Lại thêm câu chuyện về rau sạch. Trên Tuổi trẻ online ngày 3/10/2007 của Thanh Khuê có bài viết "Rau "sạch" cũng đầy ký sinh trùng" đã cảnh báo thêm cho chúng ta về tình trạng rau sạch và nước "rửa sạch" rau cũng không thể rửa sạch ký sinh trùng.

Nhiều mẫu rau ở các siêu thị có ký sinh trùng (KST). Các loại nước "rửa sạch" rau lại không thể rửa sạch KST.

Ngày 25-9, chúng tôi đến một số siêu thị và cửa hàng bán rau sạch chọn mua ngẫu nhiên 10 loại rau: càng cua, ngổ (rau om), húng, xà lách xoong, hành lá, rau răm, muống, tần ô (cải cúc), hẹ và xà lách. Sau đó, đem gửi đến Trung tâm Đào tạo - bồi dưỡng cán bộ y tế (ĐT-BD CBYT) TP.HCM nhờ xét nghiệm tìm KST.

Trước khi xét nghiệm, toàn bộ mẫu rau được rửa bằng nước thường. Qua phương pháp quay ly tâm rồi tiếp tục lấy cặn đem xét nghiệm dưới kính hiển vi, kết quả cho thấy gần mười mẫu rau đều nhiễm trùng lông và trùng roi. Ngoài ra, một số mẫu rau còn nhiễm một số loại KST khác như rau ngổ nhiễm bào nang amip (bào nang E. histolytica và E. coli); rau húng nhiễm giun trong đất và bào nang amip; tần ô, rau muống, lá hẹ và rau càng cua đều nhiễm ấu trùng giun.

TS Trần Thị Hồng - chủ nhiệm bộ môn KST Trung tâm ĐT-BD CBYT TP - cho biết khi mua rau ở các siêu thị người tiêu dùng rất yên tâm về mặt tâm lý, chỉ xử lý rau sơ bộ rồi đem sử dụng. Từ đó dễ có nguy cơ bị nhiễm trứng giun đũa, giun móc, ấu trùng giun móc, giun đũa chó mèo, bào nang amip, trùng lông, trùng roi... khi ăn phải rau sống rửa không sạch.

Mắc nhiều loại bệnh

TS Trần Thị Hồng cho biết tùy theo thể trạng từng người, khi KST xâm nhập cơ thể có thể gây bệnh ngay, hoặc "ngủ yên" một thời gian chờ cơ hội thuận lợi mới tấn công. Với trẻ em có thể làm chậm phát triển thể chất và tinh thần: vóc dáng còi cọc, trí nhớ kém, không tập trung, học mau quên...

Trẻ em nhiễm nhiều giun kéo dài sẽ đưa đến suy dinh dưỡng do giun "chiếm đoạt" khẩu phần ăn hằng ngày. Ngoài ra, một số trường hợp còn gây nguy hiểm cho tính mạng như: u não, viêm tụy cấp, ápxe gan, thủng ruột, viêm phúc mạc, viêm màng não, co giật, động kinh, viêm ruột thừa, giun đũa gây tắc ruột, giun đũa chui ống mật. Còn giun móc sống ký sinh tại tá tràng và bám vào niêm mạc ruột để hút máu, dễ gây nên tình trạng thiếu máu.

Cũng theo TS Trần Thị Hồng, trong các mẫu rau xét nghiệm, nhóm amip (bào nang E. histolytica và entamoeba coli) chiếm tỉ lệ cao nhất so với các loại KST khác. Khi nhiễm bào nang này, con người có thể mắc bệnh lỵ amip với các triệu chứng đau bụng, cảm giác buốt hậu môn, phân có nhầy và máu. Sau giai đoạn cấp tính hay bán cấp, bệnh trở nên mãn tính với những cơn bệnh cách quãng. Khi E. histolytica xâm nhập các bộ phận như gan, phổi có thể dẫn đến ápxe gan, phổi. Còn khi trong rau có bào nang entamoeba coli, chứng tỏ rau bị ô nhiễm phân người.

