu dùng các sản phẩm giấy trong những năm tới được dự tính là rất lớn cùng với tốc độ tăng trưởng kinh tế và chiến lược phát triển ngành giấy của Chính phủ. Đặc biệt, với mặt hàng giấy vệ sinh, tốc độ tăng nhu cầu tiêu dùng sẽ rất cao do thu nhập tăng, mặt bằng dân trí tăng, sự hỗ trợ phát triển của các tổ chức phi chính phủ trong việc giáo dục vệ sinh.

Theo dự báo của Tổng công ty giấy Việt Nam và Hiệp hội giấy Việt Nam, ngành giấy sẽ tăng trưởng ở mức khiêm tốn nhất là 10% và đến 20% hàng năm trong những năm tới.

Để đáp ứng được mức độ tăng trưởng trên, ngành giấy Việt Nam đã có chiến lược phát triển từ nay đến 2010, đến năm 2010, sản lượng giấy sản xuất trong nước sẽ đạt tới 1,38 triệu tấn giấy/năm (trong đó khoảng 56% là nhóm giấy công nghiệp bao bì và 25% là nhóm giấy vệ sinh) và 600.000 tấn bột giấy.

Hạn chế cạnh tranh lớn nhất của các nhà máy giấy hiện nay là suất đầu tư quá lớn nhưng công nghệ lại lạc hậu, năng suất thấp, sản phẩm còn đơn điệu về chủng loại và giá thành cao.

Ngành giấy đang phải đối đầu với tình trạng thiếu bột giấy nghiêm trọng, kéo dài suốt gần 4 năm qua, nhất là bột hóa tẩy trắng dùng cho sản xuất các loại giấy cao cấp. 20 năm qua (kể từ 1975), sản lượng bột giấy tẩy trắng của Việt Nam chỉ tăng từ 70.000 tấn/năm lên 80.000 tấn/năm. Các nhà máy giấy phụ thuộc quá nhiều vào nguồn bột giấy nhập khẩu.

Mỗi năm, Việt Nam phải nhập khẩu hơn 150.000 tấn bột giấy trong khi đó nguồn nguyên liệu dồi dào trong nước để sản xuất bột giấy thì chưa được khai thác là bao và Việt Nam chưa có công nghệ sản xuất bột giấy cao cấp.

Anh Cao Tiến Vị, Chủ tịch HĐQT Giấy Sài Gòn là một người trong dáng vẻ nho nhã, cách thức nói chuyện từ tốn - lịch sự - rất lắng nghe. Khi nói chuyện với anh thì được biết những gian truân và nỗi niềm từ rất lâu của một người bắt tay vào nghề kinh doanh từ khi còn rất trẻ. Sự hiểu biết, từng trải và ý chí chinh phục ngành nghề đã tạo cho anh một vị trí đáng nể trong giới doanh nhân Việt Nam, và sắp tới đây là ASEAN. Tôi chúc anh Vị thành công nữa với kế hoạch sắp tới niêm yết trên HOSE. Cũng chúc thương hiệu Giấy Sài Gòn một vị trí được kính trọng tại cộng đồng doanh nghiệp ASEAN, sân chơi quốc tế "trung chuyển" sang làng doanh nghiệp toàn cầu.

Những doanh nghiệp như Giấy Sài Gòn đang tiếp tục mang thương hiệu Việt đi ra thế giới. Không chỉ sâm-panh mà còn có cả cạnh tranh. Các doanh nghiệp cần sự ủng hộ của thị trường ngay tại sân nhà Việt Nam.