Bạn có biết người nào như thế không?
Có ông sếp nói với nhân viên hãy ở lại làm thêm giờ cho công việc kịp tiến độ nhưng chính ông ta lại rời văn phòng vào đúng 5 giờ để đi đánh golf. Có anh nhóm trưởng phê phán mọi người dùng thời gian ở văn phòng vào mạng quá nhiều nhưng người ta lại phát hiện anh ta mua rau quả qua mạng vào giữa buổi làm việc chiều. Một CFO đề xuất sa thải bớt nhân viên để tiết kiệm chi phí không cần thiết nhưng bản thân chị ta lại vừa sắm bàn ghế văn phòng xịn cho chính mình.

Không có gì tồi tệ hơn đối với ý thức và đạo đức nhân viên một công ty khi lãnh đạo lại quan niệm “hãy làm như tôi nói, đừng làm như tôi làm”. Nếu điều này xảy ra trong công ty bạn chắc chắn bạn sẽ thấy nhân viên mất đi sự nhiệt tình và tính tự giác, giống như khí nóng đang rò rỉ ra khỏi khinh khí cầu đang bay làm nó dần xẹp hơi và sẽ rơi xuống vậy -  và đây chính là mảnh đất màu mỡ cho những lời nhạo báng, sự hoài nghi và nhất là sự bất mãn nảy sinh.

Dù mọi chuyện là thế nào thì việc áp dụng tiêu chuẩn kép – lãnh đạo nói một đằng, làm một nẻo - luôn làm cho nhân viên có cảm giác như mình bị phản bội. Nếu bạn đã từng trải nghiệm điều này chắc hẳn bạn vẫn nhớ như in cảm giác thất vọng và suy sụp đúng không.

Nếu bạn ở vị trí lãnh đạo thì bạn biết trách nhiệm của bạn với nhóm của mình là gì rồi. Họ trông chờ vào bạn để được đưa đường chỉ lối và tiếp sức mạnh, đó là một phần cấu thành một người lãnh đạo, nhưng một phần lớn hơn nữa đó chính là lãnh đạo họ bằng chính hành động của bạn.

Tại sao điều này lại quan trọng

Có một câu nói về sự khác biệt giữa một người quản lý và một người lãnh đạo “ Người quản lý thì chỉ cần làm đúng, người lãnh đạo phải làm theo lẽ phải – Managers do things right, Leader do right things”. Tốt nhất bạn nên vừa là một người quản lý, vừa là một người lãnh đạo.

Hãy dừng giây lát và nghĩ về những người truyền cảm hứng đã thay đổi cả thế giới bằng chính tấm gương bản thân mình. Hãy xem Mahatma Gandhi tự hoàn thiện qua những hành động của mình ra sao. Ông ta dành hầu hết cả cuộc đời mình sống theo những gì ông thuyết giáo cho mọi người. Ông ta dấn thân hết mình vào cuộc đấu tranh không dùng bạo lực chống lại bất công và mọi người đã đi theo bước chân ông ấy. Ông ta lãnh đạo họ và cả đất nước Ấn Độ đi đến độc lập bởi vì cuộc đời ông ta được chứng minh bằng những ví dụ, bằng chính tấm gương ông nêu ra cho mọi người noi theo.

Mặc dù tình cảnh của Gandhi rất khác so với bạn nhưng nguyên tắc thì vẫn vậy thôi. Khi bạn lãnh đạo bằng cách nêu gương, bạn đã tạo ra một bức tranh về những gì có thể. Mọi người sẽ nhìn bạn và nói “ nếu ông ấy có thể làm, tại sao tôi lại không làm được nhỉ”. Khi bạn lãnh đạo bằng cách làm gương, bạn sẽ làm cho mọi người đi theo mình dễ dàng hơn.

Hãy nhìn vào một doanh nhân huyền thoại, Jack Welch của General Electric. Welch biết rằng để đưa GE lên những tầm cao mới, ông ta phải xoay mọi thứ đảo lộn. Và chính ông ta đã làm như vậy.

Ông ta phát triển một chủ thuyết mới “Một tổ chức không ranh giới – boundaryless organization”. Thuyết này có nghĩa là mọi người được tự do động não và suy nghĩ những ý tưởng mới của chính họ thay vì phải chờ ai đó ở cấp cao hơn trong hệ thống nghĩ trước giùm. Ông ta muốn nhóm của mình được “nới lỏng” và hứa lắng nghe tất cả ý kiến mọi người trong công ty. Và ông ta đã làm đúng như vậy. Mọi người từ anh công nhân trực tiếp cho đến các quản lý cấp cao đều được ông ta chú ý nếu họ có gì đó để bày tỏ hoặc ý tưởng gì đó giúp làm cho công ty tốt hơn. Ông ta làm chứ không chỉ nói suông và những thuộc cấp không khó gì để nhận ra điều ấy.

Welch luôn sống thật với niềm đam mê của mình và với những gì ông ta biết là lẽ phải. Kết quả là GE trở thành một một công ty thành công vượt bậc dưới triều đại của Welch. Mọi người đều đi theo sự dẫn dắt của ông  vì họ biết rằng ông là người luôn biết giữ lời.

Những điều này có ý nghĩa gì với bạn? Nếu bạn hết mình vì nhóm của mình và chỉ cho họ đường đi, chắc họ sẽ theo bạn đến bất kỳ đâu.

Khi bạn không lãnh đạo bằng cách nêu gương

Chúng ta đã thấy lãnh đạo bằng cách nêu gương có sức mạnh thế nào rồi. Nhưng điều gì sẽ diễn ra khi bạn không theo quy tắc này? Nhóm của bạn sẽ cảm nhận thế nào khi bạn bảo họ làm một điều mà bản thân bạn lại làm điều hoàn toàn ngược lại.

Hãy tưởng tượng xem điều gì sẽ diễn ra nếu như có một lần, một lần thôi, Gandhi có hành động “thượng cẳng chân hạ cẳng tay” đối với nhân vật đối lập với mình. Chắc chắn thông điệp quan trọng là đấu tranh phi bạo lực của ông ta sẽ rất khó khăn để người ta tin sau sự kiện ấy. Những người theo ông sẽ nhìn ông bằng ánh mắt nghi ngờ và bất tin và như vậy khả năng họ bị sa đà vào đấu tranh có bạo lực là dễ thấy hơn rất nhiều.   

Bạn có nghĩ rằng quân sỹ của Alexander Đại Đế sẽ xả thân chiến đấu vì ông ta trên bãi chiến trường không khi ông ta thì ngồi chễm chệ và an toàn trên đỉnh đồi phía trên? Có lẽ không. Nếu làm vậy thì ông ta cũng chỉ như những viên tướng chỉ huy loại bình bình mà ta thấy đầy trong sách lịch sử thôi chứ không thể thành một Hoàng Đế danh bất hư truyền với phong cách lãnh đạo nêu gương rất thành công như ta đã biết.

Và như vậy, với nhóm của mình, nếu bạn nói một đằng mà làm một nẻo, chắc họ sẽ không nghe theo bạn một cách nhiệt tình đâu. Tại sao họ lại như vậy nhỉ?  Tất cả những gì bạn nói sau đó đều bị hoài nghi và ngờ vực. Họ sẽ không tin rằng bạn đang làm theo lẽ phải hay họ sẽ nghi ngờ việc bạn hiểu rõ những gì bạn nói và như vậy, họ sẽ không tin bạn nữa.

Những lãnh đạo thiên tài thúc đẩy những người theo họ bằng cảm hứng, sự hưng phấn, niềm tin và tầm nhìn. Nếu bạn dẫn dắt một nhóm không tin bạn chắc chắn hiệu quả sẽ rất thấp và lòng nhiệt tình sẽ không có. Tầm nhìn bạn đề ra và đang cố gắng hiện thực hóa sẽ mất đi tính lôi cuốn và lan tỏa như bạn mong muốn tất cả chỉ vì họ không còn tin bạn nữa.

Thay cho lời kết

Lãnh đạo tốt cần có sức mạnh của cá tính và sự dấn thân cam kết làm những điều đúng, thực thi lẽ phải, đúng thời điểm, vì những lý do chính đáng. Có nghĩa là hãy làm những gì bạn nói một khi bạn đã nói ra. Nếu nhóm của bạn không tin bạn thì chắc chắn bạn không bao giờ đưa nhóm của mình lên tầm vĩ đại được.

Lãnh đạo và sống bằng cách nêu gương không quá khó như người ta vẫn tưởng, thực sự nó còn là con đường dễ đi. Nếu nhóm của bạn biết rằng bạn cũng sẽ làm tất cả những gì mà bạn trông đợi họ làm, họ chắc chắn sẽ chăm chỉ để giúp bạn hoàn thành mục tiêu.