Với người bị nhiễm giun đũa chó thường có biểu hiện động kinh, liệt nửa người, viêm cơ tim, viêm màng não, rối loạn nhãn quan, to gan... Để chẩn đoán bệnh này phải xét nghiệm máu mới biết được.

"Sạch" mà không sạch

Bộ môn KST Trung tâm ĐT-BD CBYT TP đã làm thử nghiệm so sánh đối chứng khả năng diệt KST của ba loại: nước thường và hai loại nước rửa "rau sạch" nhãn hiệu V và O. Kết quả sau khi rửa bằng nước thường và nước V rau vẫn còn nhiễm KST rất cao. Tất cả mẫu rau đều còn bào nang amip và trên 60% mẫu rau vẫn còn trứng giun đũa chó mèo, ấu trùng giun. Còn rửa bằng loại nước O vẫn có hơn 43% mẫu rau còn amip, gần 47% có trứng giun đũa chó mèo, 30% còn ấu trùng giun, gần 77% còn trùng lông (không sạch bằng với nước rửa thường, còn 73%)...

Để đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, các nhà hàng, quán ăn lớn nên sục rửa rau ăn sống bằng nước ozon với nồng độ cao. Đối với người dân nên rửa từng lá rau dưới vòi nước, sau đó rửa kỹ lại vài lần trong thau sạch. Không sử dụng ăn sống nếu phát hiện rau có màu sắc, hình dáng, mùi vị lạ. Ngoài ra, cần có biện pháp xử lý rau kết hợp trước khi ăn như: ngâm nước muối, mua rau đã rửa bằng nước ozon rồi về rửa kỹ từng lá dưới vòi nước chảy để tránh tái nhiễm KST... Tốt nhất nên nấu chín rau trước khi ăn.

94% mẫu rau nhiễm ký sinh trùng

Theo TS Trần Thị Hồng, cách đây không lâu bộ môn KST đã thực hiện một nghiên cứu về KST trên rau sống bán tại các siêu thị ở TP.HCM. Kết quả nghiên cứu 90 mẫu rau tại 15 siêu thị cho thấy tỉ lệ nhiễm các loại KST kể trên lên đến hơn 94% (85 mẫu). Trong đó, 100% các mẫu rau đắng, rau má, xà lách xoong, rau gia vị và 92% mẫu xà lách, rau cải, tần ô bị nhiễm KST; thấp nhất là rau muống cũng gần 85%.

Có 12/13 mẫu xà lách nhiễm KST! Trong đó, có đến mười mẫu cùng lúc có sự hiện diện của cả ba loại KST amip, trùng lông, trứng giun đũa chó mèo. Có 7/13 mẫu rau cải nhiễm năm loại KST là amip, trùng lông, trùng roi, trứng giun đũa chó mèo và ấu trùng giun. Ngoài ra, tìm KST trên tám mẫu rau gia vị đều phát hiện có amip, trứng giun đũa chó mèo, ấu trùng giun.

Bảo vệ "kho báu" sức khỏe luôn là quan tâm hàng đầu của mỗi người. Tác giả P. Thanh trên báo điện tử Dân Trí ngày 21/9/2007 có lời khuyên cẩn thận khi mua dừa xiêm, một loại trái cây vẫn được coi là đồ uống giải khát hấp dẫn.

“Công nghệ” làm ngọt dừa

Giống như nhiều người, điểm dừng quen thuộc của chị Nhung là một trong những quán giải khát gần Gò Đống Đa (Hà Nội). Khu vực này bán khá nhiều loại dừa Thái Lan đã bóc vỏ sẵn - một loại quả khá phổ biến tại Hà Nội trong vài năm trở lại đây. Theo chị Nhung, đây là cách giải khát rất an toàn bởi trong vô vàn thứ hoa quả đang bán trên thị trường, dừa thuộc dạng lành (không thuốc trừ sâu mà cũng chẳng chất bản quản…).

Quả thực, với giá thành không quá đắt (10 - 12 nghìn đồng/quả) khu vực này thu hút không ít người đến uống nước dừa tại chỗ hoặc mua đem về, đặc biệt là trong những ngày nắng nóng. Với những quả dừa trắng phau, khách chỉ việc cắm ống hút vào lỗ mầm quả dừa là có thể thưởng thức nước dừa mát lạnh, ngọt lừ.

