Saga - Làm giàu không dễ

Chương trình "Làm giàu không khó" trên truyền hình tuy nhận được nhiều sự quan tâm lẫn tranh luận mà chủ yếu chỉ xung quanh cái tên chương trình. Hôm nay tôi xin phép đưa ra một bài viết với chủ đề ngược lại để chúng ta cùng nhìn nhận bản chất của sự việc và bớt tâng nhau lên mây xanh với những hi vọng ảo tưởng.

Vâng trước khi tôi bắt đầu bài viết của mình, có một hình ảnh tôi muốn chúng ta nhớ lại, dân tộc Việt Nam đã tự hào với các cường quốc năm châu khi giành độc lập, bắt tay xây dựng một nền kinh tế mới với tầm vóc của một "Con rồng châu Á" vậy mà những hình ảnh chúng ta vẫn bắt gặp hàng ngày là những bác nông dân với con trâu ra đồng, 20 năm đổi mới Việt Nam đã thoát ra khủng hoảng kinh tế, ngày nay người dân không bao giờ lo đói vì chúng ta có những mặt hàng thiết yếu xuất khẩu đứng nhất nhì thế giới. Nhưng hình ảnh con trâu đi trước cái cày đi sau vẫn là hình ảnh về quê hương, về những con người sản xuất ra sản phẩm cho toàn thế giới và họ vẫn nghèo. Vậy làm giàu có đích thực chỉ là không khó? Làm giàu chỉ đơn giản là bỏ con trâu, cái cày, mặc bộ quần áo đẹp và đọc những cuốn sách kinh doanh kinh điển là trở thành doanh nhân? Tôi khẳng định là không, chúng ta sẽ không thể giàu mà không cảm thấy khó khăn.

Khởi nghiệp thời gian gần đây là chủ đề nóng trên các mặt báo, trên các chương trình xã hội, bất cứ ở đâu khi nghe cụm từ "Khởi nghiệp" là tôi thấy trong người nóng rần rần như cảm giác một luồng sống mới của xã hội đang phả vào sau gáy, mục tiêu 500.000 doanh nghiệp của chúng ta đã thôi thúc những ý chí của hàng loạt bạn trẻ khi ngồi trên ghế nhà trường, những con người đang hàng ngày sôi sục nhiều ý tưởng, nhiều giải pháp và rất nhiều người đang rời bỏ vị trí người đi làm thuê để bước tới con đường của doanh nhân.

"Đừng thấy người ta ăn khoai mà vác mai ra đào", câu nói này tôi cảm thấy phù hợp với tiêu đề của bài viết. Trên các phương tiện truyền thông, ngày ngày chúng ta được nhìn thấy những hình ảnh những doanh nhân thành công, những ông chủ trẻ tuôi, những "triệu phú" thế hệ 8x-7x...để rồi chúng ta thôi thúc nhau cảm giác thành công mà quên đi mất để làm giàu điều quan trọng nhất là bạn phải đối mặt với rất nhiều rủi ro. Xã hội càng phát triển, càng tiến bộ càng dễ đưa ra một thế hệ chỉ biết "ngồi mát ăn bát vàng", kỳ vọng về những mục tiêu mà chính họ không xác định được khả năng của mình. Những cái mác doanh nhân cùng nhà lầu xe hơi, quần áo đẹp, cuộc sống vương giả đã thu hút rất nhiều trái tim, nhiều niềm đam mê và nhiều kỳ vọng từ xã hội. Nhưng ít người hiểu được giá trị của những giây phút gian nan, những đêm thức trắng vì lo âu, những ngày quên ăn chỉ vì một sai sót nhỏ trong hoạt động kinh doanh, không ai đếm được những giọt mồ hôi rơi, những giọt nước mắt, những niềm tin và thất vọng của năm tháng phấn đấu làm giầu của bất cứ doanh nhân nào. Thói quen nhìn vào những thành quả, những sự hưởng thụ đã đẩy nhiều bạn trẻ rơi vào tình trạng muốn khởi nghiệp rồi lại mắc kẹt với chính mình về tư tưởng.

