Tôi nhận ra điều này khi thị trường chứng khoán VN đi vào hoạt động. Nếu bạn tự làm công việc của chính mình, kiên nhẫn, và tự cách li bạn khỏi ý kiến của quần chúng, thì bạn có thể làm tốt được. Khi bạn cảm thấy mệt mỏi, vượt ra khỏi khả năng của bạn, và bắt đầu chệch ra khỏi triết lý đầu tư của bạn thì đó là lúc bạn có thể gặp phải rắc rối.

Theo tôi, triết lý đó được xây dựng dựa trên 5 quy tắc sau:

Tự làm công việc của bạn
Điều này thì rõ ràng dễ hiểu nhưng có lẽ sai lầm phổ biến nhất mà các nhà đầu tư thường mắc phải là họ không biết nên mua chứng khoán nào. Bạn sẽ không mua chứng khoán đó nếu bạn không biết rõ về tình hình bên trong cũng như bên ngoài của công ty này.

Điều này có nghĩa rằng bạn cần phải nâng cao hiểu biết của mình về kế toán để rồi bạn có thể tự quyết định được mức độ tài chính hiện tại của công ty như thế nào. Thứ nhất, bạn quăng tiền của mình vào rủi ro thì bạn phải biết mình nên mua cái gì. Thêm nữa bạn không thể dựa vào một người khác nói với bạn rằng một công ty nào đó là nơi đầu tư hấp dẫn. Bạn phải tự quyết định đầu tư cho chính mình, bởi một cổ phiếu tăng trưởng nóng với người này lại là một thảm họa sắp xảy ra với người kia.

Tìm ra thế mạnh kinh tế
Điều gì phân biệt một công ty xấu với một công ty tốt hay một công ty tốt với một công ty xấu?

Câu trả lời là phần lớn thế mạnh mà công ty đó xây dựng sẽ phân biệt nó với công ty khác. Thuật ngữ “thế mạnh” thường được dùng để miêu tả lợi thế cạnh tranh của công ty, giống như các thành trì bảo vệ các lâu đài thời xa xưa, thế mạnh kinh tế giúp lợi nhuận công ty khỏi bị tấn công bởi các đối thủ cạnh tranh.

Trong bất kỳ nền kinh tế cạnh tranh nào, vốn luôn tìm đến những nơi có tỷ suất sinh lợi mong đợi cao nhất. Kết quả là các công ty có lợi nhuận cao thường bị bao vây bởi các đối thủ cạnh tranh, điều này giải thích tại sao mà lợi nhuận của hầu hết các công ty qua thời gian đều có khuynh hướng trở về mức trung bình. Điều này có nghĩa là các công ty có lợi nhuận cao thường trở nên ít lợi nhuận hơn bởi sự cạnh tranh của các đối thủ.

Có một biên độ an toàn
Tìm ra được những công ty tốt nhất là một nửa công đoạn trong quy trình đầu tư, nửa công đoạn còn lại là đánh giá giá trị của công ty đó. Bạn không thể bước ra thị trường và sẵn sàng chi trả những gì mà thị trường yêu cầu về cổ phiếu đó bởi vì thị trường đôi khi có thể yêu cầu những mức giá quá cao. Và nếu như bạn phải trả một giá quá cao thì lợi nhuận của bạn sẽ không như mong đợi.

Mục tiêu của bất kỳ một nhà đầu tư nào cũng là mua được những cổ phiếu với giá thấp hơn giá trị thực của chúng. Nhưng không may là việc ước lượng giá trị cổ phiếu lạc quan thì quá dễ còn tương lai thì lại đi theo chiều hướng xấu hơn mong đợi. Chúng ta có thể bù đắp được cho những chiều hướng xấu này bằng cách mua những cổ phiếu chỉ khi giá của chúng thấp hơn một cách đáng kể so với giá trị của chúng được ước lượng. Phần chênh lệnh giữa giá thị trường và giá trị ước lượng của cổ phiếu chính là biên độ an toàn.

Một cách đơn giản để có được cảm nhận về giá trị của cổ phiếu là xem xét tỷ số giá trên thu nhập trong quá khứ của nó và chỉ số giá trên giá sổ sách.

Điều quan trọng cần nhớ bây giờ đơn giản chỉ là: nếu bạn không sử dụng những quy tắc và nguyên tắc trong việc tìm ra mức giá mà bạn sẵn lòng chi trả thì sau đó bạn sẽ cảm thấy hối tiếc. Định giá giá trị của cổ phiếu là một phần quan trọng trong tiến trình đầu tư.

Nắm giữ vị thế trên một chặng đường dài
Không được quên rằng mua cổ phiếu là một hoạt động mua “món hàng chính yếu - niềm tin” và phải được đối xử đúng như thế. Bạn không phải đang mua hay bán một chiếc xe hơi, một chiếc tủ lạnh hay một cái đầu DVD 50 lần một năm. Đầu tư là một hiệp ước dài hạn bởi vì giao dịch ngắn hạn có nghĩa là bạn đang chơi một trò chơi của người thua cuộc. Chi phí thực sự đã bắt đầu tăng lên – cả về thuế lẫn chi phí trung gian và sẽ tạo ra một rào chắn không thể vượt qua được để tiến tới một kết quả tốt.

Biết được khi nào bán
Một cách lý tưởng thì chúng ta nên nắm giữ các khoản đầu tư mãi mãi, nhưng sự thật thì có rất ít công ty có giá trị cho mình nắm giữ cả thế kỷ và vì thế chỉ có một số ít nhà đầu tư với đầy đủ thông thái mới mua được cổ phiếu của các công ty này. Biết được khi nào là thời điểm phù hợp để bán những cổ phiếu này là một điều quan trọng tối thiểu cũng như là biết được khi nào nên mua nó, chúng ta thường bán đi phần thắng lợi quá sớm còn nắm giữ phần lỗ lại quá lâu.

Chìa khóa thành công là theo dõi công ty mà bạn nắm giữ cổ phiếu chứ không phải theo dõi giá cổ phiếu đó. Theo dõi thông tin về công ty đó cũng như ngành nghề mà công ty đó hoạt động tốt hơn là xem giá của cổ phiếu đó 20 lần một ngày.

Chúng tôi sẽ hỗ trợ các nhà đầu tư khi nào nên bán cổ phiếu bằng hướng dẫn cho nhà đầu tư biết khi nào không nên bán trong các bài viết sau.

Trên đây là năm quy tắc để đầu tư chứng khoán thành công mà các nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán VN cần lưu ý khi tham gia vào thị trường.