Thế nhưng theo lời tiết lộ của anh Thanh, một đầu mối chuyên giao dừa cho nhiều quán giải khát ở Hà Nội: loại dừa xiêm mà các chủ quán vẫn gọi là dừa Thái Lan thực chất được trồng ở Bến Tre. Loại dừa này có vị ngọt và thơm ngon và được rất nhiều người ưa thích. Tuy nhiên, do sức tiêu thụ trên thị trường khá lớn nên thường xuyên không đáp ứng được nhu cầu.

Không bỏ lỡ cơ hội, nhiều hàng giải khát đã mua loại dừa có chất lượng kém hơn hẳn với giá khá rẻ (1 - 3 nghìn đồng, tuỳ thời điểm) rồi “phù phép” biến chúng thành “dừa Thái” bán cho khách. Phương pháp thực hiện khá đơn giản, người bán hàng chỉ việc lóc vỏ quả dừa sao cho chỉ còn một lớp vỏ mỏng ngà rồi thêm đường hoá học bằng cách tiêm qua lỗ mầm trên đầu quả dừa. Vậy là loại nước dừa non có vị chua chua sẽ trở nên ngọt lừ và được bán với giá gấp 6 - 8 lần giá trị thực của nó.

Để giữ cho vỏ dừa trắng phau cả ngày, không bị thâm đen do chảy nhựa, nhiều người bán hàng dùng phương pháp ngâm quả dừa trong nước phèn chua đặc. Nhưng cách này tỏ ra không mấy hiệu quả nên sau đó họ đã dùng một cách vừa nhanh vừa rẻ tiền là ngâm dừa bằng nước có pha thêm thuốc tẩy Javen - loại chuyên dùng tẩy trắng vải. Với một lượng nhỏ thuốc tẩy pha vào thùng nước, một lượng lớn quả dừa sẽ trắng phau suốt cả ngày. “Công nghệ” này còn được áp dụng để làm trắng măng. Đó cũng là lý do tại sao măng tre bán ở chợ hiện nay cứ trắng phau chứ không vàng vàng, thâm thâm như ngày xưa!

Theo khảo sát của phóng viên, ở một số khu vực tập trung đông các quán giải khát như phố Tây Sơn, Phan Đình Phùng, Hàng Hành,  Kim Liên…loại dừa “Thái” này được khá nhiều người ưa chuộng.

Độc hại dừa tiêm đường hóa học

Theo Viện Vệ sinh y tế công cộng TPHCM, đường hóa học (hay là chất ngọt tổng hợp) là chất không có trong tự nhiên, thường có vị ngọt gấp 200 lần so với đường kính saccharose (đường tự nhiên khai thác từ mía, củ cải đường) và tuyệt nhiên không hề có một giá trị dinh dưỡng nào khác và thường được chỉ định đối với người mắc bệnh tiểu đường.

Tuy nhiên, trên thị trường hiện nay vẫn đang tồn tại rất nhiều những chất tạo ngọt có gốc hóa học là sodium cyclamate - một loại đường hóa học không hề có trong danh mục các loại phụ gia thực phẩm đã được Bộ Y tế cho phép lưu hành tại Việt Nam. Nguyên do là loại đường hóa học này có thể gây ra ung thư gan, ung thư phổi, dị dạng bào thai, ảnh hưởng đến các yếu tố di truyền... Hơn nữa các chất chuyển hóa của cyclamate như mono và di cyclohexylamin còn độc hại hơn cả cyclamate (chỉ cần 0,7% đã có tác dụng kích thích và gây ung thư cho chuột). Từ những nguy cơ gây bệnh khi sử dụng lâu dài, hiện nhiều nước trên thế giới (trong đó có VN) đã không cho phép sử dụng cyclamate làm phụ gia thực phẩm.

Tuy nhiên, do đặc tính tạo ngọt cao, giá thành lại khá rẻ nên đường hoá học vẫn thường được bán ở tất cả các sạp hành khô trong chợ. Chỉ 1 viên đường hoá học (500 - 1.200đ) là đủ làm ngọt hàng chục quả dừa.

Về vấn đề một số người bán hàng vì muốn bán được nhiều hàng để tăng lợi nhuận mà dùng nước tẩy để làm trắng củ, quả, ông Nguyễn Xuân Lãng, trưởng phòng Phân tích và Kiểm tra môi trường, Viện Hóa học Công nghiệp Việt Nam cho biết: Chất tẩy Javen vốn dĩ chỉ dùng trong công nghiệp, nếu dùng để tẩy thực phẩm sẽ gây clo hoá các chất hữu cơ, sinh độc và dần dần ảnh hưởng đến cơ thể người. Thậm chí, thuốc tẩy Javen nồng độ cao khi vào đường tiêu hóa sẽ gây bỏng nặng, có thể làm loét, thủng dạ dày, thậm chí tử vong nếu không được điều trị đúng cách và kịp thời.

Theo kinh nghiệm của một người bán giải khát: để phát hiện quả dừa xiêm bị tiêm đường hoá học cần để ý đến phần cuống (mỏm) của quả dừa đó. Nếu phần mỏm này sùi bọt nước thì đích thị quả dừa đó bị “tiêm”.  Tuy nhiên, những quả dừa đã tiêm đó đã được để vào trong tủ lạnh thì cũng đành “bó tay”, không phân biệt được.

Chính vì vậy, cách tốt nhất để có được quả dừa an toàn, là người mua nên chọn loại quả dừa chưa bị bóc vỏ, còn nguyên ở chùm. Khi muốn uống nước dừa tại chỗ, hãy yêu cầu người phục vụ chặt tại chỗ, tuyệt đối không ngâm không rửa gì. Hãy bằng lòng với hình ảnh khi vạt vỏ ra xong, vỏ dừa sẽ thâm đen, đó chính nhựa do vỏ dừa tiết ra.

Để tránh bị lừa khi mua dừa xiêm, hãy chọn mua ở các quầy hàng đảm bảo hoặc trong những siêu thị có uy tín chuyên cung cấp hoa quả tươi.

Khi nào có dự án rau sạch SAGA, xin cho NewOnes được đặt mua đầu tiên. Ai cũng lo lắng cho sức khỏe khi không có nguồn thực phẩm sạch. Riêng chúng em còn thêm mối lo về sự hài lòng của khách hàng. Không kiếm ra nguồn thực phẩm sạch, mất nghiệp như chơi các bác ạ.

Trong lúc chờ rau sạch của ostrich lớn, mời các bác dùng thử sản phẩm của chúng em. Xin cám ơn.

Ý tưởng của bạn ostrich quá hay. Nếu làm được như thế thì rõ ràng SAGA không chỉ ươm rau sạch mà còn có thể "ươm các dự án kinh doanh."

Em nghĩ Dr.Vương đứng ra lãnh đạo dự án này đi ạ, cộng đồng Saga có thể kêu gọi và hội tụ đủ các cá nhân tham gia hiện thực hóa ý tưởng này. Em nghĩ cái chính là năng lực thực hiện của các bên tham gia:

+Thị trường: Cộng đồng kinh tế bên Saga có thể làm tốt
+Cộng nghệ rau sạch thì tìm kiếm mấy bác bên viện nông nghiệp
+Công nghệ phụ trợ như nhà kính, thiết bị tự động hóa trong nhà kính....em có thể lo được
+Vốn thì phải do nhiều bên đóng góp...
+Đất đai để thực hiện dự án nếu mà trong bán kinh 100Km(Hà Nội) thì em nghĩ nhiều bác có đủ quan hệ chính trị lo được việc này
Không biết còn thiếu cái gì nữa ạ...

Đặt mục tiêu: Giành 2 tháng nữa để các bên đi tìm kiếm thêm sự ủng hộ, 6 tháng tiếp  chuẩn bị các yếu tố hoàn thiện dự án, mất 8 tháng để khởi động dự án em nghĩ đó là một thành công đối với cộng đồng Saga

Câu hỏi của tôi: Cách đây 20-30 năm, Việt Nam có các điều kiện đã cải thiện tốt như hiện nay không? Lúc đó có thiếu rau ăn không? Rau lúc đó có bị ô nhiễm nặng như bây giờ không? Rau lúc đó có đắt lắm không?

Rau sạch và động vật sạch đã được đề cập từ những năm 90, khi đó tôi cũng được tham gia đề tài của GS. Vũ Quang Côn – Viện ST&TNSV. Trong đề tài này bao gồm các nghiên cứu như:

• Nghiên cứu thành phần và chu kỳ phát sinh phát triển của các loài sâu hại trên các ruộng rau ở phía Bắc và diễn thế của chúng,
• Nghiên cứu một số thảo mộc và thiên địch có tác dụng diệt sâu và ký sinh trùng,
• Nghiên cứu và đề xuất một số qui trình phòng trừ tổng hợp một số loài sâu bệnh.

Đề tài kết thúc với kết quả xuất sắc nhưng chưa được ứng dụng vào sản xuất do kinh phí nhà nước cấp chỉ cho giai đoạn nghiên cứu và cũng chưa có doanh nghiệp nào sản xuất rau sạch-động vật sạch.

Rau sạch ngoài việc phải đảm bảo chất lượng phục vụ nhu cầu trong nước mà còn phải đảm bảo các tiêu chuẩn khi xuất khẩu ra thị trường nước ngoài. Hiện nay đã xuất hiện các doanh nghiệp tham gia sản xuất mặt hàng này tuy nhiên diện tích trồng còn hạn chế do quĩ đất có hạn nên cần phải qui hoạch vùng sản xuất rau sạch. Vùng sản xuất rau sạch cần có điều kiện khí hậu phù hợp với cây trồng cũng như thích hợp cho ứng dụng các chế phẩm sinh học, có hệ thống giao thông thuận lợi.... và có thể phát triển thêm ở các vùng khác ngoài Hà Nội như vùng Tây Bắc, vùng Tây Nguyên....         

Quả thật là nan giải ....sao  không saganor nào khởi động dự án kinh doanh rau sạch nhỉ ?? bạn nnk làm ơn chia sẻ công thức trồng rau sạch của bạn được không? 

Cái cản trở việc trồng và kinh doanh rau sạch không phải là vốn hay công nghệ (trồng trong nhà lưới, nhà kính, trên giá thể đã tiệt trùng để ngăn sâu bọ, chủ động tưới, bón theo qui trình, chọn giống tốt,...tương đối đơn giản và ít rủi ro) vì đã có nhiều nhà đầu tư thành công với việc trồng hoa hay cây ăn quả sử dụng còn nhiều vốn và công nghệ hơn. Trồng rau theo công nghệ hiện đại, kiểm soát các yếu tố giống, đất, nước, sâu bệnh có thể cho sản phẩm không quá đắt (Israel khô cằn nhưng có thể thu được hơn 100.000$ nông sản từ một ha đất/năm)

Khó nhất là còn rau bẩn tràn lan thì rau sạch không bán được vì không ai biết đâu là bẩn, đâu là sạch. Việc phân biệt sạch hay bẩn, khâu phân phối không thể làm được vì vấn đề qui mô và chi phí+thời gian phân tích. Việc này đang luẩn quẩn ở khâu quản lý. 

Tôi nghĩ nếu làm việc chống rau bẩn quyết liệt và thường xuyên đủ để làm tăng giá thành rau bẩn, rau sạch có thể rẻ hơn rau bẩn, như thế nông dân lại trồng rau sạch.

Gia đình tôi đang tự trồng rau trên mấy hộp xốp để ở sân, chỉ đủ tuần 2 bữa rau sạch, còn lại thì vẫn phải mua rau không rõ sạch hay bẩn (trong siêu thị).

Sống trong xã hội mà từ không khí hít vào phổi, miếng ăn cho vào miệng đều bị ô nhiễm nặng nề và ngày càng nặng nề hơn, giữa thủ đô mà rác của bệnh viện được mang tái chế làm đồ gia dụng. Quả thật là..