Tôi có một người anh, anh là một người thông minh và máu làm giàu nhưng luôn luôn thất bại dù kinh doanh mặt hàng này đến mặt hàng khác. Khi khởi nghiệp anh ta đang là một thợ may có tay nghề tốt, anh ta chuyển sang nghề bán xe máy, khi xe máy Trung Quốc đang trong giai đoạn "nóng" anh ta đã thu rất nhiều tiền, nhưng rồi những đồng tiền kiếm ra quá sớm và tốn ít công sức đã kéo nhau đi vào sòng bạc, vào những đêm chơi bời trác táng. Ông anh thân yêu của tôi quay lại với nghề thợ may và ấp ủ ý định kinh doanh rồi chỉ hai năm sau anh tách ra khỏi ông chủ và mở cửa hàng may. Của hàng may của anh tôi hoạt động được 1 năm thì ông anh tôi trở thành con sâu rượu vì không có khách hàng trong khi chỗ làm cũ vẫn ăn gia làm lên. Anh tôi đổ tại cho "số" và "vận" mà quên mất mình thiếu tính kiên trì, chấp nhận khó khăn gian khổ và điều quan trọng nhất là anh tôi chỉ thích làm giàu thật nhanh mà phải bỏ ra ít sức lực. Từ một người lao động xuất sắc anh tôi đã trở thành gánh nặng cho xã hội và gánh nặng cho nhiều người. Lần cuối cùng tôi gặp anh là khi anh có ý định mở cửa hàng cây cảnh ở nhà mình- một nơi cách xa trung tâm một thành phố nhỏ 5km và anh tôi vẫn muốn làm giàu dù bằng phương cách nào...

Rất nhiều thống kê đã chỉ ra có một tỷ lệ lớn các doanh nghiệp thất bại sau 5 năm đầu tiên và số này vẫn giữ ở mức như thế sau 10 năm. Như vậy sẽ xuất hiện rất nhiều người lao động theo vòng tròn người làm thuê - ông chủ rồi lại đi làm thuê. Xã hội sẽ xuất hiện một giai cấp người lao động thất bại cả về vật chất và tinh thần. Chúng ta sẽ nghe gì ở họ? Chúng ta sẽ làm sao với những con người này ? Sẽ như thế nào nếu chúng ta chỉ khuyến khích cho tinh thần khởi nghiệp rồi quay lưng với những con người thất bại. Nếu làm giàu không khó thì quả thật là một may mắn cho cả nền kinh tế đang phát triển như Việt Nam.

Một căn bệnh nữa cho sở thích làm giàu của người Việt là sự liều lĩnh với những lỗ hổng về kiến thực và thực tiễn. Sự hình thành lên một tầng lớp những người giàu sau đợt bùng nổ chứng khoán đã thôi thúc không chỉ các bạn trẻ mà các tầng lớp còn lại trong xã hội để mơ mộng theo con đường làm giàu mà theo họ tư duy là "giàu lên chỉ sau một đêm" và chính họ là người bị thiệt hại nhiều nhất khi thị trường lên và xuống, những đồng tiền đi dần sau màu đỏ từ bảng điểm chứng khoán.

Một cô bé sinh viên một trường đại học khối Kinh doanh là một trong những người tham gia có thâm niên đầu tư chứng khoán từ khi thị trường mới phôi thai ngay từ khi cô mới là học sinh phổ thông. Lần đầu tiên gặp gỡ, tôi thấy ánh mắt cô long lanh niềm tin vào một thị trường non trẻ. Vào giữa năm 2006 tôi gặp lại cô bé, vẫn đôi mắt đó ngay cả khi thị trường đi xuống. Khi thị trường chứng khoán khởi sắc vào cuối năm tôi có liên lạc lại thì nghe tin cô bé đã lỗ toàn bộ số tiền chơi cổ phiếu vì chuyển sang chơi Forex-Một hình thức mua bán ngoại tệ. Sau đợt đó dù cho tôi có hết lời khuyên can nhưng hễ có tiền cô bé lại chơi mà không ý thức được mình càng ngày càng hổng kiến thức trên giảng đường và làm hẹp dần túi tiền của gia đình....

Thay cho lời kết câu chuyện làm giàu không khó, chúng ta cùng nhìn lại tất cả những sự kiện mà bài viết đã điểm qua. Chúng ta sẽ thấy một điều là làm giàu không hề dễ, nếu làm giàu dễ thì số người là tỷ phú trên thế giới sẽ không phải là chưa đến 1% mà sở hữu số tài sản bằng một nửa thế giới còn lại đang vất vả phấn đấu tạo ra. Chúng ta không thể lập một doanh nghiệp, chúng ta không thể kinh doanh chỉ để thỏa mãn các sở thích cá nhân, những đam mê hợp thời cùng những ảo tưởng trong cuộc sống. Khoảng cách từ một người lao động tới một ông chủ là không xa nhưng khoảng cách từ điểm khởi đầu tới thành công là không ngắn và không dễ dàng cho bất kỳ ai đang muốn bước tới.

Bài viết liên quan: