Saga - Xem bản in

Nhượng quyền thương mại quốc tế: Đường tiến ra biển lớn

Người gửi: NKT -- 17/05/2007

Ngày nay, với những thành quả thật ấn tượng của các hệ thống kinh doanh theo hình thức nhượng quyền thương mại trên toàn thế giới, có thể khẳng định hoạt động kinh doanh nhượng quyền đã phát triển đến giai đoạn chín muồi ở rất nhiều nước trên thế giới như Mỹ, Canada, Tây Âu và Nhật Bản... Để tăng trưởng, các công ty nhượng quyền này phải chuyển sang tìm kiếm cơ hội kinh doanh ở các thị trường mới như Trung Quốc, Đông Âu, Trung Đông và các nước khác của Châu Á và đã gặt hái được những thành quả đáng kể. Đây cũng là điều đã được dự báo từ thập kỷ trước: Hoạt động nhượng quyền sẽ phát triển mạnh trên thị trường quốc tế.

Trên cơ sở nghiên cứu về hoạt động nhượng quyền thương mại tại 40 nước bao gồm các khu vực Bắc và Nam Mỹ, Châu Âu, Châu Á, Châu Phi và Châu Đại Dương với dân số khoảng 29,5 triệu dân, tổng GDP 10.650 USD, tỉ lệ biết chữ khoảng 95%, khoảng ¾ dân số sống ở thành thị, 55% dân số làm việc trong lĩnh vực dịch vụ và cứ 100 người thì có 44 đài phát thanh với mục đích là tìm ra những điều kiện thuận lợi và khó khăn cho hoạt động nhượng quyền thương mại quốc tế đã và sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hàng triệu lao động và hàng ngàn công ty trong thời gian tới. Một thực tế thật thú vị là cả 40 nước đều có các hiệp hội nhượng quyền. Điều này cho thấy hoạt động kinh doanh nhượng quyền đủ mạnh để các công ty kinh doanh nhượng quyền thấy có nhu cầu phải thành lập hiệp hội. Có nhiều hiệp hội chỉ mới thành lập trong thời gian gần đây, nhưng hơn nửa số đã thành lập từ năm 1989.

Tại 40 quốc gia được nghiên cứu, có khoảng 265 công ty kinh doanh nhượng quyền điều hành khoảng 14.561 hệ thống nhượng quyền và tạo ra được một khoản doanh thu 3,7 tỉ đô la. Kết quả này là minh chứng hùng hồn cho thấy rằng dự báo của con người từ thập kỷ trước về sự phát triển của hoạt động nhượng quyền trên toàn cầu là hoàn toàn có cơ sở. Tính trung bình, các nhà nhượng quyền phần lớn cư trú tại Bắc Mỹ, Châu Phi, Châu Đại Dương và Châu Á. Hoạt động nhượng quyền phát triển mạnh trong ngành nhà hàng, bán lẻ và ngành dịch vụ, đây là những lĩnh vực có truyền thống nhượng quyền. Sự phát triển của ngành kinh tế dịch vụ trên toàn cầu là một minh chứng rất thuyết phục của các nghiên cứu có giá trị trước đây cho rằng hoạt động nhượng quyền của ngành dịch vụ là hình thức đại diện quan trọng của việc thâm nhập vào thị trường nước ngoài.

Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy, các quốc gia hàng đầu về nhượng quyền và nhận quyền dường như rất gần gũi hoặc về mặt địa lý hoặc về mặt văn hóa với các quốc gia mà họ quan hệ mua bán nhượng quyền. Sự tương đồng về mặt văn hóa hay sự hiểu biết rõ thị trường giúp họ giảm thiểu các rủi ro trong hoạt động của mình. Trong khi các qui định về thuế, luật qui định hoạt động nhượng quyền tại mỗi nước quyết định đến sự phát triển của một hệ thống nhượng quyền thì khẩu vị, những thói quen của địa phương và sự tồn tại của các chuẩn mực đạo đức kinh doanh lại là những trở ngại chính để phát triển bền vững hệ thống của mình tại các quốc gia mà doanh nghiệp đang hướng tới.

Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy, cơ hội mở rộng hoạt động nhượng quyền ra thị trường quốc tế là rất lớn cho các công ty có sản phẩm giá thành thấp, cung cấp những dịch vụ đặc biệt hay cung cấp một sản phẩm đi kèm với dịch vụ. Đây quả là một kết quả rất thú vị cho các doanh nghiệp muốn kinh doanh hình thức này trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu còn cho thấy các thách thức trong tương lai của các hệ thống nhượng quyền quốc tế liên quan đến sự ổn định về mặt kinh tế, thay đổi về luật pháp hay môi trường chính trị và yêu cầu phát triển bền vững của các nhà nhượng quyền bằng cách lựa chọn các công ty có đủ tiêu chuẩn để bán nhượng quyền.

Để tiến ra biển lớn, doanh nghiệp cần chuẩn bị các điều kiện cần và đủ cho một cuộc chơi lớn. Điều này không chỉ có sự quyết tâm mà còn phải có thực lực thật sự. Các công ty nhượng quyền muốn phát triển ra thị trường quốc tế nhưng lại ít kinh nghiệm nên nghiên cứu nhượng quyền sang các nước gần gũi hoặc là về mặt địa lý hoặc là về mặt văn hóa với thị trường nội địa của mình. Trong trường hợp ở Việt Nam, có lẽ phương án hợp lý nhất cho các doanh nghiệp tại Việt Nam muốn kinh doanh bằng hình thức này ra quốc tế là thâm nhập vào các nước lân cận, các nước Đông Nam Á và xa hơn là Châu Á. Việc tìm kiếm cơ hội kinh doanh bằng hình thức

này ở các thị trường xa hơn cần có một phương án kinh doanh với các nghiên cứu thật chuyên nghiệp và dài hạn. Ngược lại, các công ty nhượng quyền nhiều kinh nghiệm có thể tìm kiếm các cơ hội bành trướng hệ thống của mình đến nhiều nước mà ở đó có nhiều cơ hội cho phát triển. Trong trường hợp này, các nhà bán lẻ kinh nghiệm có thể mở rộng kinh doanh ra Châu Âu, Châu Phi hay Châu Đại Dương, các nhà cung cấp dịch vụ kinh nghiệm thì có cơ hội phát triển kinh doanh ở Nam Mỹ, còn các công ty chuyên cung cấp dịch vụ y tế thì có cơ hội xâm nhập vào thị trường Ấn độ...

Các công ty nhượng quyền có chiến lược sản phẩm giá thành thấp hoàn toàn có nhiều cơ hội kinh doanh ở Nam Mỹ và châu Phi nơi những ưu tiên hàng đầu ở thị trường này là giá cả. Trong khi, các công ty cung cấp dịch vụ đặc biệt có cơ hội kinh doanh đáng kể ở Châu Phi và Châu Á nơi có tốc độ phát triển năng động nhất thế giới thì các công ty có sản phẩm đặc biệt có thể có cơ hội kinh doanh tốt hơn ở Châu Âu và đặc biệt là Đông Âu.

Ngoài ra, Các công ty nhượng quyền nên theo đuổi một chiến lược kinh doanh “nền tảng”, nghĩa là đầu tiên nên mở rộng kinh doanh ở một quốc gia có môi trường kinh doanh thân thiện, rồi sử dụng đó làm cơ sở để mở rộng ra các nước láng giềng của quốc gia ấy. Chẳng hạn, công ty có thể mở rộng kinh doanh nhượng quyền ở Hongkong và Nhật bản trước, rồi sau đó mới xâm nhập vào các quốc gia ở khu vực Thái Bình Dương, hay có thể sử dụng Mexico làm nền tảng trước khi thâm nhập vào các nước ở Trung Mỹ và Nam Mỹ.

Tham khảo những bài viết liên quan:

Nguyễn Khánh Trung - Thời báo Kinh tế Việt Nam