Nhập nhằng chuyện định giá doanh nghiệp
Có hai phương pháp xác định giá trị DN đang áp dụng hiện nay là phương pháp tài sản và
phương pháp dòng tiền chiết khấu. Tuy nhiên, nhìn chung, hầu hết các DN sử dụng phương pháp tài sản. Song, do thiếu thông tin về thị trường để xác định giá trị còn lại của nhà xưởng, máy móc, chưa có tiêu chuẩn cụ thể để định giá
thương hiệu, uy tín, mẫu mã nên chưa thể tính hết được giá trị tiềm năng của DN. Trong khi đó, phương pháp dòng tiền chiết khấu ưu việt hơn lại chưa được áp dụng rộng rãi. Một phần do tính phức tạp của phương pháp, phần do tâm lý DN không muốn giá trị được đánh giá quá cao sẽ bất lợi trong việc phân chia
cổ phần ưu đãi trong nội bộ DN.
Liên quan đến việc
định giá quyền sử dụng đất, một trong những vấn đề khó và nhạy cảm khi định giá DN. Rất khó tính giá trị quyền sử dụng đất khi định giá DN. Lý do là có rất nhiều DN vẫn đang thuê đất của Nhà nước, vì vậy nếu theo giá quy định của Nhà nước để tính thì khác xa với giá thị trường, còn theo giá thị trường thì ở Việt Nam chưa có thị trường chuẩn để tham khảo.
Một ví dụ cụ thể khi mới đây, Tổng công ty Bia rượu nước giải khát Sài Gòn (Sabeco) đệ trình phương án xác định giá trị DN. Theo đó, giá trị quyền sử dụng đất vào khoảng 1.500 tỷ đồng, trong đó khu đất văn phòng Công ty tại đường Hai Bà Trưng- Tp.HCM ước khoảng 800 tỷ đồng, giá trị thương hiệu khoảng 500 tỷ đồng. Tính tổng giá trị tài sản của Sabeco đạt 6.800 tỷ đồng, trong đó tập trung khá nhiều cho những dự án nhà máy bia mới hoặc đang đấu thầu mua sắm máy móc chuẩn bị đi vào sản xuất. Dù lãnh đạo Sabeco tuyên bố, DN muốn hoàn thành nhanh thủ tục CPH, nhất là khâu xác định giá trị DN, nhưng thực tế nhiều NĐT có ý định mua cổ phần của công ty lại đang băn khoăn về cách tính giá đất. Họ đặt dấu hỏi phải chăng DN đang cố tình nâng cao giá trị DN nhằm bán cổ phần được giá cao?
Ngoài ra, việc cố tình định giá tài sản DN không chính xác nhằm trục lợi cá nhân đã xảy ra một số DN. Cụ thể: Nhà hàng Bánh tôm Hồ Tây, ở một vị thế đắc địa bậc nhất Hà Thành chỉ được định giá… 850 triệu đồng, chưa bằng 1 căn hộ chung cư cao cấp; Khách sạn Tràng Tiền, ở trung tâm thủ đô cũng chỉ giá 4 tỷ đồng… Mới đây nhất, Văn phòng Chính phủ đã có Công văn số 4237/VPCP-ĐMDN thông báo ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Nguyễn Sinh Hùng. Theo đó, hủy kết quả bán đấu giá cổ phần Công ty Xuất nhập khẩu Intimex ngày 12/4/2007 tại TTGDCK Hà Nội. Phó Thủ tướng cũng chỉ đạo điều tra làm rõ trách nhiệm của tập thể và cá nhân, xử lý các vi phạm trong quá trình cổ phần hóa, khắc phục hậu quả (nếu có), đồng thời tiếp tục cổ phần hóa Công ty xuất nhập khẩu Intimex theo đúng quy định của pháp luật.
Trước đó, cuộc đấu giá cổ phần Intimex đã tạo sự chú ý của giới đầu tư khi có nhiều điểm khuất tất trong quá trình thực hiện, đặc biệt là việc định giá DN. Người lao động bức xúc về việc họ không được thông báo gì về quyết định mới của UBND Tp. Hà Nội cho công ty Intimex thuê
gần 3.000 m2 đất ở khu vực Hồ Hoàn Kiếm với thời hạn 50 năm.
Cần lắm một quy chế chặt chẽ Để nâng cao tính chính xác trong việc định giá DN trong thời gian tới, cần ban hành quy chế lựa chọn tổ chức định giá DN, quy chế quản lý, giám sát hoạt động tư vấn và xác định giá trị DN cũng như các tiêu chuẩn đánh giá năng lực của tổ chức định giá.
Hiện cả nước có gần 70 tổ chức được Bộ Tài chính cấp phép hoạt động tư vấn và xác định giá trị DN. Tuy nhiên, các tổ chức này vẫn chưa đáp ứng được các nhu cầu đặt ra trong tình hình mới. Vì thế, nâng cao chất lượng các tổ chức định giá cũng là một yêu cầu cần thiết tại thời điểm này.
Ngoài ra, Bộ Tài chính cũng nên tiến hành rà soát lại các văn bản pháp lý hiện hành liên quan đến lĩnh vực này để kịp thời tháo gỡ các vướng mắc. Nghiên cứu và có những đề xuất cụ thể lên Chính phủ về đổi mới phương thức định giá DN khi cổ phần hóa, truớc khi đấu giá IPO như tăng cường định giá thông qua các công ty tài chính kế toán, kiểm toán kể cả trong và ngoài nước, công ty chứng khoán, Trung tâm thẩm định giá và các tổ chức có khả năng định giá để hạn chế sự can thiệp của cơ quan hành chính Nhà nước, nâng cao tính công khai minh bạch…